یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۴۹۵۵) حکم شرعی رشوه چیست؟

(۴۹۵۵) سوال: به نظر شما حکم شرعی رشوه چیست؟

جواب:

رشوه حرام است و جزو گناهان کبیره محسوب می‌گردد زیرا از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نقل شده است که ایشان رشوه دهنده و رشوه گیرنده را مورد نفرین قرار داده‌اند.

اما در وهله اول باید بدانیم رشوه چیست تا به بزرگی گناه و جرم آن پی ببریم و بدانیم که چرا مستحق لعنت شده است. رشوه یعنی مالی را به حاکمی بدهی تا به ازای آن مال حقی را باطل و باطلی را حق بنمایاند. مثلا اگر کسی پرونده و حکمی نزد یک قاضی دارد و به او پولی بپردازد تا در حکمش تاثیر بگذارد مرتکب رشوه شده است. همچنین اگر برای یک ارباب رجوع شرط بگذارند که باید برای انجام شدن کارت فلان مبلغ را بپردازی (مستقیم به کارمند و سوای پرداخت‌های قانونی)، باز رشوه دریافت شده است.

 اما اگر رشوه برای دفع ظلم پرداخت شود، مانند کسی که از طرف فردی ظالم مورد ظلم واقع شده و جز این کار راهی برای خلاصی ندارد، در این حالت این پرداخت رشوه نبوده و دفاع از نفس محسوب می‌گردد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حُكْمُ الشرع في نظركم في الرَّشْوَة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى : الرَّشْوَة محرَّمة، بل هي من كبائر الذنوب، لأن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم – لَعَنَ الرَّاشِيَ وَالْمُرْتَشِيَ.

ولكن ما هي الرّشْوَة أولا، حتى يتبين لنا عِظَمها، وعِظَم جُرمها، وكون صاحبها مستحقا للغن ؟ الرّشْوَة أن يبذل مالا للحاكم ليتوصل به إلى إبطال حق، أو إثبات باطل، هذه الرّشْوَة، فإذا كان لأحد حكومة عند أحد القضاة، وذهب إليه بهدية، فهذه رِشْوَة، وكذلك لو اشترط على الناس أن يعطوه كذا وكذا ليقضي حاجته، فهذه أيضًا من الرّشْوَة.

وأما لو كانت الرّشْوَة لدفع مظلمة، كشخص أراد أن يظلمه ظالم، فدفع إليه مالا ليَسْلَم به مِن شره، فإن هذا ليس برِشْوَة، بل هو دفاع عن النفس.

مطالب مرتبط:

(۴۹۶۴) حکم استفاده ناخواسته از مالی که منشأ حرام دارد

کسی که در مالش هم رزق حلال و هم رزق حرام وجود داشته باشد، خوردن از مال او حلال است....

ادامه مطلب …

(۴۹۵۴) آیا عبادات بدون ترک رشوه سودی خواهد داشت؟

اگر رشوه در مصالح امت ریشه بدواند، امت را به فساد می‌کشاند و نظم و نظام آن را مختل می‌کند و آن را به سوی ویرانی و نابودی می‌کشاند....

ادامه مطلب …

(۴۹۵۲) آیا هدایای که به برخی اشخاص داده می‌شود رشوه محسوب می‌گردد؟

هر چه که انسان برای رسیدن به غرضی به آن متوسل شود رشوه نام می‌گیرد. ...

ادامه مطلب …

(۴۹۵۸) حکم شرعی رشوه در شرایط اضطرار

این مساله‌ای که ذکر شد دو طرف دارد که طرف اول رشوه دهنده و طرف دوم رشوه گیرنده است....

ادامه مطلب …

(۴۹۵۷)حکم پرداخت رشوه برای دفع ظلم

این مساله امر بسیار عظیمی است که اکثر مردم اسیر آن می‌شوند و سبب آن تعلل برخی از مسئولین در انجام کار ارباب رجوع است بدین صورت که مردم به آنها رشوه پرداخت نکنند، کار آنها را انجام نخواهند داد...

ادامه مطلب …

(۴۹۵۶) حکم شرعی دریافت رشوه در تنگدستی و فشار معیشتی

ابدا بر تو حلال نیست که برای رفع احتیاجات خانواده خود رشوه دریافت کنی و بلکه باید کاری که به تو محول شده را تمام و کمال به انجام برسانی و حق هر محقی را به وی بدهی و این حقوقی که به تو داده می‌شود مقابل این کار به تو تعلق گرفته شده است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه