پنج‌شنبه 2 صفر 1448
۲۵ تیر ۱۴۰۵
16 جولای 2026

(۵۴۵۴) برای شمارش تعداد دفعات شیرخوارگی، چه چیزی اعتبار دارد؟

(۵۴۵۴) سوال: برای شمارش تعداد دفعات شیرخوارگی، چه چیزی اعتبار دارد؟ آیا به دهن گرفتن پستان و سپس رها کردنش، حساب می‌شود، یا اینکه باید تا سیر شدن، شیر بنوشد؟

جواب:

علما رَحِمَهُمُ‌الله در مورد اینکه چه موقع شیر خوردن، یک بار شیرخوارگی حساب می‌شود، اختلاف دارند؛ آیا به دهان گرفتن پستان و رها کردن آن، یک شیرخوارگی محسوب می‌شود؟ حتی اگر در همان لحظه دوباره پستان را به دهان بگیرد، یک شیرخوارگی دیگر به حساب می‌آید، یا اینکه باید هر دفعه با دفعه‌ی دیگر فاصله داشته باشد؟

دو قول در این مساله وجود دارد و قول راجح این است که هر دفعه شیر خوردن باید از دفعه‌ی دیگر فاصله داشته باشد؛ طوری که این فاصله، آشکار و معلوم باشد. اما به مجرد اینکه پستان را رها کند و دوباره آن را به دهان بگیرد، یک بار حساب نمی‌شود؛ چون شیر خوردن در اینجا مثل لقمه برای کسی است که غذا می‌خورد و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده: «الله از بنده‌ای راضی می‌شود که هر گاه غذایی می‌خورد، او را شکر گوید، یا هر گاه نوشیدنی می‌نوشد، او را شکر گوید»[۱].

آنچه واضح است اینکه در نوشیدن، سنت این است که با سه نفس بنوشد و این سه نفس نوشیدن، یک نوشیدن به حساب می‌آیند. برای خوردن نیز همین موضوع صدق می‌کند. چون انسان زمانی پروردگارش را شکر می‌کند که دست از خوردن کشیده باشد و این در حالی است که لقمه‌های زیادی خورده است. پس آنچه درست به نظر می‌آید این است که در شیرخوارگی نیز همین مساله وجود دارد و هر بار شیر خوردن باید به صورت کامل از شیر خوردن بعدی فاصله داشته باشد. اما رها کردن پستان در هر بار و دوباره به دهان گرفتنش، چند شیر خوردگی به حساب نمی‌آید؛ حتی اگر بارها نیز پستان را گرفته و رها کند.

نکته‌ی دیگر اینکه بسیاری از عوام تصور می‌کنند اگر نوزاد به قدر سیر شدن شیر بخورد، یک شیرخوارگی به حساب می‌آید. این درست نیست، بلکه درست این است که تعداد دفعات شیر خوردن اعتبار دارد و فرقی نمی‌کند که سیر شده باشد یا خیر. اگر نوزادی از زنی پنج بار شیر بخورد، فرزند او از لحاظ شیرخوارگی به حساب می‌آید و فرقی نمی‌کند که در هر بار شیر خوردن، سیر شود یا خیر.


[۱]  صحیح مسلم: کتاب الذکر و الدعاء و التوبة و الإستغفار، باب استحباب حمد الله تعالی بعد الأکل و الشرب، حدیث شماره (۲۷۳۴)، از انس بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «إِنَّ اللَّهَ لَيَرْضَى عَنِ الْعَبْدِ أَنْ ‌يَأْكُلَ ‌الْأَكْلَةَ فَيَحْمَدَهُ عَلَيْهَا أَوْ يَشْرَبَ الشَّرْبَةَ فَيَحْمَدَهُ عَلَيْهَا».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما المعتبر في عدد الرضعات؟ هل المعتبر مص الثدي، ثم إطلاقه، أم الوجبة الكاملة؟

فأجاب رحمه الله تعالى: اختلف العلماء -رحمهم الله- في المراد بالرضعة؛ هل يعتبر مص الثدي ثم إطلاقه رضعة، ولو عاد في الحال، أم أنه لا بد من رضعة منفصلة بائنة عن الرضعة الأخرى؟

على قولين في هذه المسألة، والراجح أنه لا بد أن تكون الرضعة منفصلة عن الرضعة الأخرى؛ بحيث يكون بينهما فاصل بين، وأما مجرد إطلاق الثدي ثم الرجوع إليه في الحال، فإن ذلك لا يعتبر رضعة أخرى؛ لأن الرضعة هنا مثل الأكلة بالنسبة لمن يأكل الطعام، وقد قال النبي – عليه الصلاة والسلام-: «إِنَّ اللَّهَ لَيَرْضَى عَنِ الْعَبْدِ أَنْ يَأْكُلَ الْأَكْلَةَ فَيَحْمَدَهُ عَلَيْهَا أَوْ يَشْرَبَ الشَّرْبَةَ فَيَحْمَدَهُ عَلَيْهَا» ومن المعلوم أن المشروع في الشرب أن يكون بثلاثة أنفاس، وأن الشربة تشمل الأنفاس الثلاثة، وكذلك في الأكل، فإن الإنسان يحمد الله -عز وجل- إذا فرغ من أكله مع أنه قد أكل لقما كثيرةً، فالذي يظهر أن المراد بالرضعة ما كانت منفصلة انفصالاً تاماً عن الرضعة الأخرى، وأما مجرد إطلاق الثدي في مكان واحد فإنه لا يعتبر تكرارًا للرضعات، بل هو رضعة واحدة، ولو أطلقه عدة مرات.

ثم إن كثيرا من العوام يظنون أن الصبي إذا شبع من الرضاع فإنه يكفي عن العدد، ولكن هذا ليس بصحيح، بل المعتبر هو العدد، سواء شبع، أم لم يشبع، فإذا رضع هذا الطفل من هذه المرأة خمس رضعات فإنه يعتبر ابنا لها من الرضاع، سواء شبع في كل رضعة، أم لم يشبع.

مطالب مرتبط:

(۵۴۶۸) بعد از ازدواج فهمیدم با خواهر همسرم شیر خورده‌ام؛ آیا همسرم بر من حرام است؟

بله، اگر چنین باشد که گفتی تو با خواهر خانمت شیرخوارگی دارید – یعنی از مادر خانمت یا زنِ پدرش شیر خورده‌اید – در این صورت تو برادرش هستی و عقد باطل است...

ادامه مطلب …

(۵۴۹۴) حکم ازدواج با دختر دایی در صورت وجود شیرخوارگی با خواهر وی

در صورتی که ثابت شود او از مادر دختر فقط دو بار شیر خورده، ازدواج با این دختر برایش حلال است؛ زیرا شیرخوارگی اگر کمتر از پنج بار باشد، تاثیری ندارد...

ادامه مطلب …

(۵۵۰۲) حکم ازدواج با دختر خاله‌ی رضاعی و خواهران نسبی‌اش در فرض شیردادن به برخی فرزندان

برای تو و هیچ کدام از برادرانت جایز نیست با این دختر که از مادرتان شیر خورده، ازدواج کنید. زیرا او به مقداری از مادرتان شیر خورده که باعث ایجاد محرمیت می‌گردد..

ادامه مطلب …

(۵۴۵۸) مردی برای لذت جویی، پستان همسرش را چهار بار به دهان گرفته است، آیا زنش بر او حرام می‌شود؟

اگر مرد برای کامجویی، پستان همسرش را به دهان گرفت، اشکالی ندارد و زنش بر او حرام نمی‌شود؛ حتی اگر از پستان همسرش شیر هم بخورد، بر اساس قول جمهور اهل علم، زنش بر او حرام نمی‌شود؛...

ادامه مطلب …

(۵۴۶۳) حکم استمرار نکاح با زوجه‌ای که احتمال قرابت رضاعی با او وجود دارد

شیرخوارگی زمانی محرمیت می‌آورد که با اطمینان بدانیم پنج بار بوده است. اما با وجود شک در عدد شیردهی، دیگر تاثیری نداشته و محرمیت نمی‌آورد و باعث حرمت نکاح نمی‌شود....

ادامه مطلب …

(۵۴۷۲) حکم ازدواج با دختر خاله در صورت شیر خوردن از مادر داماد

اگر دختر خاله‌ات قبل از پایان دو سالگی، پنج بار از مادرت شیر خورده باشد، خواهر تو به حساب آمده و بنا بر این جایز نیست با او ازدواج کنی. اما اگر کمتر از پنج بار شیر خورده، یا بعد از دو سالگی از مادرت شیر خورده، دیگر خواهر تو نیست و می‌توانی با او ازدواج کنی...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه