چهارشنبه 10 ذیحجه 1447
۶ خرداد ۱۴۰۵
27 می 2026

(۵۵۲۰) حکم مسئولیت‌گریزی پدر در اداره‌ی خانواده

(۵۵۲۰) سوال: نصیحت شما به پدری که مسئولیت خانه را به عهده نمی‌گیرد و خیلی اوقات می‌گوید: شما کوچک بوده‌اید و مسئولیت‌ها همه به عهده‌ی من بوده و الان وقتش رسیده که استراحت کنم، چیست؟

جواب:

اول از همه به مردی که مسئول خانه است نصیحت می‌کنم و می‌گویم: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم مرد را مسئول خانه قرار داده و گفته که او مسئول رعیتش است و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم این مهم را محدود به سن خاصی نکرده است. بنا بر این تا زمانی که مرد قادر به اداره‌ی خانه باشد، بر او واجب است که این کار را بکند و او مسئول خانواده است.

اما در مورد نفقه؛ بر او واجب است که نفقه‌ی آن عده از اهل بیتش را که محتاج هستند، تامین کند. اما اگر از میان آنها کسی هست که خودش خرج خودش را در می‌آورد، دیگر نفقه‌اش به عهده‌ی خودش می‌باشد. زیرا نفقه نوعی بر آوردن حاجت است و وقتی که نفقه گیرنده به آن محتاج نباشد و خودش آن مقدار داشته باشد که بتواند خودش را بگرداند، دیگر هیچ کسی ملزم نیست به او نفقه بدهد؛ چه این کس پدرش باشد یا هر کس دیگری.

انفاق بر اولاد و فرزندان برای بر آوردن نیازهای آنهاست. بر این اساس به فرزندان می‌گویم: زمانی که خودتان به مقداری مال دارید که بتوانید خودتان را بگردانید، دیگر لازم نیست که خرجتان را پدر بدهد مگر اینکه بخواهد برای خیر، این کار را بکند. پس اگر گفت: من الان خرجتان را نمی‌دهد و شما هم الحمدلله بی نیازید و خودتان خرج خودتان را بدهید؛ حق با اوست.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: ماذا نقول للأب الذي لا يتحمل مسئولية البيت وكثيرًا ما يقول: أنا قد تحملتُ المسئولية، وأنتم صغار، وقد جاء الوقت الذي أرتاح فيه؟

فأجاب رحمه الله تعالى: أوجه النصيحة أولا إلى الرجل راعي البيت فأقول: إن رسول الله – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- قد جعل الرجل راعيًا في بيته، وأخبر أنه مسئول عن رعيته، ولم يحدد النبي صلى الله عليه وسلم هذا بسن دون سن، فما دام الرجل قادرًا على رعاية ،بيته فإن الواجب عليه رعايته، وهو مسئول عن أهله.

أما ما يتعلق بالنفقة فيجب عليه الإنفاق إذا كان المنفق عليه من أهل البيت محتاجًا، أما إذا كان عنده ما يُنفِق به على نفسه، فإنَّ نفقته على نفسه، فإن النفقة دفع حاجة، فإذا لم يكن المنفق عليه محتاجًا إليها، وكان عنده من المال ما

يكفي نفقته، فإنه لا يلزم غيره أن ينفق عليه، سواء كان أباه أم غيره.

وأما الأولاد فإن الإنفاق عليهم لدفع الحاجة، وعلى هذا فأقول للأولاد: إذا كان عندكم مال يمكنكم أن تنفقوا على أنفسكم منه فإنه لا يَلْزَم الوالد أن ينفق عليكم إلا على سبيل التبرع، فإذا قال: أنا الآن لا أنفق، وأنتم قد أغناكم الله. فأنفقوا على أنفسكم، فله الحق في هذا.

مطالب مرتبط:

(۵۵۲۳) حکم قطع نفقه زن در صورت مخالفت با منع شوهر از رفتن به خانه پدر

هر گاه زن از شوهر در اموری که اطاعت از شوهر در آنها واجب است، نافرمانی کرد، ناشزه – یعنی نافرمان – به شمار رفته، در این صورت نفقه شامل او نمی‌شود....

ادامه مطلب …

(۵۵۲۲) حکم وجوب تأمین هزینه‌ی حج همسر بر شوهر متمکن

بر شوهر هر چند توانگر هم باشد واجب نیست که نفقه‌ی حج همسرش را بدهد مگر در صورتی که در عقد نکاح شرط کرده باشند که در این صورت وفای به آن واجب است؛ زیرا حج زن نزد ما جزء نفقه محسوب نمی‌شود که بگوییم: همان طور که نفقه‌ی زن بر او واجب است، هزینه‌ی حج رفتنش نیز بر او واجب است....

ادامه مطلب …

(۵۵۲۱) تکلیف شوهر در ارسال نفقه‌ی مستقل برای همسر در شرایط مهاجرت کاری

اگر پدرت مال را از همسرت دریغ می‌کند و آن مقداری که احتیاج دارد به او نمی‌دهد، بر تو واجب است آن مقداری که لازم دارد را برایش بفرستی....

ادامه مطلب …

(۵۵۲۵) حکم تصرف زن در مال شوهر برای کمک به مادر نیازمند بدون اجازه‌ وی

برای این زن جایز نیست که از مال شوهرش برداشته و خرج مادرش کند مگر اینکه با اجازه و رضایت شوهرش باشد...

ادامه مطلب …

(۵۵۱۵) حکم برداشتن مال از اموال پدر بدون اذن

جایز است به اندازه‌ای که کفایتت می‌کند، بدون اسراف و به صورتی شایسته، برداری...

ادامه مطلب …

(۵۵۱۹) حکم تأمین هزینه تحصیل از ترکه‌ی متوفی برای فرزند صغیر

اگر به فرض که هیچ نداشته باشد و پدرش نیز چیزی از خود به جای نگذاشته باشد، مخارجش بر عهده‌ی اقاربی است که نفقه‌اش بر عهده‌ی آنهاست....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه