(۲۰۲۶) سوال: انسانی جاهل بودم و در گذشته مرتکب گناهان کبیره شدم و اکنون پشیمان شدم و توبه کردم و به درگاه الله دعا کردم که شوهری صالح نصیبم کند، و بعد از گذشت یکسال با فردی با ایمان ازدواج کردم، به مدت چند سال با او زندگی کردم، و الله فرزندی نصیبمان کرد، اما تاکنون گناهانی که درگذشته مرتکب شده­ وکوتاهی که درحق عبادت الله کردم را به یاد می­آورم وشکر خدا به درگاهش توبه کردم و من هم اکنون در حیت و سر درگمی به سر می برم: ایا عقد ازدواجم صحیح بوده یا خیر؟ و اگر چنانچه غیر صحیح باشد، آیا باید دوباره عقد کنم، با این وجود که شوهرم را دوست دارم و نمیخواهم از او جدا شوم؟

جواب:

درصورتی که این زن دچار اعمال کفری که وی را از اسلام خارج می کند نشد است، بلکه گناهان کبیره بوده، در این حالت ازدواجشان صحیح است، و نیازی به تجدید ازدواج نیست، و اگر توبه ای که از گناهان کبیره انجام داده در صورتیکه شروط توبه را رعایت کرده، پس آثاری از گناه در او وجود ندارد، زیرا فردی که توبه می کند، همانند فردی است که گویا گناهی مرتکب نشدده است ، الله عَزَّوَجَلَّ می فرمانید:{وَمَن يَعْمَلْ سُوءًا أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ ثُمَّ يَسْتَغْفِرِ اللَّهَ يَجِدِ اللَّهَ غَفُورًا رَّحِيمًا}[النساء:۱۱۰] ترجمه: (هرکس که کار بدی بکند یا (با ارتکاب معاصی) بر خود ستم کند، سپس (دست دعا به سوی خدا بردارد و) از خدا آمرزش بطلبد، (از آنجا که درگاه توبه همیشه باز است) خدا را آمرزنده‌ی (گناهان خویش و) مهربان (در حق خود) خواهد یافت. )
و در جایی دیگر می¬فرمایند: {وَهُوَ الَّذِي يَقْبَلُ التَّوْبَةَ عَنْ عِبَادِهِ وَيَعْفُو عَنِ السَّيِّئَاتِ وَيَعْلَمُ مَا تَفْعَلُونَ}[التوبه:۲۵] ترجمه: (تنها خدا است که توبه را از بندگانش می‌پذیرد، و گناهان را می‌بخشد، و آنچه را انجام می‌دهید می‌داند. )
و در جایی دیگر می¬فرمایند:
می¬فرماید:{قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا ۚ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ ‎* وَأَنِيبُوا إِلَىٰ رَبِّكُمْ وَأَسْلِمُوا لَهُ مِن قَبْلِ أَن يَأْتِيَكُمُ الْعَذَابُ ثُمَّ لَا تُنصَرُونَ ‎* وَاتَّبِعُوا أَحْسَنَ مَا أُنزِلَ إِلَيْكُم مِّن رَّبِّكُم مِّن قَبْلِ أَن يَأْتِيَكُمُ الْعَذَابُ بَغْتَةً وَأَنتُمْ لَا تَشْعُرُونَ}]الزمر:۵۳-۵۴-۵۵[ ترجمه: (بگو: ای بندگانم! ای آنان که در معاصی زیاده‌روی هم کرده‌اید! از لطف و مرحمت خدا مأیوس و ناامید نگردید. قطعاً خداوند همه‌ی گناهان را می‌آمرزد. چرا که او بسیار آمرزگار و بس مهربان است. و به سوی پروردگار خود برگردید (و با ترک سیّئات و انجام حسنات به سوی آفریدگارتان تغییر مسیر دهید) و تسلیم او شوید (و خاضعانه و خاشعانه از اوامرش فرمانبرداری کنید) پیش از این که عذاب (خانه برانداز و ریشه‌کن کننده‌ی دنیوی و سخت و دردناک و سرمدی اخروی) ناگهان به سوی شما تاخت آرد و دیگر کمک و یاری نشوید (و کسی نتواند شما را از عذاب خدا برهاند). و از زیباترین و بهترین چیزی که از سوی پروردگارتان برای شما فرو فرستاده شده است (که قرآن است) پیروی کنید پیش از این که عذاب (دنیوی یا اخروی) ناگهان به سوی شما تاخت آرد، در حالی که شما بی‌خبر باشید).
و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم خبر داده¬اند که توبه گذشته ار محو می¬کند، اما باید برای توبه کردن پنج شرط را رعایت کنیم:
شرط اول: اینکه توبه یاد خالصانه برای الله باشد، اینکه هدفش از توبه کردن فقط جلب رضایت الله عَزَّوَجَلَّ و طلب بخشش از وی باشد و هدفش از توبه ریا و جلب منافع دنیوی نباشد.
شرط دوم: اینکه فرد ازگناهی که مرتکب شده پشیمان باشد، و این پشیمانی در او تاثیر داشته باشد، به گونه ای که آروز کند که ای کاش مرتکب این گناه نشده بودم.
شرط سوم: اینکه از انجام دادن این گناهان به صورت نهایی دست بردارد، اگر این گناه ترک واجبی بوده، پس واجبش را ادا کند اگر قضایی بر این واجب وجود دارد، و اگر عمل حرامی است از انجام دادنش دست بکشد، و اگر حقوق آدمی است، حقش را به صاحبش برگرداند.
شرط چهارم: تصمیم بگیرد که دوباره به این گناه برنگردد، نه اینکه برنگردد بلکه اراده قوی داشته باشد که برنگردد، پس اگر أراده کرد که بر نگردد اما دوباره برگشت، توبه¬ی اولی نقص نشده است، اما بر او واجب است که دوباره توبه کند.
شرط پنجم: اینکه توبه در وقتی باشد که قابل قبول باشد، زیرا زمانی می آید که توبه در آن وقت قبول نمی¬شود، که یکی ازآن وقت ها، وقت مرگ است، پس زمانی که مرگ کسی فرا برسد دیگر توبه فایده¬ای ندارد، آنجا که الله عَزَّوَجَلَّ می فرمایند: { وَلَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئَاتِ حَتَّىٰ إِذَا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ} [التوبه:۱۸] ترجمه: (توبه‌ی کسانی پذیرفته نیست که مرتکب گناهان می‌گردند (و به دنبال انجام آنها مبادرت به توبه نمی‌نمایند و بر کرده‌ی خویش پشیمان نمی‌گردند) تا آن گاه که مرگ یکی از آنان فرا می‌رسد و می‌گوید: هم اینک توبه می‌کنم (و پشیمانی خویش را اعلام می‌دارم).
زمانی که فرعون در حال غرق شدن بود{ قَالَ آمَنتُ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ بَنُو إِسْرَائِيلَ وَأَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ} [يونس: ۹۰] ترجمه: (در این هنگام بود که) گفت: ایمان دارم که خدائی وجود ندارد مگر آن خدائی که بنی‌اسرائیل بدو ایمان آورده‌اند و من از زمره‌ی فرمانبرداران (و مطیعان فرمان یزدان) هستم).
پس به او گفته شد: {آلْآنَ} : یعنی الان توبه می¬کنی،{ وَقَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَكُنتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ} [يونس:۹۱] ترجمه: (آیا اکنون (که مرگت فرا رسیده است و توبه پذیرفتنی نیست، از کرده‌ی خود پشیمانی و روی به خدای می‌داری؟) و حال آن که قبلاً سرکشی می‌کردی و از زمره‌ی تباهکاران بودی).
همچنین زمانی که خورشید از غرب طلوع کند، توبه مورد قبول واقع نمی¬شود: با توجه به سخن الله عَزَّوَجَلَّ : { يَوْمَ يَأْتِي بَعْضُ آيَاتِ رَبِّكَ لَا يَنفَعُ نَفْسًا إِيمَانُهَا لَمْ تَكُنْ آمَنَتْ مِن قَبْلُ أَوْ كَسَبَتْ فِي إِيمَانِهَا خَيْرًا} [انعام: ۱۵۸] ترجمه: (روزی پاره‌ای از نشانه‌های پرودگارت فرا می‌رسد (و آنان را به ایمان اجباری وادار می‌نماید) امّا ایمان آوردن افرادی که قبل از آن ایمان نیاورده‌اند، یا این که با وجود داشتن ایمان (کارهای پسندیده نکرده‌اند و) خیری نیندوخته‌اند، سودی به حالشان نخواهد داشت).
و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در تفسیر این آیه فرمودند که مقصود این آیه طلوع کردن خورشید از مغرب است.
و در سخنمان: شرط این است که توبه کردن قبل از فرا رسیدن مرگ باشد. این دلایل بسیار واضح است که انسان باید هر چه سریع تر در توبه کردن عجله کند، زیرا هیچ فردی نمیداند در چه زمانی و در چه مکانی مرگش فرا خواهد رسید، الله عَزَّوَجَلَّ می فرمایند: { إِنَّ اللَّهَ عِندَهُ عِلْمُ السَّاعَةِ وَيُنَزِّلُ الْغَيْثَ وَيَعْلَمُ مَا فِي الْأَرْحَامِ ۖ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ مَّاذَا تَكْسِبُ غَدًا ۖ وَمَا تَدْرِي نَفْسٌ بِأَيِّ أَرْضٍ تَمُوتُ ۚ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ} [لقمان:۳۴] ترجمه: (آگاهی از فرا رسیدن قیامت ویژه‌ی خدا است، و او است که باران را می‌باراند، و مطّلع است از آنچه در رحمهای (مادران) است، و هیچ کسی نمی‌داند فردا چه چیز را فراچنگ می‌آورد، و هیچ کسی نمی‌داند که در کدام سرزمینی می‌میرد. قطعاً خدا آگاه و باخبر (از موارد مذکور) است.
پس انسان نمی¬داند چه زمانی مرگش فرا خواهد رسید، و چقدر از انسان¬هایی بودند مرگشان فرا رسیده و درحال صحبت کردن با دوستانشان بودند، و چقدر از انسان هایی بودند که مرگشان فرارسیده درحالیکه بر روی تختخوابش خواب بوده است، و چه قدر از انسانهایی بودند که در حال رانندگی مرگشان فرا رسیده است. و چقدر از انسانهایی بودند که در حال پیاده وری بودند و مرگشان فرا رسیده است، همه¬ی این مسایل این را می-رساند که انسان نباید در توبه کرد تاخیر کند، تا اینکه زمانی فرا رسید که توبه کردنش برای او نفعی ندارد. از الله خواهانیم که توبه¬ی همه مان را قبول کند، و به ما توفیق توبه ¬ی نصوح دهد.