شنبه 19 شعبان 1447
۱۸ بهمن ۱۴۰۴
7 فوریه 2026

(۱۳۱۳) حکم استفاده هم‌زمان از آب حوض مسجد برای غسل، وضو و قضای حاجت

(۱۳۱۳) سوال: مشکل ما این است: ما چند معلم از یک کشور عربی اسلامی هستیم که در روستایی در کشور یمن مشغول به کار هستیم. در این روستا یک مسجد وجود دارد که امام دارد. در این مسجد یک حوض وجود دارد. نمازگزاران روستا نزد این حوض آمده و می‌بینیم که برخی برای غسل جنابت در آن استحمام می‌کنند، برخی در اطراف آن به قضای حاجت می‌پردازند و برخی از آن آب، وضو می‌گیرند. یعنی از این آب هر استفاده‌ای اعم از غسل، قضای حاجت و وضو گرفتن می‌شود. آب این حوض تقریبا هر هفته عوض می‌‌‌شود. سعی کردیم مردم را از این کار نهی کرده و باز داریم اما توجهی نکردند. مشکل بزرگ‌تر، امام مسجد است که خودش نیز از این آب، وضو می‌گیرد و به سخنان ما هیچ توجهی نکرد. دیدگاه شما در این باره چیست؟

جواب:

رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم مسلمانان را از غسل کردن در آب راکد یا دائم که جریان ندارد، نهی و منع نموده است. بنابراین به این افراد می‌گوییم: در این آب، غسل نکنید و برای غسل کردن، با ظرف یا با دستانتان از آن آب بردارید. آبی که از بدنتان می‌ریزد نیز نباید داخل حوض بریزد. در مورد وضو نیز اگر از آن وضو می‌گیرند، آب وضو که از بدنتان می‌ریزد، باید بیرون از آن حوض باشد. در این صورت، ایرادی ندارد. در مورد شست‌وشو از قضای حاجت نیز همین‌گونه است؛ اگر از حوض آب بر می‌دارند و آبی که از بدن می‌ریزد و همچنین نجاست، وارد حوض نمی‌شود، اشکالی ندارد.

مشکل چنان که سؤال کننده اشاره کرد این است ‌که مردم در این آب، غسل انجام می‌دهند! رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است: «لا يَغتسِلْ أحدُكم في الماءِ الدَّائِمِ، وهو جُنُبٌ»[۱] : (هرگاه یکی از شما در حالت جنابت ‌باشد، نباید در آب راکد غسل کند). بنابراین این افراد باید از انجام این کار باز داشته شوند. ازنظر بهداشتی نیز ضرر دارد و شایسته است که این مسئله از نظر بهداشتی و سلامتی مردم نیز مد نظر قرار داده شود. در صورتی که آب با انجام این کارها آلوده می‌شود، از استفاده‌ی آن منع می‌شوند.


[۱] صحیح مسلم: کتاب الطهارة، باب النهی عن الاغتسال فی الماء الراکد، شماره (۲۸۳).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائلون مشكلتنا هي أننا مجموعة من المدرسين من دولة عربية إسلامية نعمل في اليمن الشقيق، ونحن في إحدى القرى، وهذه القرية بها مسجد، ولها إمام، والمسجد به بركة من الماء، وهذه البركة يأتي إليها المصلون من أهل القرية، فنجد من يتطهر فيها، أي يستحم ويتطهر، ونجد من يستنجي حولها، وكذلك يتوضأ فيها، أي: إن هذه البركة لكل شيء؛ للتطهر والاستنجاء والوضوء، وماؤها يتغيَّر كل أسبوع تقريبا، وحاولنا نهيهم عن ذلك فلم يستمعوا إلينا، والمشكلة الأكبر هي إمام المسجد؛ فهو يتوضأ أيضًا منها، ولم يستمع إلى كلامنا، فما رأيكم في ذلك؟

فأجاب – رحمه الله تعالى- نقول: إن النبي صلى الله عليه وسلم نهى أن يغتسل الإنسان في الماء الراكد أو الدائم الذي لا يجري. وعلى هذا نقول لهؤلاء: لا تغتسلوا في هذا الماء، وإذا أردتم الاغتسال فخذوا منه بإناء، أو اغرفوا منه بأيديكم، وليكن ما يتساقط من جلودكم خارج هذا المجتمع من الماء، وكذلك بالنسبة للوضوء إذا كانوا يتوضئون منه، وما يتساقط يكون خارجا عنه، فهذا لا بأس به، وكذلك الاستنجاء؛ فإذا كانوا يغترفون منه، وما تسرب يكون خارجا عنه، فإن هذا لا بأس به.

ولكن المشكلة ما ذكره السائلون من أنهم كانوا يغتسلون فيه، فقد فقال النبي صلى الله عليه وسلم: «لَا يَغْتَسِلْ أَحَدُكُمْ فِي الْمَاءِ الدَّائِمِ وَهُوَ جُنُب». فيُنَهَى هؤلاء عن ذلك. ثم إنه من الناحية الصحية قد يكون مضرًا أيضًا، وينبغي أن يُنظر في هذا من الناحية الطبية، فإذا كان هذا الماء يتلوّث بهذه الأعمال فإنهم ينهون عنه.

مطالب مرتبط:

(۱۳۰۴) حکم استفاده از آب متغیّر در مسجد متروکه

وضو با آن آبی که به خاطر ماندگاری تغییر کرده است، ایرادی ندارد. این آب، پاک است هر چند که تغییر کرده باشد؛ زیرا به خاطر درآمیختن با چیز خارج از خودش تغییر نکرده بلکه تغییرش به خاطر ماندگاری زیاد است و این اشکالی ندارد...

ادامه مطلب …

(۱۳۰۵) حکم وضو و نماز پس از زمین خوردن روی چمنِ آبیاری‌شده با آب بازیافتی

نیازی نیست که لباس یا بدنتان را به خاطر آب تصفیه بشویید زیرا نجاست این آبی که تصفیه شده به وسیله‌ی مواد شیمیایی که به آن اضافه شده از بین رفته است....

ادامه مطلب …

(۱۳۰۱) حکم غسل کردن در آب راکد چیست؟

غسل کردن با آب راکد، جایز است اما بهتر است که فرد در آن فرو نرود؛ بلکه آب را با دستانش بردارد و خارج از آب (خارج از محل جمع شدن آب) غسل را انجام دهد...

ادامه مطلب …

(۱۳۰۷) حکم وضو گرفتن با آب زمزم

یکی از مصادیق برکت آب زمزم، این است که فرد برای انجام نماز، با آن وضو بگیرد. پس وضو گرفتن با آن ایرادی ندارد و شخص نباید با وجود آن، تیمم کند

ادامه مطلب …

(۱۳۰۸) مسائلی در باب تیمم و خواندن نماز با آن

آبی که از آسمان می‌ریزد، یکی از پاک‌ترین آب‌ها است. به عبارت دیگر، پاکیزه و پاک‌کننده (طاهر و مطهِر) می‌باشد. در واقع باید اصل آب را در نظر بگیرد

ادامه مطلب …

(۱۳۱۲) حکم وضو گرفتن با آب آلوده به ادرار انسان یا حیوان در صورت نبودن آب جایگزین

اگر طعم، رنگ و بوی آب با نجاست تغییر نکرده باشد، ایرادی ندارد که انسان از آن وضو بگیرد زیرا آب، پاک است و چیزی آن ‌را نجس نمی‌کند مگر این‌ که چیز نجس، طعم، رنگ یا بویش را تغییر دهد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه