(۴۹۶۹) سوال: آیا فردی که در ازدواج تاخیر می کند، گناهکار است؟

جواب:

فردی که قدرت مالی و جسمی دارد، اگر در ازدواج تاخیر کند با سخن و روش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به مخالفت پرداخته است، زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می فرماید: «يَا مَعْشَرَ الشَّبَابِ، مَنِ اسْتَطَاعَ مِنْكُمُ البَاءَةَ فَلْيَتَزَوَّجْ، فإنَّه أَغَضُّ لِلْبَصَرِ، وَأَحْصَنُ لِلْفَرْجِ، وَمَن لَمْ يَسْتَطِعْ فَعليه بالصَّوْمِ، فإنَّه له وِجَاءٌ»^[۱]. « ای گروه جوانان، از شما کسانی که توانایی دارد، پس ازدواج کند، زیرا ازدواج نگه دارنده­ی چشم- ازنگاه حرام- و شرمگاه است، پس کسی کن توانایی ازدواج ندارد، روزه بگیرد، زیرا روزه نگه دارنده­ی شهوات است»

اهل علم در مورد جوانی که از شهوت و قدرت ازدواج برخوردار است و در ازدواج تاخیر می­کند، اختلاف نظر دارند که آیا این فرد گناهکار است یا خیر؟ برخی از آنان گفتند که بله گناهکار است، زیرا دستور رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم مقتضی وجوب است و به تاخیر انداختن واجب امری محرم است. و برخی دیگر از آنان می­گویند: خیر گناهکار نمی­شود، زیرا دستور رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم جنبه­ی تشویقی دارد و نه وجوب، مگر اینکه با ترک ازدواج، ترس از ارتکاب فعل زنا وجود داشته باشد، در نتیجه با ازدواج کردن از رخ دادن این مفسده جلوگیری کند.

در هر صورت توصیه­ی من به همه افرادی که الله عَزَّوَجَلَّ به آنان توانایی مالی داده و از شهوت برخوردار هستند در ازدواج تاخیر نکنند، و اگر هم ازدواج کردند و نیاز به تعدد دارند، ازدواج کنند، زیرا الله عَزَّوَجَلَّ اجازه داده تا چهار همسر میتوانند اختیار کنند، و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به زیادی امت خودش تشویق کرده، می­فرمایند: «تزوَّجوا الودودَ الولودَ، فإِنَّي مُكاثِرٌ بكمُ الأمَمَ»^[۲].

« با زنانی که همسرانشان را زیاد دوست دارند و زیاد بچه دار می­شوند ازدواج کنید، زیرا من به زیادی امت خودم افتخار می کنم».

پس بدون تردید تعدد در ازدواج سبب زیاد شدن فرزندان می­شود، از عبدالله بن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ روایت شده که می­گوید: «…فإن خير هذه الأمة أكثرها نساء» «…همانا خیر این امت در کثرت زنان است».[۳] اما تعدد در ازدواج امری مشروع و نیکی است، مشروع است، به شرطی که فرد توانایی رعایت عدالت بین همسران و قدرت مالی داشته باشد و اگر ترس از این داشت که نتواند عدالت را رعایت کند، همانگونه که الله عَزَّوَجَلَّ می­فرماید:{فَانكِحُوا مَا طَابَ لَكُم مِّنَ النِّسَاءِ مَثْنَىٰ وَثُلَاثَ وَرُبَاعَ ۖ فَإِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تَعْدِلُوا فَوَاحِدَةً أَوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُكُمْ ۚ ذَٰلِكَ أَدْنَىٰ أَلَّا تَعُولُوا}[النساء-۳]ترجمه: (با زنان دیگری که برای شما حلالند و دوست دارید، با دو یا سه یا چهار تا ازدواج کنید. اگر هم می‌ترسید که نتوانید میان زنان دادگری را مراعات دارید، به یک زن اکتفاء کنید یا با کنیزان خود (که هزینه‌ی کمتری و تکلّفات سبکتری دارند) ازدواج نمائید. این (کار، یعنی اکتفاء به یک زن، یا ازدواج با کنیزان) سبب می‌شود که کمتر دچار کجروی و ستم شوید و فرزندان کمتری داشته باشید).

[۱] – به تخریج آن اشاره شد.

[۲] – ابوداوود آن را تخریج کرده است: باب نکاح، باب نهی از ازدواج با زنی که بچه دار نمی­شود، شماره(۲۰۵۰). و نسایی: در باب نکاح مکروه بودن ازدواج با زن عقیم، شمارهر(۳۲۲۷).

[۳] – امام بخاری آن را تخریج کرده است: کتاب نکاح، باب کثرت زنان، شماره (۵۰۶۹).