شنبه 13 جمادی‌الاول 1448
۲ آبان ۱۴۰۵
24 اکتبر 2026

(۵۴۵۴) برای شمارش تعداد دفعات شیرخوارگی، چه چیزی اعتبار دارد؟

(۵۴۵۴) سوال: برای شمارش تعداد دفعات شیرخوارگی، چه چیزی اعتبار دارد؟ آیا به دهن گرفتن پستان و سپس رها کردنش، حساب می‌شود، یا اینکه باید تا سیر شدن، شیر بنوشد؟

جواب:

علما رَحِمَهُمُ‌الله در مورد اینکه چه موقع شیر خوردن، یک بار شیرخوارگی حساب می‌شود، اختلاف دارند؛ آیا به دهان گرفتن پستان و رها کردن آن، یک شیرخوارگی محسوب می‌شود؟ حتی اگر در همان لحظه دوباره پستان را به دهان بگیرد، یک شیرخوارگی دیگر به حساب می‌آید، یا اینکه باید هر دفعه با دفعه‌ی دیگر فاصله داشته باشد؟

دو قول در این مساله وجود دارد و قول راجح این است که هر دفعه شیر خوردن باید از دفعه‌ی دیگر فاصله داشته باشد؛ طوری که این فاصله، آشکار و معلوم باشد. اما به مجرد اینکه پستان را رها کند و دوباره آن را به دهان بگیرد، یک بار حساب نمی‌شود؛ چون شیر خوردن در اینجا مثل لقمه برای کسی است که غذا می‌خورد و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده: «الله از بنده‌ای راضی می‌شود که هر گاه غذایی می‌خورد، او را شکر گوید، یا هر گاه نوشیدنی می‌نوشد، او را شکر گوید»[۱].

آنچه واضح است اینکه در نوشیدن، سنت این است که با سه نفس بنوشد و این سه نفس نوشیدن، یک نوشیدن به حساب می‌آیند. برای خوردن نیز همین موضوع صدق می‌کند. چون انسان زمانی پروردگارش را شکر می‌کند که دست از خوردن کشیده باشد و این در حالی است که لقمه‌های زیادی خورده است. پس آنچه درست به نظر می‌آید این است که در شیرخوارگی نیز همین مساله وجود دارد و هر بار شیر خوردن باید به صورت کامل از شیر خوردن بعدی فاصله داشته باشد. اما رها کردن پستان در هر بار و دوباره به دهان گرفتنش، چند شیر خوردگی به حساب نمی‌آید؛ حتی اگر بارها نیز پستان را گرفته و رها کند.

نکته‌ی دیگر اینکه بسیاری از عوام تصور می‌کنند اگر نوزاد به قدر سیر شدن شیر بخورد، یک شیرخوارگی به حساب می‌آید. این درست نیست، بلکه درست این است که تعداد دفعات شیر خوردن اعتبار دارد و فرقی نمی‌کند که سیر شده باشد یا خیر. اگر نوزادی از زنی پنج بار شیر بخورد، فرزند او از لحاظ شیرخوارگی به حساب می‌آید و فرقی نمی‌کند که در هر بار شیر خوردن، سیر شود یا خیر.


[۱]  صحیح مسلم: کتاب الذکر و الدعاء و التوبة و الإستغفار، باب استحباب حمد الله تعالی بعد الأکل و الشرب، حدیث شماره (۲۷۳۴)، از انس بن مالک رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «إِنَّ اللَّهَ لَيَرْضَى عَنِ الْعَبْدِ أَنْ ‌يَأْكُلَ ‌الْأَكْلَةَ فَيَحْمَدَهُ عَلَيْهَا أَوْ يَشْرَبَ الشَّرْبَةَ فَيَحْمَدَهُ عَلَيْهَا».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما المعتبر في عدد الرضعات؟ هل المعتبر مص الثدي، ثم إطلاقه، أم الوجبة الكاملة؟

فأجاب رحمه الله تعالى: اختلف العلماء -رحمهم الله- في المراد بالرضعة؛ هل يعتبر مص الثدي ثم إطلاقه رضعة، ولو عاد في الحال، أم أنه لا بد من رضعة منفصلة بائنة عن الرضعة الأخرى؟

على قولين في هذه المسألة، والراجح أنه لا بد أن تكون الرضعة منفصلة عن الرضعة الأخرى؛ بحيث يكون بينهما فاصل بين، وأما مجرد إطلاق الثدي ثم الرجوع إليه في الحال، فإن ذلك لا يعتبر رضعة أخرى؛ لأن الرضعة هنا مثل الأكلة بالنسبة لمن يأكل الطعام، وقد قال النبي – عليه الصلاة والسلام-: «إِنَّ اللَّهَ لَيَرْضَى عَنِ الْعَبْدِ أَنْ يَأْكُلَ الْأَكْلَةَ فَيَحْمَدَهُ عَلَيْهَا أَوْ يَشْرَبَ الشَّرْبَةَ فَيَحْمَدَهُ عَلَيْهَا» ومن المعلوم أن المشروع في الشرب أن يكون بثلاثة أنفاس، وأن الشربة تشمل الأنفاس الثلاثة، وكذلك في الأكل، فإن الإنسان يحمد الله -عز وجل- إذا فرغ من أكله مع أنه قد أكل لقما كثيرةً، فالذي يظهر أن المراد بالرضعة ما كانت منفصلة انفصالاً تاماً عن الرضعة الأخرى، وأما مجرد إطلاق الثدي في مكان واحد فإنه لا يعتبر تكرارًا للرضعات، بل هو رضعة واحدة، ولو أطلقه عدة مرات.

ثم إن كثيرا من العوام يظنون أن الصبي إذا شبع من الرضاع فإنه يكفي عن العدد، ولكن هذا ليس بصحيح، بل المعتبر هو العدد، سواء شبع، أم لم يشبع، فإذا رضع هذا الطفل من هذه المرأة خمس رضعات فإنه يعتبر ابنا لها من الرضاع، سواء شبع في كل رضعة، أم لم يشبع.

مطالب مرتبط:

(۵۴۷۰) آیا مادربزرگی که شیر نداشت اما به من شیر داد، مادر رضاعی‌ام محسوب می‌شود؟

اگر چنان که گفتی، این همه مدت از مادر بزرگت شیر خورده‌ای که دفعات آن از پنج بار بیشتر است، تو دیگر پسر او به شمار می‌روی؛ زیرا او تو را شیر داده است...

ادامه مطلب …

(۵۴۹۱) حکم ازدواج فرزندان خواهران در صورت وجود شیرخوارگی محدود

ما دامی که بین دیگر فرزندان شیرخوارگی وجود ندارد؛ نه فرزندان این خواهر از آن خواهر شیر خورده‌اند و نه فرزندان آن خواهر از این خواهر شیر خورده‌اند، اشکالی در ازدواج بین آنان نیست...

ادامه مطلب …

(۵۴۸۵) حکم شرعی کشف حجاب خواهران شیری در برابر برادری که از مادرشان شیر خورده است

دو خواهر این دختر می‌توانند در مقابل این پسر کشف حجاب کنند؛ یعنی همه‌ی دختران این زن می‌توانند در مقابل این پسر کشف حجاب کنند. همچنین فرزندان شوهر این زن، حتی اگر از این زن نباشند، چنین هستند و می‌توانند در مقابل این پسر کشف حجاب کنند. چون این پسر از زن پدرشان شیر خورده است....

ادامه مطلب …

(۵۴۸۶) حکم ازدواج با دختر عمه‌ی پدری که به برادر شیر داده است

بله، می‌توانی با آن دختر عمه‌ات، که مادرش به برادرت شیر داده، ازدواج کنی؛ زیرا محرمیتی به خاطر شیرخوارگی حاصل می‌شود، فقط برای شخص شیر خوار است و به برادران و خواهر او سرایت نمی‌کند....

ادامه مطلب …

(۵۵۰۵) حکم ازدواج اقوام پس از رضاع میان دو کودک

به نسبت این مرد، پسران و دختران زنی که از او شیر خورده، برادران و خواهرانش محسوب می‌شوند. همچنین پسران و دختران شوهر این زن که از زنان دیگرش هستند نیز برادر و خواهر او به حساب آمده و برای او جایز نیست که با هیچ کدام از دختران این زن و نیز دختران شوهر این زن ازدواج کند..

ادامه مطلب …

(۵۵۰۴) حکم ازدواج فرزندِ رضاعیِ برادر با دختران عمو در فرض تحقق رضاع از سوی مادر بزرگ

اگر این کودک پنج بار به بالا از مادرتان شیر خورده باشد، پسر او به حساب آمده و وقتی پسر مادرتان باشد، برادر تو و دیگر برادرانت محسوب می‌شود و بر این اساس نمی‌تواند با دختر تو یا دختر دیگر برادرانت ازدواج کند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه