چهارشنبه 22 صفر 1448
۱۴ مرداد ۱۴۰۵
5 آگوست 2026

(۵۴۱۷) حکم بازگشت شوهر پس از شایعه وفات

(۵۴۱۷) سوال: مردی با زنی ازدواج کرده و به مدتی کمی بعد از ازدواجش  به دنبال کار به خارج از کشور سفر می‌کند و بعد از مدتی شایعه می‌شود که مرده است و کسی وجود نداشته است که حقیقت را بفهمد و مردم این شایعه را تصپیق نموده و همسرش نیز عده‌ی وفات را گذرانده و و بعد از پایان عده‌اش مردی از او خوستگاری کرده و با او ازدواج نموده است و یک سال بعد شوهر اولش سالم به کشور بازگشته و دیده است که زنش با مردی دیگر ازدواج نموده است، در این حالت چه باید کرد؟ حکم ازدواج دوم چیست؟

جواب:

حکم ازدواج دوم این است که جایز نیست که به مجرد شایعه‌ها ازدواج کند و شوهرش که از او خبری ندارد، حکم مفقود به خود می‌گیرد و اهل علم ذکر کرده‌اند که مفقود، حمم به مرگ او داده نمی‌شود مگر بعد از چهار سال از زمان گم شدنش اگر که ظاهر غیبت او هلاکتش می‌باشد یا ۹۰ سال از ولادتش اگر که ظاهر غیبتش سلامتی او می‌باشد.

و این زن چهار سال را نگذرانده و فقط یک سال گذشته است و فعل او حرام بوده و نکاح دوم باطل است چون حکم به مرگ شوهر نکردیم و حتی براساس قولی که مدت آن به حکم قاضی برمی‌گردد نیز ظاهرا این زن به دادگاه نیز مراجعه ننموده است یا کسانی که کارشان مربوط به پیدا کردن (آدم‌ها) می‌باشد.

در هر صورت، زن شوهر اول بوده و عقد دوم حرام و باطل است ولی فرزندان شوهر دوم، فرزندان شرعی شوهر دوم می‌باشند به خاطر این که عقد شبهه بوده است یعنی این که امر برایشان مشتبه شده است و گمان کرده‌اند که جایز است و فرزندانی که از جماع شبهه به وجود می‌آیند به جماع کننده ملحق می‌شود.

خلاصه: عقد مرد دوم با آن زن باطل بوده و شوهر او نیست و نکاح اول همچنان باقی است و زن باید به شوهر اول خود بازگردد ولی باید قبل از جماع با او عده‌ی شوهر دوم را بگذراند، یا با سه حیض اگر که گفتیم زنی که با او جماع شبهه شده عده‌ی طلاق می‌گذراند و یا به استبراء که یک با یک حیض است اگر که گفتیم زنی که با او جماع شبهه شده فقط استبراء می‌یابد (استبراء رحم).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: تزوّج رجل من امرأة، وبعد زواجه بمدة قصيرة سافر إلى خارج بلده بحثًا عن عمل، وبعد ذلك بمدة أشيع عنه أنه قد مات، ولم يكن هناك من يعرف الحقيقة في هذا الموضوع ، فصدق الناس تلك الشائعة، فاعتدت زوجته عدة المتوفى عنها، وبعد خروجها من العدة تقدم إليها رجل يطلب الزواج منها، وفعلا تزوجها، وبعد ذلك بسنة واحدة عاد زوجها الأول إلى البلد معافى، ووجدها قد تزوجت برجل ،آخر فكيف العمل في هذه الحالة؟ وما الحكم في زواجها الثاني؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الحكم في زواجها الثاني أنه لا يجوز أن تتزوج بمجرد الإشاعات، وزوجها إذا لم تَعْلَم عن حاله يُعتبر في حكم المفقود، وقد ذكر أهل العلم أن المفقود لا يُحكم بموته إلا إذا مضى عليه أربع سنوات من فقده إن كان ظاهر غيبته الهلاك، أو تسعون سنة من ولادته إذا كان ظاهر غيبته السلامة.

وهذه المرأة لم يَمْضِ على زوجها أربع سنين، وإنما مضى سنة واحدة، فيكون فعلها هذا محرمًا، ويكون نكاح الثاني باطلا؛ لأننا لم نحكم بموت زوجها، وحتى على القول بأن تقدير المدة على المفقود يرجع إلى حكم الحاكم، فإن الظاهر من هذه المرأة أنها لم ترفع الأمر إلى المحكمة، أو إلى من يختص بهذا الشأن بالبحث عنه.

وبكل حال فإنها زوجة الأول، وعَقْدُ الثاني عليها مُحرَّم وباطل، لكن ما أتت به من أولاد من هذا الزوج الثاني يكونون أولادًا شرعيين لزوجها الثاني؛ وذلك لأن هذا العقد عقد شبهة، أي أنه قد اشتبه عليهم الأمر، فظنوه جائزا، والأولاد الذين يأتون من وطء الشبهة يُلحقون بالواطئ بالإجماع.

والخلاصة: إن عقد الرجل الثاني عليها عقد باطل، لم تكن به زوجة له، وإن نكاح الأول ما زال قائما، فعليها أن ترجع إلى الأول، ولكن لا بد من أن تعتد للثاني قبل أن يطأها الأول؛ إما بثلاث حيض إن قلنا: إن الموطوءة بشبهة تعتد عدة المطلقة. وإما باستبراء بحيضة إذا قلنا إن الموطوءة بشبهة تُسْتَبْراً فقط.

مطالب مرتبط:

(۵۴۱۲) حکم عده زن پس از فسخ نکاح بدون دخول در صورت وقوع خلوت

زنی که ازدواج کرده و شوهرش با او خلوت نموده و باهم صحبت کردند، باید عده بگذراند...

ادامه مطلب …

(۵۴۰۲) حکم شرع در موردی مردی که زن خود را طلاق داده و بعد از ۷ ماه حامله بودن آن ظاهر گشته است

اگر بعد از طلاق سه حیض را گذرانده است پس این فرزند او نمی‌باشد چون عده را کامل کرده است و از او جدا شده است و این حاملگی (از مردی) جدید است....

ادامه مطلب …

(۵۴۰۶) آیا برای زن مطلقه جایز است که از خانه برای رفع نیازهایش خارج گردد؟

قول راجح در مورد زنی که طلاق رجعی داده شده است این می‌باشد که مانند زنی است که طلاق داده نشده است یعنی می‌تواند نزد همسایگانش یا خویشاوندانش یا مسجد برای شنیدن وعظ یا مانند آن برود و مانند زنی که شوهرش فوت کرده است، نیست....

ادامه مطلب …

(۵۴۰۴) آغاز زمان عده‌ی وفات در صورت تأخیر در اطلاع از مرگ شوهر

عده از زمان وفات شروع می‌شود نه از زمان با خبر شدن زن...

ادامه مطلب …

(۵۴۱۸) جهل به حکم ماندن در منزل در دوران عده‌ی طلاق رجعی برای زن باردار

چیزی بر او نیست و زن مطلقه مانند زن غیر مطلقه می‌تواند از خانه بیرون برود اما آنکه از خانه خارج نمی‌شود، زنی است که شوهرش فوت کرده است و زنی که شوهرش فوت کرده است از خانه خارج نمی‌شود مگر برای نیاز....

ادامه مطلب …

(۵۴۰۳) : اگر مردی با زنی عقد نکاح کند و مرد قبل از ازدواج بمیرد، آیا زن در این حالت باید عده بگذراند؟

اگر مرد با زن عقد کردند سپس مرد فوت کرده است قبل از این که با او همبستر شود، زن عده‌ی وفات را می‌گذراند که چهار ماه و ده روز است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه