(۱۳۹۹) سوال: روش صحیح وضو گرفتن چگونه است؟ اذکار و دعاهایی که گفتن آن در وضو واجب می‌باشد کدام است؟ آیا قطرات ادرار که بعد خروج از سرویس بهداشتی بر لباس می‌افتد، وضو را باطل می‌کند؟ شایان ذکر است‌ که من مدت طولانی در سرویس بهداشتی می‌مانم تا دوباره مجبور به قضای حاجت نشوم. راه حل چیست؟

جواب:

وضو بدین ترتیب می‌باشد: شستن صورت که شستن دهان و بینی را نیز شامل می‌شود، شستن دو دست تا آرنج، مسح سر که دو گوش‌ را نیز شامل می‌شود و شستن دو پا تا مچ؛ سخنی در وضو وجود ندارد که گفتن آن واجب باشد مگر گفتن (بسم الله) که علما درباره‌ی واجب بودنش اختلاف نظر دارند؛ برخی علما گفتن آن را بنا بر حدیثی که نزد آنان به ثبوت رسیده، واجب می‌دانند که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «لا وُضوءَ لِمَن لَم یَذکُرِ اسمَ اللهِ عَلَیه»[۱] : (کسی که هنگام وضو، نام الله را نگوید، وضو ندارد). برخی نیز گفتن آن را سنت می‌دانند زیرا حدیث مذکور نزد آنان به ثبوت نرسیده است و هیچ یک از کسانی ‌که وضوی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را توصیف کرده‌اند، گفتن (بسم الله) را از ایشان نقل نکرده‌اند.

ذکر بعد از وضو که شخص پس از پایان وضو می‌گوید چنین است: «أَشْهدُ أَنْ لا إِله إِلاَّ اللَّه وحْدَه لا شَريكَ لهُ، وأَشْهدُ أَنَّ مُحمَّدًا عبْدُهُ وَرسُولُه، اللَّهُمَّ اجْعلْني من التَّوَّابِينَ واجْعلْني مِنَ المُتَطَهِّرِينَ»[۲] : (شهادت می‌دهم که هیچ معبود به حق جز الله وجود ندارد، یگانه است و هیچ شریکی ندارد و شهادت می‌دهم که محمد، بنده و فرستاده‌ی او است. ‌ای الله! مرا از توبه ‌کنندگان قرار بده و مرا از پاکان قرار بده). گفتن این ذکر، واجب نیست.

گفتن ذکر مخصوص به هنگام شستن هر کدام از اعضای وضو (هنگام شستن دو دست، مسح سر و شستن دو پا) هیچ پایه و اساسی ندارد و از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز چنین چیزی ثابت نیست.

مسئله‌ای که سؤال کننده در مورد خویش ذکر کرد که پس از قضای حاجت و استنجا، قطرات ادرار از او خارج می‌شود: این قطرات از دو حالت خارج نیست:

حالت اول: اگر پیوسته قطرات ادرار خارج شده و قطع نمی‌شود، حکم سلس البول را دارد؛ یعنی شخص بعد از شستن شرمگاهش به اندازه‌ی توان احتیاط می‌کند سپس وضو گرفته و نماز می‌خواند اما قبل از دخول وقت نماز، وضو نمی‌گیرد.[۳] این در صورتی است که قطرات ادرار، پیوسته باشد و قطع نشود.

حالت دوم: اگر قطرات ادرار قطع می‌شود اما این قطع شدن تا مثلا ربع ساعت بعد طول می‌کشد، باید منتظر بماند تا قطرات ادرار قطع شود. اگر بعد از این مدت، چیزی از او خارج شود، وضویش باطل می‌شود زیرا به طور کلی هر آن چه از دو راه خروج قضای حاجت از بدن خارج شود، وضو را باطل می‌کند.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

[۳] این نظر و دیدگاه اول شیخ ابن عثیمین رَحِمَهُ‌الله بوده که بعدا از این دیدگاه برگشته است. به (الشرح الممتع علی زاد المستقنع ۴/۲۳۹) مراجعه شود.