(۱۴۸۶) سوال: واضح است که از جمله باطل‌کننده‌های وضو، حدث اصغر می‌باشد. هرگاه شخص دچار حدث اصغر شد و وضویش باطل گشت، آیا وضو گرفتن کافی است یا این که باید به همراه وضو، استنجا نیز انجام دهد؟ اگر فرد بخواهد در این حالت که وضویش باطل شده است نماز یا قرآن بخواند، چه حکمی دارد؟ حکم کسی ‌که دچار نفخ معده است و از باد شکم، رنج می‌برد چیست؟ زیرا در اثنای هر نماز دچار مشکل می‌شود.

جواب:

حدث اصغر شامل هر چیزی می‌شود که وضو گرفتن را واجب می‌کند و به دو قسمت تقسیم می‌شود:

۱) اگر حدث با ادرار یا مدفوع رخ دهد، واجب است که شخص، استنجا و وضو انجام دهد.

۲) اگر حدث با چیزی غیر از ادرار و مدفوع رخ دهد، استنجا کردن در این حالت، واجب نیست؛ زیرا استنجا فقط برای از بین بردن نجاست است و نجاست فقط در ادرار و مدفوع وجود دارد.

بنابراین اگر از کسی باد شکم خارج شد و وضو داشت، فقط باید وضو بگیرد؛ یعنی دست‌ها و صورتش را بشوید، سرش را مسح کند و پاهایش را بشوید و نیازی به استنجا نیست؛ زیرا سببی برای انجام آن وجود ندارد. این که برخی از مردم عوام گمان می‌کنند که واجب است قبل از هر وضو، استنجا شود، هیچ اصل و اساسی ندارد.

سؤال کننده بیان کرد که از نفخ معده رنج می‌برد و در اثنای نماز برایش رخ می‌دهد؛ این بادها و گازهایی که در میان نماز، در روده و معده ایجاد می‌شود، تا زمانی که از انسان خارج نشود، تأثیری ندارد؛ زیرا از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم درباره‌ی مردی که در نمازش احساس خروج باد می‌کند، پرسیده شد؛ ایشان فرمود: «لا يَنصَرِف حتى يَسمَعَ صوتاً أو يَجِدَ رِيحاً»[۱] : (نباید نمازش را رها کند تا این‌ که صدایی بشنود یا بویی استشمام کند)؛ یعنی تا زمانی که به طور محسوس با شنیدن صدا یا استشمام بو مطمئن شود و یقین حاصل کند که بادی از او خارج شده است اما صرفا گازهایی که در شکم ایجاد می‌شود و انسان دچار توهم می‌شود هیچ تأثیری ندارد. این حکم بیانگر رحمت و مهربانی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به بندگان است که يقين فقط با یقین از بین می‌رود؛ لذا طهارت و وضویی که شخص از وجود آن یقین دارد، فقط زمانی از بین می‌رود که از باطل شدن وضو یقین حاصل کند زیرا وجود وضو به همراه یقین به وجود آن فقط با یقین به باطل شدن آن از بین می‌رود. اگر انسان در مورد رخداد یکی از باطل کننده‌هایی که بر اساس نصوص شرعی ثابت شده است شک داشت و یقین حاصل نکرد که از او رخ داده است یا خیر، بر او واجب نیست که وضو بگیرد.

خلاصه‌ی جواب این است ‌که می‌گوییم: هر کس وضویش به سبب ادرار یا مدفوع باطل شود، واجب است که ابتدا استنجا نماید و سپس وضو بگیرد اما اگر وضوی شخص با باطل‌کننده‌ای غیر از ادرار و مدفوع باطل شد، نیازی به استنجا نیست و فقط باید وضو بگیرد. هر کس در داخل یا خارج از نماز به سبب وجود گاز در شکمش دچار شک شد که وضویش باطل شده است یا خیر، تا زمانی که یقین حاصل نکند، چیزی بر وی واجب نیست و نیازی به وضو گرفتن ندارد.

[۱] تخریج آن گذشت.