پنج‌شنبه 2 رمضان 1447
۳۰ بهمن ۱۴۰۴
19 فوریه 2026

(۵۴۹۳) آیا خواهر زنی که به برادرم شیر داده، بر من هم حرام است؟

(۵۴۹۳) سوال: برادری دارم که بیشتر از پنج بار از زنی شیر خورده است. این زن خواهری دارد. آیا این خواهر، خاله‌ی برادرم می‌شود و ازدواج با او برای برادرم حرام است؛ چون خواهرش به برادرم شیر داده؟ همچنین به نسبت خودم و با توجه به اینکه اصلا از او شیر نخورده‌ام؛ آیا این زن که به برادرم شیر داده و همچنین خواهرش، با من محرم هستند یا خیر؟

جواب:

برادرت که از این زن، پنج بار به بالا و قبل از دو سالگی و قبل از اینکه از شیر گرفته شود، شیر خورده، پسر این زن به حساب آمده و بر این اساس، خواهرش نیز خاله‌ی برادرت محسوب می‌شود و جایز نیست با او ازدواج کند؛ زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده: «هر محرمیتی که از تولد حاصل می‌گردد، از شیرخوارگی نیز حاصل می‌شود».[۱] یعنی همان طور که ازدواج با خاله‌ات که خواهر مادرت است، جایز نیست، ازدواج با خواهر مادر شیری نیز جایز نیست؛ زیرا او نیز خاله‌ات به حساب می‌آید.

اما به نسبت تو؛ حکم شیرخوارگی به تو تعلق نمی‌گیرد. زیرا محرمیت حاصل از شیرخوارگی فقط شامل کسی می‌شود که شیر خورده و همچنین شامل فرزندان و ذریه‌اش می‌شود؛ یعنی دختران و پسران این شخص و هر چه که دورتر برود. اما پدران و مادران و برادران و خواهران و عموها و عمه‌ها و خاله‌ها و خالوها شامل این محرمیت نمی‌شوند، به این دلیل که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «هر محرمیتی که از تولد حاصل می‌گردد، از شیرخوارگی نیز حاصل می‌شود».[۲]

حال، زنی که به برادرت شیر داده، هیچ ارتباطی به تو ندارد؛ نه مادرت است و نه خاله‌ات و نه خواهرت و نه عمه‌ات. بنا بر این هیچ رابطه‌ای بین شما وجود ندارد. بقیه‌ی اقارب شخص شیر خوار نیز همین حکم را دارند. فقط فرزندان و ذریه‌ی او در این محرمیت وارد می‌شوند؛ زیرا زنی که به پدرشان شیر داده، مادربزرگشان محسوب شده، خواهرانش هم خاله‌های پدرشان به حساب می‌آیند و خاله‌ی شخص، خاله‌ی فرزندان آن شخص نیز به حساب می‌آید، چنان که عمه‌ی شخص، عمه‌ی فرزندان آن شخص نیز هست. والله اعلم.


[۱]  تخریجش قبلا ذکر شد. لفظ حدیث چنین است: «يَحْرُمُ ‌مِنَ ‌الرَّضَاعَةِ مَا يَحْرُمُ من الولادة».

[۲]  تخریجش قبلا ذکر شد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: لي أخ قد رضع مِنَ امْرَأَةٍ أكثر من خمس رضعات ولهذه المرأة أخت، فهل تُصبح هذه الأختُ خالةً لأخي، وتحرم عليه؛ لأنه رضع من أختها أم لا؟ وبالنسبة لي أنا هل تحرم على هذه المرأة التي أرضعت أخي وأختها أم لا، علما أنني لم أرضع منها نهائيا؟

فأجاب رحمه الله تعالى-: أخوك الذي رضع من هذه المرأة خمس رضعات فأكثر قبل الفطام والحولين يكون ابنا لها، وعلى هذا فتكون أختها خالة له لا يحل له أن يتزوج بها ؛ لقول النبي صلى الله عليه وسلم: «يَحْرُمُ مِنَ الرَّضَاعَةِ مَا يَحْرُمُ مِنَ الْوِلَادَةِ» . وكما أن أخت أمك من النسب لا تحل لك وهي خالتك فكذلك أخت أمك من الرضاع لا تحل لك وهي خالتك.

وأما بالنسبة لك أنت فإن الرضاع لا ينتشر حكمه إليك؛ لأن الرضاع لا ينتشر من قبل المرتضع إلا للمرتضع، ومن تفرّع منه من الذرية، وأما إخوته وآباؤه وأمهاته فإنه لا ينتشر إليهم التحريم، وعلى هذا فيجوز لك أن تتزوج المرأة التي أرضعت أخاك، وأن تتزوج أختها أيضًا، وأن تتزوج بنتها التي هي أخت أخيك.

والمهم أن القاعدة في هذا الباب أن الرضاع لا ينتشر بالنسبة للمرتضع إلا له، ولمن تفرع منه من الذرية؛ من ذكور وإناث وأولادهم وإن نزلوا، أما آباؤه وأمهاته وإخوته وأخواته وأعمامه وعماته وخالاته وأخواله فلا ينتشر إليهم التحريم، وإنما لم ينتشر إليهم التحريمم؛ لأن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «يَحْرُمُ مِنَ الرَّضَاعَةِ مَا يَحْرُمُ مِنَ الْوِلَادَةِ».

وأنت بالنسبة إلى هذه المرأة التي أرضعت أخاك لا علاقة لك بها، فهي ليست أمك، وليست خالتك وليست أختك ولا عمتك، فإذن لا علاقة بينك وبينها، وكذلك بقية أقارب المرتضع غير من تفرع من الذرية، أما من تفرع منه من الذرية فإن الرضاع ينتشر إليهم؛ لأن المرأة التي أرضعت والدهم هي جدتهم، وأخواتها خالات للمرتضع ، وخالة الرجل خالة لمن تفرع منه، كما أن عمة الرجل عمة لمن تفرع منه. والله أعلم.

مطالب مرتبط:

(۵۴۵۰) حکم تفاوت در مدت شیردهی میان فرزندان

برابری بین فرزندان در آب و غذا و شیر دادن و غیره براساس نیاز می‌باشد لذا اگر دختر نیاز به دو سال شیر دادن دارد و پسر فقط نیاز به سال نصف دارد، اشکالی ندارد که به کودک پسر فقط یک سال و نصف شیر دهد و به کودک دختر دو سال شیر دهد ...

ادامه مطلب …

(۵۴۶۹) حکم استمرار نکاح پس از کشف رضاع میان زوجین

بعد از اینکه معلوم شده آن زن خواهر شیری اوست، باطل بودن ازدواجشان معلوم است و این زن به هیچ وجه برای او حلال نیست....

ادامه مطلب …

(۵۴۴۴) حکم شرعی امتناع از شیر دادن فرزند بدون عذر

مادامی که این زن از آنچه انجام داده است پشیمان است، الله این کار او را می‌بخشد و بعد از آن که پشیمان شده و از گناه خود توبه و استغفار نموده، چیزی بر او نیست....

ادامه مطلب …

(۵۴۹۷) حکم ازدواج میان فرزندان خواهر و برادر در صورت وجود شیرخوارگی مشترک از مادر بزرگ

آن عده از بچه‌های تو و بچه‌های برادران خانمت که از مادربزرگشان شیر خورده‌اند با هم برادر و خواهر هستند و نمی‌توانند با یکدیگر ازدواج کنند..

ادامه مطلب …

(۵۴۶۱) حکم شک در رضاع گذشته بر صحت نکاح و مشروعیت فرزندان

هیچ چیزی در این حالت متوجه شوهر نیست؛ زیرا شیرخوارگی تنها زمانی ثابت می‌شود که پنج بار بوده و در دو سال اول، قبل از گرفتن بچه از شیر باشد. اما کمتر از آن، باعث محرمیت نمی‌شود...

ادامه مطلب …

(۵۴۷۵) آیا شیر دادن زن یائسه به کودک زیر دو سال باعث محرمیت می‌شود؟

شیرخوارگی که به آن اشاره کرد، بیشتر از پنج بار و قبل از دو سالگی بوده و بر این اساس، زنی که به این بچه شیر داده، مادر شیری او به حساب می‌آید...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه