پنج‌شنبه 7 شوال 1447
۶ فروردین ۱۴۰۵
26 مارس 2026

(۲۶۷۶) حکم خواندن نماز شکر پس از نخستین اقامه‌ی نماز در اسلام

(۲۶۷۶) سوال: زمانی که برای اولین بار نماز خواندم، بعد از اتمام نماز، نماز شکر خواندم، زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ مرا به راه راست هدایت نمود، آیا نماز شکر در این حالت درست است؟

جواب:

نمی‌‌دانم منظور از نماز شکر چیست؟ شکر نماز دارای رکوع و قیام ندارد، بلکه فقط سجده دارد، لذا هرگاه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به انسان نعمت جدیدی را عطا نمود، مانند نجات از هلاکت و حصول مطلوبی که حاصل شدن آن برایش عزیز است و هدایت از جانب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و توبه سپس برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ سجده‌‌ی شکر نمود، این فعل از امور مشروع است، همان‌‌طور که کعب بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ هنگامی که بشارت پذیرفته شدن توبه‌‌اش از جانب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به او رسید، سجده نمود، کعب بن مالک و دو نفر دیگر از صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم از غزوه‌‌ی بدون عذر تخلف نمودند و آن دو نفر هلال بن امیه و مرارة بن ربیع بودند، هنگامی که به نزد پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمده و گفتند که تخلف آن‌‌ها بدون عذر بوده، امر آن‌‌ها را به تأخیر انداخت و با این کار دچار محنت شدند، به خصوص کعب بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ و قصه‌‌ی آن در صحیحین و… مشهور است. هنگامی که بشارت به کعب بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ رسید برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ سجده‌‌ی شکر نمود. [۱] و این در عهد پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بود و آنچه در عهد پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم انجام شود و تأیید شود، اگر از عبادات باشد آن کار مشروع است و اگر از غیر عبادات باشد، جایز است.


[۱] بخاری: کتاب المغازی، باب حدیث کعب بن مالک، شماره­ی (۴۴۱۸)، و مسلم: کتاب التوبة، باب حدیث توبة کعب بن مالک و صاحبیه، شماره­ی (۲۷۶۹).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: عندما صليت أول مرة وبعد الانتهاء من الصلاة صليت صلاة الشكر؛ لأن الله هداني إلى الطريق الصحيح، فهل تصح صلاة الشكر في مثل هذه الحالة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: لا أدري ماذا يعني بصلاة الشُّكْرِ؟ الشكر ليس له صلاة ذات ركوع وقيام، وإنما له سجود فقط، فإذا أَنْعَمَ الله على الإنسان بنعمة متجددة، كنجاة من تَلَفٍ، وحصول مطلوب يَعِزُّ عليه حصوله، وهداية من الله عز وجل وتوبة، فسجد الله تعالى شكرًا، كان ذلك من الأمور المشروعة، كما سجد كعب بن مالك رضي الله عنه حين جاءته البُشْرَى بتوبة الله عليه وكعب بن مالك رضي الله عنه به تخلف هو واثنان من الصحابة عن غزوة تبوك، تخلفوا بدون عذر وهما هلال بن أمية، ومُرَارَة بن الربيع وثالثهما كعب بن مالك رضي الله عنه، فلما قدم النبي صلى الله عليه وسلم وأخبروه أن تخلفهم بلا عذر، خَلَّفَ أمرهم وأرجأهم وحصل لهم بذلك يحنة، ولاسيما كعب بن مالك ، وقصته مشهورة في الصحيحين وغيرهما. ولما بلغت البشرى كعب بن مالك و مسجد الله شكرًا، وكان ذلك في عهد النبي صلى الله عليه وسلم ، وما فُعِلَ في عهد النبي ا وأقرَّ كان مشروعا إن كان من العبادات، وكان جائزا إن كان من غير العبادات.

مطالب مرتبط:

(۲۶۸۰) حکم سجده‌ی شکر

سجده‌‌ی شکر به سبب تجدد نعمت یا از بین رفت بلا است و فعلی مشروع است، زیرا از هدی پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم این است که هرگاه امر خوشحال کننده‌‌ای به او می‌‌رسید برای الله سجده می‌‌کرد....

ادامه مطلب …

(۲۶۷۵) آیا در شریعت نمازی به نام نماز شکر وجود دارد؟

در سنت نمازی را به نام نماز شکر سراغ ندارم، اما سجده‌‌ای به نام سجده‌‌ی شکر وجود دارد...

ادامه مطلب …

(۲۶۷۷) اگر برای الله سجده‌‌ی شکر نمایم آیا با هر پایین رفتن و بالا آمدن تکبیر بگویم؟

در قرآن هرگز سجده‌‌ی شکر وجود ندارد، اما اگر نعمتی برایش حاصل شد یا بلایی از او دور شد، سجده‌‌ی شکر را برای الله به جای می‌‌آورد و می‌‌گوید: «سبحان ربی الأعلی»...

ادامه مطلب …

(۲۶۷۹) آیا هنگامی که سجده‌‌ی شکر می‌‌کنم، واجب که با وضو باشم؟

قول صحیح این است که بر انسان واجب نیست که برای سجده‌‌ی شکر وضو داشته باشد...

ادامه مطلب …

(۲۶۷۸) لطفا پیرامون کیفیت سجده‌‌ی شکر توضیح دهید؟

پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هرگاه هرگاه خبر خوشحال کننده‌‌ای به ایشان می‌‌رسید، برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ سجده می‌‌نمودند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه