جمعه 29 شوال 1447
۲۸ فروردین ۱۴۰۵
17 آوریل 2026

(۲۵۵۶) دلیل بر دعای ختم قرآن در نماز تراویح چیست؟

(۲۵۵۶) سوال: دلیل بر دعای ختم قرآن در نماز تراویح چیست؟ و آیا بهتر است بر این کار مداومت نموده یا اینکه برخی اوقات ترک شود؟

جواب:

هیچ دلیلی بر دعایی که هنگام ختم قرآن در نماز تراویح خوانده می‌‌شود، وجود ندارد، زیرا آنطور که می‌‌دانم نه از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و نه از اصحابش رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم وارد نشده است و نهایت آنچه وارد شده  آن چیزی است که از انس بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ ذکر می‌‌شود که: “هرگاه قرآن را ختم می‌‌نمود، خانواده‌‌اش را جمع نموده و دعا می‌‌کرد. ” اما اینکه این در قیام اللیل و در تراویح باشد، نمی‌‌دانم. اما عادت مردم امروزه بر این است که این دعا را بعد از ختم قرآن بخوانند، لذا اگر کسی از امامش پیروی نمود اشکالی ندارد، اما اینکه خودش این کار را انجام دهد، نظرم این است که این کار را انجام ندهد، زیرا چیزی که از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و صحابه ثابت نشده، شایسته نیست که آن را انجام دهیم و اگر امام آخر قران را در نماز وتر قرار دهد و بعد از ختم قرآن به نیت قنوت، دعا کند، کار خوبی است.

مهم اینکه از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم وارد نشده که قرآن را با این دعا در نماز تراویح ختم کنند و هر آنچه وارد نشده، ترک نمودن آن بدون شک بهتر است، اما تبعیت از امام در دعا بدون شک بهتر از مخالفت با او و خروج از مسجد است. امام احمد رَحِمَهُ‌الله نظرش بر این است که قنوت در نماز صبح بدعت بوده و سنت نیست، اما با این وجود می‌‌گوید: “اگر به کسی که در نماز صبح قنوت خواند، اقتدا نمود، تبعیت نموده و بر دعایش آمین بگوید. ” و این دلیلی بر این است که سلف و ائمه رَحِمَهُمُ‌الله نظرشان بر این است که موافقت در امری که معصیت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسولش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در آن آشکار نیست و در میدان اجتهاد است، انسجام در آن بهتر از مخالفت است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما الدليل على دعاء ختم القرآن في التراويح؟ وهل من الأفضل أن يداوم على ذلك أو تركه أحيانًا؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: ليس هناك دليل على الدعاء الذي يكون عند انتهاء القرآن في صلاة التراويح، فإن ذلك لم يرد عن النبي صلى الله عليه وسلم ولا عن أصحابه فيما أعلم، وغاية ما ورد في ذلك ما ذكر عن أنس بن مالك رضي الله عنه أنه «كان إذا ختم القرآن جمع أهله ودعا»، أما أن يكون ذلك في قيام الليل في التراويح فلا أعلم ذلك، ولكن جرت عادة الناس اليوم على أن يقرؤوا هذا الدعاء بعد انتهاء القرآن، فمن تابع إمامه في ذلك فلا حرج عليه، أما أن يفعله هو بنفسه فإن الذي أرى أن لا يفعله؛ لأنه شيئًا لم يثبت عن النبي صلى الله عليه وسلم ولا عن أصحابه لاينبغي لنا أن نفعله، ولو أن الإمام جعل آخر القرآن في صلاة الوتر وقنت فيه بعد انتهاء القرآن بنية أنه من القنوت لكان ذلك طيبا.

والمهم أنه لم يرد عن النبي -عليه الصلاة والسلام- ولا عن أصحابه أنهم كانوا يختمون القرآن بهذا الدعاء في صلاة التراويح، وما لم يرد فلا ريب أن الأفضل تركه وعدم القيام به لكن متابعة الإمام فيه أولى من مخالفته والخروج من المسجد بلا شك، وقد كان الإمام أحمد رحمه الله يرى أن القنوت في صلاة الفجر بِدْعَة وليس بِسُنَّة، ومع هذا يقول: «إذا ائتم بقانت في صلاة الفجر فليتابعه، وليؤمن على دعائه»، وهذا دليل على أن السلف والأئمة يرون أن الموافقة في أمر لم يتبين فيه معصية الله ورسوله، وإنما هو ميدان للاجتهاد، فإن الائتلاف عليه أولى من المخالفة.

مطالب مرتبط:

(۲۵۶۶) فضیلت اعمال عبادی فرد نابینا

عددی که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در آن شب را به قیام می‌‌ایستادند بهتر از صد رکعتی است که سؤال کننده ذکر نمودند، اگر این یازده رکعت یا سیزده رکعت همراه با تانی و طمانینه، ترتیل قرآن و تدبرش باشد همانگونه که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم انجام می‌‌دادند...

ادامه مطلب …

(۲۵۶۷) قیام اللیل چه زمانی شروع می‌‌شود؟

قیام اللیل از زمانی که انسان نماز عشا و سنتش را خواند شروع می‌‌شود، اما بهترین وقت بعد از نصف شب تا یک ششم شب است..

ادامه مطلب …

(۲۵۶۵) حکم افزایش رکعات قیام شب در دهه‌ی پایانی رمضان

اگر انسان بر تعدادی که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌خواندند اکتفا نماید بهتر و کامل‌‌تر است و کامل‌‌تر از آن زمانی است که در کمیت و کیفیت با قیام رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم موافت نماید، اما اگر بر این اضافه نمود اشکالی ندارد، زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن را محدود نکردند و فرقی ندارد چه در اول و چه در آخر رمضان باشد...

ادامه مطلب …

(۲۵۴۱) آیا بر زن واجب است نماز تراویح بخواند؟

بله! برای زن مشروع است - در خانه یا در مسجد - نماز تراویح بخواند....

ادامه مطلب …

(۲۵۶۸) وقت تهجد کی شروع می‌‌شود؟

بهتر این است که انسان بعد از نصف شب فورا تهجد بخواند و یک سوم شب را به قیام بایستد سپس در وقت سحر قبل از فجر بخوابد، تا اینکه با نشاط برای نماز فجر بلند شود، زیرا این خواب اندک خستگی‌‌اش را برطرف می‌‌سازد و این بهتر است....

ادامه مطلب …

(۲۵۵۴) حکم عدم ختم قرآن توسط امام جماعت در ماه رمضان

اگر برای شخص سخت بود که بین ترتیل و تدبر و بین اتمام ختم جمع ببندد، تدبر و ترتیل و طمانینه در رکوع و سجود بهتر از مراعات ختم نمودن است و چیزی بر او نیست اگر قرآن را برای آن‌‌ها ختم نمود....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه