سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۲۵۹۳) حکم قضای سنت فجر پس از اقامه‌ی نماز صبح

(۲۵۹۳) سوال: اگر برای نماز صبح حاضر شدم و مؤذن نماز را اقامه نمود در حالی که دو رکعت سنت صبح را نخواندم، آیا جایز است که بعد از نماز آن را بخوانم؟

جواب:

سنت صبح، سنت مؤکد است و مؤکدترین از میان سنت‌‌های راتبه است، رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مورد آن فرمود: «رکعتا الفجر خیر من الدنیا و ما فیها»[۱](دو رکعت سنت قبل از نماز صبح از دنیا و آنچه در دنیا است، بهتر است) و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چه در حال سفر و غیر سفر بر آن مواظبت می‌‌نمودند و سنت است که سبک خوانده شود، یعنی: انسان آن را سبک می‌‌خواند اما همراه با طمأنینه، عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا می‌‌گوید: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن را آنقدر سبک می‌‌خواندند تا جاییکه گفتم: سوره‌‌ی فاتحه را خواند؟! و ایشان در رکعت اول سوره‌‌ی کافرون و در رکعت دوم سوره‌‌ی اخلاص را می‌‌خواندند، یا در رکعت اول آیه‌‌ی ۱۳۶ از سوره‌‌ی بقره و در رکعت دوم آیه‌‌ی ۶۴ از سوره‌‌ی آل عمران را بخواند، و اگر غیر از این‌‌ها را خواند، اشکالی ندارد و این از جهت بهتر بودن است، و همانطور که مشهور است قبل از نماز خوانده می‌‌شود، اما اگر آمدی و امام در نماز صبح بود و تو سنت را نخوانده بودی، بعد از اتمام نماز صبح و اذکار آن، سنت را بخوان و اشکالی بر او در این کار نیست و اگر آن را تا طلوع خورشید و بالا آمدن آن به اندازه‌‌ی یک نیزه به تأخیر انداختی، اشکالی ندارد، مگر اینکه ترس فراموشی یا مشغول شدن از آن باشد که آن را بعد از نماز بخوان.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا حَضَرْتُ لصلاة الفجر فأقام المؤذن للصلاة ولم أصل ركعتي السُّنَّة، هل يجوز لي أن أصليها بعد صلاة الفجر؟

فأجاب رحمه الله تعالى: سنة الفجر سنة مؤكدة، وهي أكد الرواتب، قال فيها رسول الله صلى الله عليه وسلم: «ركعتا الفجر خير من الدنيا وما فيها»، وكان رسول الله صلى الله عليه وسلم يواظب عليهما حضرًا وسفرا، والسُّنَّة فيهما التخفيف، أي: أن يخففها الإنسان لكن بطمأنينة قالت عائشة رضي الله عنها: كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يخففهما، حتى إني أقول: «أقرأ بأم القرآن»؟، ويقرأ في الركعة الأولى: ﴿ قُلْ يَأَيُّها الكَفِرُونَ ﴾ [الكافرون: ١]، وفي الركعة الثانية: ﴿ قُلْ هُوَ اللهُ أحد [الإخلاص: ١]، وإن شاء قرأ في الأولى: ﴿ قُولُوا ءَامَنَا بِاللَّهِ وَمَا أُنزِلَ إِلَيْنَا وَمَا أُنزِلَ إِلَى إِبْرَاهِم ﴾ [البقرة: ١٣٦] إلى آخر الآية في سورة البقرة، وفي الثانية: ﴿ قُلْ يَأَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَى كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا الله ﴾ [آل عمران: ٦٤] الآية في آل عمران، وإن قرأ بغير ذلك فلا حرج، إنما هذا على سبيل الأفضلية وتكون قبل الصلاة كما هو معروف، لكن إذا جئت والإمام في صلاة الفجر وأنت لم تصلها فصلها بعد أن تفرغ من الصلاة وأذكارها، ولا حرج عليك في هذا، وإن أخَّرْتَها إلى ما بعد طلوع الشمس وارتفاعها قدر رمح فلا بأس بذلك، إلا أن تخاف من نسيانها أو الانشغال عنها، فصلها بعد صلاة الفجر.

مطالب مرتبط:

(۲۵۷۴) سنت‌‌های رواتب نماز در مسجد و خارج مسجد کدام هستند؟

سنت‌‌های راتنبه‌‌ی تابع نماز، دوازده رکعت هستند: چهار رکعت قبل از ظهر با دو سلام، دو رکعت بعد از آن، دو رکعت بعد از مغرب، دو رکعت بعد از عشا و دو رکعت قبل از نماز صبح، این‌‌ دوازده رکعت: شش رکعت در ظهر، دو رکعت در مغرب، دو رکعت در عشا و دو رکعت در صبح...

ادامه مطلب …

(۲۶۰۶) وقت سنت عصر کی است؟

برای عصر سنت راتبه‌‌ای نیست و سنت‌‌های راتبه فقط برای صبح، ظهر، مغرب و عشا است...

ادامه مطلب …

(۲۶۱۷) حکم دو رکعتی که مردم آن را بین اذان اول و اذان دوم کمی قبل از خطبه‌‌ی جمعه می‌‌خوانند، چیست؟

دو رکعت خواندن بین دو اذان نزدیک به هم، همانطور که از بسیاری از مردم دیده می‌‌شود و این از جمله بدعت‌‌ها است....

ادامه مطلب …

(۲۵۸۰) حکم کسی که دو رکعت سنت صبح را قبل از اذان بخواند، چیست؟

سنت او صحیح نیست و برایش از سنت راتبه کفایت نمی‌‌کند و به عنوان نافله‌‌‌‌ی مطلق محسوب می‌‌شود که فقط ثواب نافله‌‌ را می‌‌برد و هنگامی‌‌ که اذان گفت، این نماز را اعاده می‌‌کند، به ایت معنا که راتبه را دوباره می‌‌خواند.....

ادامه مطلب …

(۲۵۹۶) حکم قضای سنت فجر پس از اقتدای فوری به امام در نماز صبح

اگر دوست داشتی آن را بعد از نماز قضا کنی اشکالی ندارد، اما اگر به خودت اطمینان داری که می‌‌توانی در روز در وقت نماز ضحی آن را قضا کنی بهتر است، اما اگر بعد از نماز قضا نمودی اشکالی ندارد....

ادامه مطلب …

(۲۵۹۱) شخص مسلمان اگر سنت صبح از او فوت شد چه زمانی آن را ادا می‌‌کند؟

گر خواستی راتبه‌‌ی صبح را بعد از اتمام نماز فرض بخوان و اگر خواستی آن را تا بالا آمدن خورشید به اندازه‌‌ی یک نیزه به تأخیر بینداز...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه