دوشنبه 27 رمضان 1447
۲۵ اسفند ۱۴۰۴
16 مارس 2026

(۴۸۹۵) حکم برابری ارث دختر و پسر در بعضی کشورها

(۴۸۹۵) سوال: در کشور من قوانینی وجود دارد که به دختران اجازه می‌دهد همانند پسران از ملک پدر ارث ببرند که به آن ارث اراضی می‌گویند که شامل تمام اراضی زراعی خارج شهر می‌گردد. آیا این امر جایز است؟ و اگر به این دختران بگویی باید چنان که خداوند فرموده:{ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ ٱلْأُنثَيَيْنِ ۚ}{سهم پسر، چون سهم دو دختر است}(نساء ١١) سهم خود را اخذ کنید، اینگونه توجیه می‌کنند که این حق را قانون به آنها داده است! نظر شما درباره این امر چیست؟

جواب:

نظر ما این است که این قانون، قانونی باطل است، زیرا مخالف شریعت خداوند است و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «كل شرط ليس في كتاب الله فهو باطل وان كان مائة شرط [‌هر شرطی‌كه دركتاب خدا نباشد، باطل است اگرچه یكصد شرط هم باشد]‌«‌  و برای مسلمان جایز نیست که به آن عمل کند و زن نیز نباید آن را مطالبه کند، زیرا حق زن اگر دختر متوفی یا نوه یا خواهر یا عمه او باشد نصف حق مرد است و خداوند تعالی در این باره می‌فرماید:{ يُوصِيكُمُ ٱللَّهُ فِىٓ أَوْلَـٰدِكُمْ ۖ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ ٱلْأُنثَيَيْنِ ۚ }{ الله درباره فرزندان‌تان به شما سفارش می‌کند، سهم پسر، چون سهم دو دختر است }(نساء ١١) و همچنین می‌فرماید:{ وَإِن كَانُوٓا۟ إِخْوَةًۭ رِّجَالًۭا وَنِسَآءًۭ فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ ٱلْأُنثَيَيْنِ ۗ }{ و اگر چندین مردان و زنانی برادر و خواهر باشند برای هر مرد دو برابر سهم زن خواهد بود }(نساء ١٧٦) و خواهر هرگز با با برادرش مساوی نیست مگر اینکه خواهر و برادر مادری باشند چنانکه خداوند متعال می‌فرماید:{ وَإِن كَانَ رَجُلٌۭ يُورَثُ كَلَـٰلَةً أَوِ ٱمْرَأَةٌۭ وَلَهُۥٓ أَخٌ أَوْ أُخْتٌۭ فَلِكُلِّ وَٰحِدٍۢ مِّنْهُمَا ٱلسُّدُسُ ۚ فَإِن كَانُوٓا۟ أَكْثَرَ مِن ذَٰلِكَ فَهُمْ شُرَكَآءُ فِى ٱلثُّلُثِ ۚ }{ و اگر مرد یا زنی که از او ارث می‌برند کلاله (= بی فرزند و بی پدر) باشد، و برای او برادر یا خواهر (مادری) باشد؛ پس برای هر یک از آن دو یک ششم است، و اگر آن‌ها بیش از این باشند؛ در یک سوم شریکند، }(نساء ١٢)

و من به هر انسانی که به الله و روز قیامت ایمان دارد نصیحت می‌کنم که اگر قوانینی وجود دارند که به آنها حقی می‌دهد که غیر شرعی است، این قانون را رد کرده و به آن عمل نکند، زیرا باطل است و حکم آن به مانند حکم خوردن مال باطل است و حلال نیست.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: هناك في بلدي قوانين تُتيح للبنت أن ترث من أبيها، أو أمها كما يرث الذكر، وهذا الإرث يسمى إرث الأراضي، حيث يشمل كل ما هو خارج المدن من أراض زراعية، فهل هذا جائز في شرع الله -تعالى- وإن قلت: يجب أن تأخذي كما أمر الله: ﴿ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِ الْأُنثَيَيْنِ ﴾ [النساء: ١١]. تجد ذريعة بأن القوانين أعطتني هذا الحق، فما رأي سماحتكم في هذا الإرث؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: رأينا في هذا أن هذا القانون قانون باطل، لأنه مخالف الشريعة الله، وقد قال النبي صلى الله عليه وسلم: «مَا كَانَ مِنْ شَرْطٍ لَيْسَ فِي كِتَابِ اللَّهِ فَهُوَ بَاطِلٌ ، وَإِنْ كَانَ مئة شَرْطٍ». ولا يجوز للمسلم أن يعمل به، ولا تحل للمرأة أن تطالب به، لأن حق المرأة في الميراث إذا كانت من البنات، أو بنات الابن، أو الأخوات الشقيقات أو أخوات الأب نصف حق الرجل، قال الله تبارك وتعالى -: ﴿ يُوصِيكُمُ اللهُ فِي أَوْلَادِكُمْ لِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِ الأنثيين ﴾ [النساء: ١١]، وقال تعالى: ﴿ وَإِن كَانُوا إِخْوَةً رِجَالًا وَنِسَاءً فَلِلذَّكَرِ مِثْلُ حَظِّ الْأُنثَيين ﴾ [النساء: ١٧٦]، والأخت لا تساوي أخاها إلا إذا كانا أخوين من أُمّ، كما قال -تعالى-: ﴿ وَإِن كَانَ رَجُلٌ يُورَثُ كَلَلَةٌ أَوِ امْرَأَةٌ وَلَهُ أَخُ أَوْ أُخْتٌ فَلِكُلِ وَاحِدٍ مِنْهُمَا السُّدُسُ فَإِن كَانُوا أَكْثَرَ مِن ذَلِكَ فَهُمْ شُرَكَاءُ فِي الثُّلُثِ ﴾ [النساء: ١٢].

وإني أنصح كل مؤمن بالله واليوم الآخر إذا كانت القوانين تمكنه من حق ليس مستحقا له شرعًا، أنصحه أن يرفض هذا القانون، وألا يعمل به، لأنه باطل، والأخذ بمقتضاه أكل للمال بالباطل، فلا يَحِلُّ.

مطالب مرتبط:

(۴۹۰۵) حکم ارث نوه پسری در صورت فوت مادر پیش از پدربزرگ و تعیین سهم‌الارث دختر و زوجه

اگر این نوه پسری همان جوانی  باشد که در سوال قید شده است، در این حالت به زوجه یک هشتم (در صورت وجود دختر و نوه) می‌رسد و به دختر نصف و باقیمانده ارثیه به نوه پسری خواهد رسید. ...

ادامه مطلب …

(۴۹۱۳) حکم مطالبه ارث نوه از میراث پدربزرگ پس از فوت پدر

تو حق داری سهمت را از سهم الارث پدرت از پدرش مطالبه نمایی، زیرا مستحق آنچه به آن استحقاق داری هستی. اما باید آگاه باشی که تنها نصف سهم الارث پدرت به تو می‌رسد...

ادامه مطلب …

(۴۹۲۰) تقسیم ارثیه زن متوفی با حضور همسر، مادر و خواهران

ماترک این زن باید به شش قسمت تقسیم گردد: یک سوم یعنی سه سهم به شوهر، یک ششم یعنی یک سهم به مادر، نصف یعنی سه سهم به خواهر تنی و به خواهران پدر یک ششم که دو سوم را تکمیل کند یعنی یک سهم، و تا هشت قسمت می‌رسد....

ادامه مطلب …

(۴۹۱۹) حکم ارث بردن برادرزاده‌ها پس از فوت فرد بدون پسر

ممکن است برادرزاده‌هایت قبل از تو فوت کنند و تو از آنها ارث ببری، زیرا تو عموی آنها هستی. اما اگر تو قبل از آنها بمیری، دخترانت تنها آنچه شرع برای ایشان مقدر کرده یعنی دو سوم مال را اخذ خواهند کرد و بقیه آن به اقوام پدری خواهد رسید،...

ادامه مطلب …

(۴۸۷۴) حکم ارث‌بری فردی که نماز را به طور منظم به جا نمی‌آورد

قول صحیح این است که کسی که نماز را ترک کرده کافر است و از ملت اسلام خارج شده و مرتد محسوب می‌گردد، مگر اینکه توبه کند و به اسلام بازگردد. اگر توبه کرد و قبل از مرگ شخص مورث به اسلام بازگشت، در این حالت از مال او ارث خواهد برد و اگر چنین نکند چیزی به او نخواهد رسید....

ادامه مطلب …

(۴۹۱۸) آیا وجود فرزندان باعث محروم شدن عموها از ارث آنها می‌گردد؟

بله فرزندان مذکر باعث محروم شدن عموها از ارث آنها می‌گردند.....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه