چهارشنبه 1 صفر 1448
۲۳ تیر ۱۴۰۵
15 جولای 2026

(۵۴۷۰) آیا مادربزرگی که شیر نداشت اما به من شیر داد، مادر رضاعی‌ام محسوب می‌شود؟

(۵۴۷۰) سوال: زمانی که من هفت ماهه بوده‌ام، مادرم از دنیا رفته و مادر بزرگم تربیت و شیر دادن به مرا بر عهده گرفته است. با توجه به اینکه آن موقع آخرین فرزند مادربزرگم هفت ساله بوده و مادربزرگم شیر نداشته، اما از بس پستانش را در دهان من گذاشته که شیر در پستان‌هایش جاری شده، و مرا تا بزرگ شوم، شیر داده است. من پس از اینکه بالغ شدم، تصمیم گرفتم با دختر یکی از خاله‌هایم که دختر همین مادربزرگم است که مرا شیر داده، ازدواج کنم. من در این مورد سوال کردم و به من گفته شد که ازدواج جایز است و الان سه سال است که ما ازدواج کرده‌ایم. اما من در مورد صحت این ازدواج شک دارم. به من بگویید حکم این ازدواج چیست؟ اگر ازدواجم صحیح نیست، با چه بکنم؟

جواب:

اگر چنان که گفتی، این همه مدت از مادر بزرگت شیر خورده‌ای که دفعات آن از پنج بار بیشتر است، تو دیگر پسر او به شمار می‌روی؛ زیرا او تو را شیر داده است. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نیز زنی را که به بچه‌ای شیر دهد، مادر خوانده، فرموده: {وَأُمَّهَاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ} [نساء: ۲۳]: (و مادرانی که شما را شیر داده‌اند). همچنین از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که فرموده‌اند: «هر محرمیتی که از تولد حاصل می‌گردد، از شیرخوارگی نیز حاصل می‌شود».[۱]

بر این اساس تو برادر همه‌ی پسران و دختران این زن، یعنی مادربزرگت هستی. در چنین حالتی، خاله‌ات خواهر توست و دخترانش، دختران خواهرت به شمار می‌روند و تو دایی آنها هستی. بنا بر این برای تو جایز نیست که با آنها ازدواج کنی. تو الان باید از این زن دور شوی؛ زیرا نکاحی منعقد نشده است.


[۱]  تخریجش قبلا ذکر شد. لفظ حدیث چنین است: «يَحْرُمُ ‌مِنَ ‌الرَّضَاعَةِ مَا يَحْرُمُ من الولادة».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: تُوفيت والدتي وعمري لا يتجاوز سبعة أشهر، فتولت جدتي أمر تربيتي وإرضاعي، علما أن آخر مولود لها عمره سبع سنوات، ولم يكن آنذاك بها لبن ولكن مع استمرار الرضاع توفر بها لبن، وأرضعتني إلى أن كبرتُ، وبعد بلوغي أردت الزواج بإحدى بنات خالتي التي هي بنت لهذه الجدة التي أرضعتني، وقد سألت عن ذلك فأُجبتُ بالجواز، وفعلا تزوجتها منذ ثلاث سنوات، ولكني أشك في صحة هذا الزواج، فما الحكم فيه؟ وماذا يجب على إن لم يكن صحيحًا؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: إذا رضعت من جدتك كما قلت هذه المدة الطويلة التي تزيد على خمس مرات فإنك بذلك تكون ولدا لها؛ لأنها أرضعتك، وقد سَمَّى الله تعالى المرضعة أُمَّا، قال تعالى: ﴿ وَأُمَّهَاتُكُمُ اللَّاتِي أَرْضَعْنَكُمْ ﴾ [النساء: ٢٣]. وثبت عن النبي صلى الله عليه وسلم أَنه قال: «يَحْرُمُ مِنَ الرَّضَاعَةِ مَا يَحْرُمُ مِنَ الْوِلَادَةِ».

وعلى هذا فتكون أنت أخًا لكل أولاد هذه المرأة من بنين وبنات، وهي جدتك، وإذا كان كذلك فإن خالتك تكون أختاًا لك، وتكون بناتها بنات أختك، وأنت خالهن، فلا يحل لك أن تتزوج بهن، وعليك الآن أن تفارق هذه المرأة، وأن تبتعد عنها؛ لأن النكاح لم ينعقد.

مطالب مرتبط:

(۵۴۶۹) حکم استمرار نکاح پس از کشف رضاع میان زوجین

بعد از اینکه معلوم شده آن زن خواهر شیری اوست، باطل بودن ازدواجشان معلوم است و این زن به هیچ وجه برای او حلال نیست....

ادامه مطلب …

(۵۴۶۷) حکم نکاح پس از کشف رضاع

بر او واجب است که از این خانم جدا شود؛ زیرا معلوم شده که عقد نکاح، باطل است و بنا بر این باید از او جدا شود. اما فرزندانی که در این میان به دنیا آمده‌اند، مشروع هستند...

ادامه مطلب …

(۵۵۰۴) حکم ازدواج فرزندِ رضاعیِ برادر با دختران عمو در فرض تحقق رضاع از سوی مادر بزرگ

اگر این کودک پنج بار به بالا از مادرتان شیر خورده باشد، پسر او به حساب آمده و وقتی پسر مادرتان باشد، برادر تو و دیگر برادرانت محسوب می‌شود و بر این اساس نمی‌تواند با دختر تو یا دختر دیگر برادرانت ازدواج کند....

ادامه مطلب …

(۵۴۴۸) آیا جایز است که انسان با دختر برادر شیری ازدواج کند؟

جایز نیست که انسان با دختر برادر شیری و دختر خواهر شیری ازدواج کند...

ادامه مطلب …

(۵۴۵۲) ارکان رضاعت (شیر دادن) و شروط آن چیست؟

شیر خوردنی که محرمیت ایجاد می‌کند پنج مرتبه می‌باشد...

ادامه مطلب …

(۵۵۰۹) حکم شرع در مورد کسی که کودکش را قبل از دو سالگی از شیر می‌گیرد، چیست؟

هیچ اشکالی متوجه زن نیست اگر کودکش را در صورتی که از شیر بی نیاز است، قبل از دو سالگی از شیر بگیرد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه