سه‌شنبه 5 شوال 1447
۳ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۵۱۶۷) ازدواج معوّض و مشروط به نکاح خواهر

(۵۱۶۷) سوال: دوست من می‌خواهد با یک دختر ازدواج کند اما هنگامی که به خواستگاری او رفته، شرط گذاشته‌اند که باید خواهرش نیز به جای او با یکی از ایشان ازدواج کند؛ آیا اگر یکی از ایشان با ازدواج خواهر او موافقت کند و مهریه‌ای زیادی به آنها بپردازد، جایز است یا مادامی که آن ازدواج را مشروط کرده‌اند، جایز نمی‌باشد؟

جواب:

جایز نیست کسی را از ازدواج با کسی که در سرپرستی او است منع کند مگر این که خواستگار نیز کسی که در سرپرستی او است را به ازدواج او در آورد، این حرام است و جایز نیست و از نکاح شغاری است که: «نهى صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم النبي عنه»[۱]: (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از آن (نکاح شغار) نهی نمودند.(

زیرا زن در دست ولی و سرپرست خود امانت است لذا اگر این مجال باز شود، زنان بازیچه‌ی دست مردان قرار می‌گیرند؛ و زن را به ازدواج کسی در می‌آورد که او می‌خواهد هرچند او مناسب و هم‌ردیف زن نباشد و از ازدواج کسی که او نمی‌خواهد جلوگیری می‌کند هرچند که مناسب و هم‌ردیف زن باشد و این خلاف آن امانتی است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ امر به ادای آن نموده است و خیانتی است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از آن نهی کرده است؛ الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {إِنَّ ٱللَّهَ یَأۡمُرُكُمۡ أَن تُؤَدُّوا۟ ٱلۡأَمَـٰنَـٰتِ إِلَىٰۤ أَهۡلِهَا}[سوره النساء: ۵۸] : (بی‌گمان الله به شما فرمان می‌دهد که امانت‌ها را به صاحبان آن‌ها باز گردانید): و : {یَـٰۤأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ لَا تَخُونُوا۟ ٱللَّهَ وَٱلرَّسُولَ وَتَخُونُوۤا۟ أَمَـٰنَـٰتِكُمۡ وَأَنتُمۡ تَعۡلَمُونَ} [سوره اﻷنفال: ۲۷] : (ای کسانی‌که ایمان آورده‌اید! به الله و پیامبر (او) خیانت نکنید، و (نیز) در امانت‌های خود، در حالی‌که می‌دانید خیانت نورزید.(


[۱] رواه البخاری (۵۱۱۲) و مسلم (۱۴۱۵).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل لي صديق أراد أن يتزوج من إحدى الفتيات وعندما تقدم لخطبتها اشترط أهلها أن تكون أخته بديلة لها، يتزوجها أحدهم، فهل يجوز لو وافق على تزويج أحدهم أخته، ويدفع لهم مهرا زيادة، أم لا يجوز ذلك ما دام مشروطًا هذا الزواج بذاك؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذا لا يجوز أن يمتنع أحد من تزويج مَوْليَّته إلا إذا زوجه الخاطب مَوْلِيَّته، فإن هذا ،محرم، ولا يجوز، وهو من نكاح الشغار الذي «نهى النبيُّ صلى الله عليه وسلم عَنْهُ».

وذلك لأن المرأة أمانة بيد وليها، فإذا فتح الباب للأولياء في هذا صارت النساء لعبا بأيدي أوليائهن، يزوجها من يحقق له رغبته، ولو كان غير كفء، ويمنعها ممن لا يحقق له ،رغبته وإن كان كفتا وهذا خلاف الأمانة التي أمر الله تعالى بأدائها إلى أهلها، وهو من الخيانة التي نهى الله عنها، قال الله -عز وجل :﴿ إِنَّ ٱللَّهَ یَأۡمُرُكُمۡ أَن تُؤَدُّوا۟ ٱلۡأَمَـٰنَـٰتِ إِلَىٰۤ أَهۡلِهَا ﴾ [النساء: ٥٨]. وقال تعالى: ﴿ یَـٰۤأَیُّهَا ٱلَّذِینَ ءَامَنُوا۟ لَا تَخُونُوا۟ ٱللَّهَ وَٱلرَّسُولَ وَتَخُونُوۤا۟ أَمَـٰنَـٰتِكُمۡ وَأَنتُمۡ تَعۡلَمُونَ ﴾ [الأنفال: ٢٧].

مطالب مرتبط:

(۵۱۷۲) حکم جدایی طولانی مدت بدون طلاق

به نیت شوهر بستگی دارد اگر نیت او از آن طلاق بوده است، پس طلاق است...

ادامه مطلب …

(۵۱۶۶) حکمت تحریم نکاح شغار چیست؟

حکمت از تحریم آن، این است که ظلم به زن است  و مجال ناحقی را برای کسی که بخواهد ازدواج کند باز می‌کند...

ادامه مطلب …

(۵۱۷۸) نکاح شغار و اصرار بر سنت‌های باطل خانوادگی

نکاح شغار نهی شده است و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از آن نهی کردند...

ادامه مطلب …

(۵۱۶۹) ازدواج بدل چیست؟

ازدواج بدل، در شرع شِغار نام دارد و حرام می‌باشد و درست نیست...

ادامه مطلب …

(۵۱۷۱) حکم نکاح شِغار

این ازدواج شغار محسوب نمی‌گردد مادامی که خواهر شوهر خواهرش را بعد از آن عقد خواهرش تمام شده است، خواستگاری کرده است...

ادامه مطلب …

(۵۱۷۳) صحت نکاح مشروط به تزویج متقابل

این مسئله‌ای که ذکر کردی شکی نیست که نکاح شغار محسوب می‌شود و حرام است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه