(۱۶۷۹) سوال: اگر هنگام ذبح حیوان، خونش بر لباس فرد بریزد، آیا نماز با آن لباس جایز است؟ حکم این خون از نظر نجس بودن چیست؟

جواب:

این خون، نجس می‌باشد زیرا خونِ ریخته شده است و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در قرآن کریم می‌فرماید: {قُلْ لا أَجِدُ فِي مَا أُوحِيَ إِلَيَّ مُحَرَّماً عَلَى طَاعِمٍ يَطْعَمُهُ إِلاَّ أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَماً مَسْفُوحاً أَوْ لَحْمَ خِنزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ} [الأنعام: ۱۴۵] : (بگو در آنچه به من وحى شده است چیزی را برای هر کسی که بخواهد بخورد‏ حرام نمى‏يابم مگر آنكه مردار، خون ريخته شده يا گوشت ‏خوك باشد كه اين‌ها همگی پليد و ناپاک هستند). عبارت «فَإِنَّهُ رِجْسٌ» درباره‌ی سه موردی است که مستثنا شده‌اند که اعم از مردار، خونِ حیوانِ زنده و گوشت خوک می‌باشد.

خونی که پیش از خروج روح از بدن حیوان جاری می‌شود، نجس است و شستن بدن یا لباسی که به آن آلوده شده، واجب می‌باشد البته علما مقدار اندک خون را استثنا کرده و گفته‌اند: از آن چشم‌پوشی می‌شود زیرا دوری کردن از آن، دشوار است. به هر حال اگر شخصی با لباسی آغشته به چنین خونی بر وجهی که قابل چشم پوشی باشد نماز بخواند: اگر حکم شرعی این خون را می‌دانسته، نمازش باطل است و باید دوباره آن را ادا نماید اما اگر از وجود این خون بر لباسش آگاه نبوده و بعد از نماز متوجه آن شده است یا حکم شرعی را درباره‌ی آن خون نمی‌دانسته است، نمازش درست است.

زیرا: «صَلَّى رَسُولُ اللهِ صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ذَاتَ يَوْمٍ، فَلَمَّا كَانَ فِي بَعْضِ صَلَاتِهِ خَلَعَ نَعْلَيْهِ، فَوَضَعَهُمَا عَنْ يَسَارِهِ، فَلَمَّا رَأَى النَّاسُ ذَلِكَ خَلَعُوا نِعَاهُمْ، فَلَمَّا قَضَى صَلَاتَهُ، قَالَ: «مَا بَالُكُمْ أَلْقَيْتُمْ نِعَالَكُمْ ؟ قَالُوا: رَأَيْنَاكَ أَلْقَيْتَ نَعْلَيْكَ، فَأَلْقَيْنَا نِعَالَنَا. فَقَالَ رَسُولُ اللَّهِ: «إِنَّ جِبْرِيلَ أَتَانِي، فَأَخْبَرَنِي أَنَّ فِيهِمَا قَذَرًا» أَوْ قَالَ: «أَذًى»[۱] : (روزی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برایمان نماز ‌خواند و امامت داد؛ ناگهان در حین نماز، دمپایی‌اش را بیرون آورد و سمت چپ خود گذاشت. وقتی مردم این را دیدند آنان نیز چنین کردند. وقتی نماز را به پایان رساند، فرمود: (چرا دمپایی‌هایتان را بیرون آوردید؟) گفتند: دیدیم که شما دمپایی خود را بیرون آوردید لذا ما نیز دمپایی‌هایمان را بیرون آوردیم. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: (جبرئیل نزدم آمد و به من خبر داد که چیز آلوده‌ای در دمپایی‌ام وجود دارد). رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دمپایی را بیرون آورد و آن نماز را از ابتدا شروع نکرد. این دلالت می‌دهد که هر کس با نجاست نماز بخواند و متوجه آن نجاست نشده باشد یا نسبت به حکمش جاهل باشد، نیازی به تکرار نماز ندارد.

فراموشی نیز مانند جهل است: اگر کسی فراموش کرد که بر لباس یا بدنش نجاست وجود دارد و قبل از شستن نجاست، نمازی را ادا نمود، نمازش درست است به دلیل فرموده‌ی عام و کلی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {رَبَّنَا لا تُؤَاخِذْنَا إِنْ نَسِينَا أَوْ أَخْطَأْنَا} [البقرة: ۲۸۶] : (پروردگارا! اگر از یاد بردیم یا اشتباه کردیم، ما را بازخواست نفرما). الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فرمود: (چنین کردم).

اما برادران مسلمان را سفارش می‌کنیم که اگر بدن، لباس یا مکان نماز خواندنشان آلوده به نجاست شد، برای پاک نمودن آن، شتاب کنند زیرا منش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم چنین بوده است: «أُتِيَ النبيُّ صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بصَبِيٍّ یحنّکه فبال عليه فأتْبَعَه الماءَ»[۲] : (نوزاد پسری را نزد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آوردند تا او را تحنیک نماید؛ نوزاد بر ایشان ادرار کرد. ایشان صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فورا بر آن آب ریخت). در روایت دیگری آمده است که «جَاءَ أَعْرَابِيٌّ فَبَالَ فِي طَائِفَةِ الْمَسْجِدِ، فَأَمَرَ النَّبِيُّ صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بِذَنُوبِ مِنْ مَاءٍ، فَأُهْرِيقَ عَلَيْهِ»[۳] : (روزی یک بادیه‌نشین وارد مسجد شد و در گوشه‌ای از مسجد ادرار ‌نمود. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دستور داد تا یک دلو بزرگ آب بیاورند سپس بر آن ادرار ریخته شد). بنابراین شایسته است که شخص مسلمان، بدن، لباس و محل نمازش را فورا و بی‌درنگ، از آلودگی نجاست پاک گرداند چون اگر رها شود، فراموش می‌گردد و شخص با همان حالت نمازش را ادا می‌کند.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

[۳] تخریج آن گذشت.