پنج‌شنبه 7 شوال 1447
۶ فروردین ۱۴۰۵
26 مارس 2026

(۲۶۸۰) حکم سجده‌ی شکر

(۲۶۸۰) سوال: برای از مشروعیت سجده‌‌ی شکر، کیفیت ادای آن، وقت آن و اینکه آیا برای آن اذکار مخصوصی وجود دارد، صحبت کنید؟

جواب:

سجده‌‌ی شکر به سبب تجدد نعمت یا از بین رفت بلا است و فعلی مشروع است، زیرا از هدی پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم این است که هرگاه امر خوشحال کننده‌‌ای به او می‌‌رسید برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ سجده می‌‌کرد.

و این سجده صفت آن به این صورت است که تکبیر می‌‌گویی و بر اعضای هفت‌‌گانه سجده می‌‌کنی و می‌‌گویی: «سبحان ربی الأعلی»[۱]سپس به خاطر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را به خاطر نعماتش ثنا می‌‌گویی، مثلا می‌‌گویی: بارالها! تو حمد و ستایش می‌‌کنم به خاطر این نعمتی مه به من دادی یا به خاطر اینکه اینکه این بلا را از من دور کردی و این را تکرار می‌‌کند، سپس بدون سلام و تکبیر بالا می‌‌آید.

و سجده‌‌ی شکر را هرگاه سبب آن یافت شد، چه در شب و چه ر وز انجام می‌‌دهد، در هر وقتی و در هر حال که باشد، حتی اگر انسان بر غیر وضو باشد، اشکالی ندارد که سجده کند، زیرا خیلی اوقات چنین چیزهایی به انسان می‌‌رسد، در حالی که وضو ندارد و اگر او را به طهارت و وضو امر نماییم، در این کار سبب سجده از دست می‌‌رود و اگر ثابت بود که برای سجده‌ی شکر حتما طهارت لازم است، می‌‌گفتیم: طهارت واجب است و می‌‌گفتیم: تلاش در راستای شروط یک چیز، تلاش در راستای خود آن چیز است، اما از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم شرط بود طهارت برای سجده‌‌ی شکر وارد نشده است.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: بخصوص سجدة الشكر حدثونا عن مشروعيتها، وعن كيفية أدائها، وعن وقتها، وهل لها أذكار مخصصة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: سجدة الشكر هي التي تكون بسبب تجدد نِعْمَةٍ أو اندفاع نِقْمَةٍ، وهي مشروعة؛ لأن من هدي الرسول صلى الله عليه وسلم أنه إذا جاءه أمرٌ يُسر به خَرَّ ساجدًا الله -عز وجل-.

وهذا السجود صفته أن تكبر وتسجد على أعضائك السبعة، وتقول: «سبحان ربي الأعلى»، ثم تُثني على الله -عز وجل- بما أنعم به عليك، فتقول مثلا: اللهم لك الحمد على هذه النعمة – وتُعَيِّنها – اللهم لك الحمد على ما دفعت من نِقْمَةٍ – وتُعَيِّنُهَا – وتكرر هذا، ثم ترفع ولا تسلم ولا تكبر.

وتفعل سجدة الشكر كلما وجد سببها من ليل أو نهار، في أي وقت وعلى أي حال، حتى وإن كان الإنسان على غير وضوء، فإنه لا بأس أن يسجد؛ لأن هذا قد يأتي الإنسان على غير طهارة، ولو أَمَرْنَاهُ بالطهارة لكان في ذلك تفويت للسجود عن سببه، ولو أنه ثبت أنه لا بد من الطهارة لسجود الشكر لقلنا بوجوب الطهارة وقلنا: إن السعي في شروط الشيء كالسعي في الشيء نفسه، لكن لم يرد عن النبي اشتراط الطهارة لسجود الشكر.

 

مطالب مرتبط:

(۲۶۷۷) اگر برای الله سجده‌‌ی شکر نمایم آیا با هر پایین رفتن و بالا آمدن تکبیر بگویم؟

در قرآن هرگز سجده‌‌ی شکر وجود ندارد، اما اگر نعمتی برایش حاصل شد یا بلایی از او دور شد، سجده‌‌ی شکر را برای الله به جای می‌‌آورد و می‌‌گوید: «سبحان ربی الأعلی»...

ادامه مطلب …

(۲۶۷۵) آیا در شریعت نمازی به نام نماز شکر وجود دارد؟

در سنت نمازی را به نام نماز شکر سراغ ندارم، اما سجده‌‌ای به نام سجده‌‌ی شکر وجود دارد...

ادامه مطلب …

(۲۶۷۹) آیا هنگامی که سجده‌‌ی شکر می‌‌کنم، واجب که با وضو باشم؟

قول صحیح این است که بر انسان واجب نیست که برای سجده‌‌ی شکر وضو داشته باشد...

ادامه مطلب …

(۲۶۷۶) حکم خواندن نماز شکر پس از نخستین اقامه‌ی نماز در اسلام

شکر نماز دارای رکوع و قیام ندارد، بلکه فقط سجده دارد، لذا هرگاه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به انسان نعمت جدیدی را عطا نمود، مانند نجات از هلاکت و حصول مطلوبی که حاصل شدن آن برایش عزیز است و هدایت از جانب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و توبه سپس برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ سجده‌‌ی شکر نمود، این فعل از امور مشروع است...

ادامه مطلب …

(۲۶۷۸) لطفا پیرامون کیفیت سجده‌‌ی شکر توضیح دهید؟

پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هرگاه هرگاه خبر خوشحال کننده‌‌ای به ایشان می‌‌رسید، برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ سجده می‌‌نمودند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه