شنبه 13 جمادی‌الاول 1448
۲ آبان ۱۴۰۵
24 اکتبر 2026

(۵۴۷۰) آیا مادربزرگی که شیر نداشت اما به من شیر داد، مادر رضاعی‌ام محسوب می‌شود؟

(۵۴۷۰) سوال: زمانی که من هفت ماهه بوده‌ام، مادرم از دنیا رفته و مادر بزرگم تربیت و شیر دادن به مرا بر عهده گرفته است. با توجه به اینکه آن موقع آخرین فرزند مادربزرگم هفت ساله بوده و مادربزرگم شیر نداشته، اما از بس پستانش را در دهان من گذاشته که شیر در پستان‌هایش جاری شده، و مرا تا بزرگ شوم، شیر داده است. من پس از اینکه بالغ شدم، تصمیم گرفتم با دختر یکی از خاله‌هایم که دختر همین مادربزرگم است که مرا شیر داده، ازدواج کنم. من در این مورد سوال کردم و به من گفته شد که ازدواج جایز است و الان سه سال است که ما ازدواج کرده‌ایم. اما من در مورد صحت این ازدواج شک دارم. به من بگویید حکم این ازدواج چیست؟ اگر ازدواجم صحیح نیست، با چه بکنم؟

جواب:

اگر چنان که گفتی، این همه مدت از مادر بزرگت شیر خورده‌ای که دفعات آن از پنج بار بیشتر است، تو دیگر پسر او به شمار می‌روی؛ زیرا او تو را شیر داده است. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نیز زنی را که به بچه‌ای شیر دهد، مادر خوانده، فرموده: {وَأُمَّهَاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ} [نساء: ۲۳]: (و مادرانی که شما را شیر داده‌اند). همچنین از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که فرموده‌اند: «هر محرمیتی که از تولد حاصل می‌گردد، از شیرخوارگی نیز حاصل می‌شود».[۱]

بر این اساس تو برادر همه‌ی پسران و دختران این زن، یعنی مادربزرگت هستی. در چنین حالتی، خاله‌ات خواهر توست و دخترانش، دختران خواهرت به شمار می‌روند و تو دایی آنها هستی. بنا بر این برای تو جایز نیست که با آنها ازدواج کنی. تو الان باید از این زن دور شوی؛ زیرا نکاحی منعقد نشده است.


[۱]  تخریجش قبلا ذکر شد. لفظ حدیث چنین است: «يَحْرُمُ ‌مِنَ ‌الرَّضَاعَةِ مَا يَحْرُمُ من الولادة».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: تُوفيت والدتي وعمري لا يتجاوز سبعة أشهر، فتولت جدتي أمر تربيتي وإرضاعي، علما أن آخر مولود لها عمره سبع سنوات، ولم يكن آنذاك بها لبن ولكن مع استمرار الرضاع توفر بها لبن، وأرضعتني إلى أن كبرتُ، وبعد بلوغي أردت الزواج بإحدى بنات خالتي التي هي بنت لهذه الجدة التي أرضعتني، وقد سألت عن ذلك فأُجبتُ بالجواز، وفعلا تزوجتها منذ ثلاث سنوات، ولكني أشك في صحة هذا الزواج، فما الحكم فيه؟ وماذا يجب على إن لم يكن صحيحًا؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: إذا رضعت من جدتك كما قلت هذه المدة الطويلة التي تزيد على خمس مرات فإنك بذلك تكون ولدا لها؛ لأنها أرضعتك، وقد سَمَّى الله تعالى المرضعة أُمَّا، قال تعالى: ﴿ وَأُمَّهَاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ ﴾ [النساء: ٢٣]. وثبت عن النبي صلى الله عليه وسلم أَنه قال: «يَحْرُمُ مِنَ الرَّضَاعَةِ مَا يَحْرُمُ مِنَ الْوِلَادَةِ».

وعلى هذا فتكون أنت أخًا لكل أولاد هذه المرأة من بنين وبنات، وهي جدتك، وإذا كان كذلك فإن خالتك تكون أختاًا لك، وتكون بناتها بنات أختك، وأنت خالهن، فلا يحل لك أن تتزوج بهن، وعليك الآن أن تفارق هذه المرأة، وأن تبتعد عنها؛ لأن النكاح لم ينعقد.

مطالب مرتبط:

(۵۵۰۵) حکم ازدواج اقوام پس از رضاع میان دو کودک

به نسبت این مرد، پسران و دختران زنی که از او شیر خورده، برادران و خواهرانش محسوب می‌شوند. همچنین پسران و دختران شوهر این زن که از زنان دیگرش هستند نیز برادر و خواهر او به حساب آمده و برای او جایز نیست که با هیچ کدام از دختران این زن و نیز دختران شوهر این زن ازدواج کند..

ادامه مطلب …

(۵۵۰۰) حکم ازدواج مردی با خواهر بزرگ‌تر زنی که هر دو از یک زن شیر خورده‌اند

شکی نیست که مرد مذکور با زن مذکور برادر و خواهر هستند؛ زیرا از یک زن شیر خورده‌اند. بنا بر این برادران شیری هستند...

ادامه مطلب …

(۵۴۸۲) حکم شرعی ازدواج برادر با دختر عمو در شرایط پیچیده شیرخوارگی و نسب

برادرت که از همسر پدربزرگت شیر خورده، می‌شود پسر پدربزرگت. وقتی پسر پدر بزرگت باشد، برادر پدر و عمویت هم می‌شود....

ادامه مطلب …

(۵۴۴۷) آیا همه‌ی اعضای خانواده‌ی شیری، نامحرم‌اند؟

اگر این دختر از مادر آن مرد شیر خورده است پس تمام برادران این مرد از مادر یا پدرش، برادران او می‌باشند...

ادامه مطلب …

(۵۴۴۴) حکم شرعی امتناع از شیر دادن فرزند بدون عذر

مادامی که این زن از آنچه انجام داده است پشیمان است، الله این کار او را می‌بخشد و بعد از آن که پشیمان شده و از گناه خود توبه و استغفار نموده، چیزی بر او نیست....

ادامه مطلب …

(۵۴۹۹) کم ازدواج با دختر خاله‌ای که برادران کوچکترم از مادرش شیر خورده‌اند

اگر تو از مادر او شیر نخورده باشی و او هم از مادر تو شیر نخورده باشد، در این صورت ازدواج با او برای تو جایز است؛ زیرا در این حالت، هیچ صله‌ای بین شما دو تا وجود ندارد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه