(۲۷۲۰) سوال: آیا سنت تحیهی مسجد واجب است؟ و اگر آن را ترک نمودم گناهی بر من است؟ و اگر آمدم در حالی که امام در صف نماز بود، آیا آن را بعد از نماز بخوانم یا خیر؟
جواب:
آنچه آشکار است این است که تحیهی مسجد واجب نیست و سنت مؤکده است و برخی از اهل علم میگویند که واجب است و استدلال نموده که پیامبر صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم در روز جمعه خطبه مینمودند سپس شخصی وارد شد و نشست، پیامبر صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم به او فرمود: آیا دو رکعت خواندی؟ گفت: خیر! فرمود: بلند شو و دو رکعت بخوان. [۱] لذا شخص بلند شد و نماز خواند و در لفظ مسلم آمده: و آن را سبک بخوان.
لذا میگویند: اگر پیامبر صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم خطبهاش را به خاطر صحبت کردن با شخصی که نشست و امر نمودن او به دو رکعت نماز قطع نمود و مشخص است که شخص با نماز خواندن از گوش دادن به خطبه مشغول میشود در حالی که گوش دادن به خطبه واجب است و با یک چیز مستحب نمیشود که از یک چیز واجب مشغول شد، لذا این دلالت بر واجب بودن آن میدهد.
اما احادیث دیگری وجود دارد که دلالت میدهد واجب نیست، لذا آنچه آشکارتر است این است که سنت مؤکده است و شایسته نیست کسی که وارد مسجد میشود آن را رها کند و فرقی ندارد چه بعد از عصر یا چه بعد از صبح و چه در هر وقت دیگری باشد که به قصد نشستن وارد مسجد میشود؛ نمینشیند تا اینکه دو رکعت بخواند، زیرا پیامبر صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم میفرماید: «إذا دخل أحدکم المسجد فلا یجلس حتی یصلی رکعتین»[۲](هرگاه یکی از شما وارد مسجد شد، ننشیند تا اینکه دو رکعت بخواند).
اما اگر وارد مسجد شد در حالی که امام نماز میخواند و همراه امام نماز خواند؛ بعد از اتمام نماز همراه با امام تحیهی مسجد را نمیخواند، زیرا مقصود خواندن نماز قبل از نشستن است و فرقی ندارد هر نمازی که باشد، به همین دلیل با خواندن راتبهی فرض نیازی به خواندن تحیهی مسجد نیست. و این دو رکعت ذاتا مقصود نیستند بلکه مقصود این است که انسان هنگام نشستن در مسجد نماز بخواند؛ هر نمازی که باشد. بنابراین بعد از اتمام نماز فرض آن را اعاده نمیکند. و در صورت ترک سنت تحیهی مسجد گناهی بر تو نیست اگر بگوییم: تحیهی مسجد واجب نیست.
[۱] تخریج آن گذشت.
[۲] تخریج آن گذشت.