جمعه 24 صفر 1448
۱۶ مرداد ۱۴۰۵
7 آگوست 2026

(۲۵۹۳) حکم قضای سنت فجر پس از اقامه‌ی نماز صبح

(۲۵۹۳) سوال: اگر برای نماز صبح حاضر شدم و مؤذن نماز را اقامه نمود در حالی که دو رکعت سنت صبح را نخواندم، آیا جایز است که بعد از نماز آن را بخوانم؟

جواب:

سنت صبح، سنت مؤکد است و مؤکدترین از میان سنت‌‌های راتبه است، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مورد آن فرمود: «رکعتا الفجر خیر من الدنیا و ما فیها»[۱](دو رکعت سنت قبل از نماز صبح از دنیا و آنچه در دنیا است، بهتر است) و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چه در حال سفر و غیر سفر بر آن مواظبت می‌‌نمودند و سنت است که سبک خوانده شود، یعنی: انسان آن را سبک می‌‌خواند اما همراه با طمأنینه، عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا می‌‌گوید: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن را آنقدر سبک می‌‌خواندند تا جاییکه گفتم: سوره‌‌ی فاتحه را خواند؟! و ایشان در رکعت اول سوره‌‌ی کافرون و در رکعت دوم سوره‌‌ی اخلاص را می‌‌خواندند، یا در رکعت اول آیه‌‌ی ۱۳۶ از سوره‌‌ی بقره و در رکعت دوم آیه‌‌ی ۶۴ از سوره‌‌ی آل عمران را بخواند، و اگر غیر از این‌‌ها را خواند، اشکالی ندارد و این از جهت بهتر بودن است، و همانطور که مشهور است قبل از نماز خوانده می‌‌شود، اما اگر آمدی و امام در نماز صبح بود و تو سنت را نخوانده بودی، بعد از اتمام نماز صبح و اذکار آن، سنت را بخوان و اشکالی بر او در این کار نیست و اگر آن را تا طلوع خورشید و بالا آمدن آن به اندازه‌‌ی یک نیزه به تأخیر انداختی، اشکالی ندارد، مگر اینکه ترس فراموشی یا مشغول شدن از آن باشد که آن را بعد از نماز بخوان.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا حَضَرْتُ لصلاة الفجر فأقام المؤذن للصلاة ولم أصل ركعتي السُّنَّة، هل يجوز لي أن أصليها بعد صلاة الفجر؟

فأجاب رحمه الله تعالى: سنة الفجر سنة مؤكدة، وهي أكد الرواتب، قال فيها رسول الله صلى الله عليه وسلم: «ركعتا الفجر خير من الدنيا وما فيها»، وكان رسول الله صلى الله عليه وسلم يواظب عليهما حضرًا وسفرا، والسُّنَّة فيهما التخفيف، أي: أن يخففها الإنسان لكن بطمأنينة قالت عائشة رضي الله عنها: كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يخففهما، حتى إني أقول: «أقرأ بأم القرآن»؟، ويقرأ في الركعة الأولى: ﴿ قُلْ يَأَيُّها الكَفِرُونَ ﴾ [الكافرون: ١]، وفي الركعة الثانية: ﴿ قُلْ هُوَ اللهُ أحد [الإخلاص: ١]، وإن شاء قرأ في الأولى: ﴿ قُولُوا ءَامَنَا بِاللَّهِ وَمَا أُنزِلَ إِلَيْنَا وَمَا أُنزِلَ إِلَى إِبْرَاهِم ﴾ [البقرة: ١٣٦] إلى آخر الآية في سورة البقرة، وفي الثانية: ﴿ قُلْ يَأَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا الله ﴾ [آل عمران: ٦٤] الآية في آل عمران، وإن قرأ بغير ذلك فلا حرج، إنما هذا على سبيل الأفضلية وتكون قبل الصلاة كما هو معروف، لكن إذا جئت والإمام في صلاة الفجر وأنت لم تصلها فصلها بعد أن تفرغ من الصلاة وأذكارها، ولا حرج عليك في هذا، وإن أخَّرْتَها إلى ما بعد طلوع الشمس وارتفاعها قدر رمح فلا بأس بذلك، إلا أن تخاف من نسيانها أو الانشغال عنها، فصلها بعد صلاة الفجر.

مطالب مرتبط:

(۲۵۹۴) آیا به تأخیر انداختن راتبه‌‌ی نماز صبح تا بعد از نماز فرض اشکالی دارد؟

برای انسان جایز نیست که عمدا سنت صبح را تا بعد از نماز به تأخیر بیندازد، زیرا لازمه‌‌ی آن این است که سنت را در وقت نهی بدون سبب می‌‌خواند....

ادامه مطلب …

(۲۶۴۰) نمازی که بین اذان و اقامه است، سنت است یا بدعت؟

نمازی که بین اذان و اقامه است، سنت است، بنابر فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ...

ادامه مطلب …

(۲۶۲۲) برخی از نمازگزاران را ملاحظه می‌‌کنم که سنت را در مکانی غیر از مکان نماز فرض می‌‌خوانند، آیا این کار سنت است؟

بله! این کار اصلی در سنت دارد...

ادامه مطلب …

(۲۵۸۷) دو رکعت سنت قبلیه‌‌ی صبح را کجا بخوانیم، در خانه یا در مسجد؟

بدان که در غیر از نمازهای فرض بهتر این است که انسان در خانه‌‌اش نماز بخواند، بنابر فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ...

ادامه مطلب …

(۲۶۳۰) حکم خواندن نماز سنت به‌صورت نشسته برای فرد سالم

بله، خواندن نماز سنت به صورت ایستاده بهتر است...

ادامه مطلب …

(۲۶۳۲) حکم بالا بردن دو دست و مسح نمودن آن هنگام سنت‌‌های راتبه چیست؟

نه، این کار مشروع نیست، زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نوافل و دیگر سنت‌‌ها را می‌‌خواند ولی از ایشان نقل نشده که هرگاه سلام می‌‌دادند، دستانش را بالا برده و دعا می‌‌کردند یا اینکه بدون بالا بردن دو دست دعا می‌‌کردند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه