یکشنبه 9 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
20 سپتامبر 2026

(۴۸۵۵) حکم شرعی وصیت به نفع پسران و محروم‌کردن دختران از ارث

(۴۸۵۵) سوال: پرسش: مردی زمین بسیار و بستانها و نخلستانها و فرزندان دختر و پسر داشت. وقتی پا به سن گذاشت وصیتی از خود به جای گذاشت بدین شرح که تمام زمین‌ها و هر چه دارم به پسرانم و فرزندان آنها تعلق خواهد گرفت و به دخترانم چیزی نخواهد رسید. حال این فرد مرده است و فرزندش این وصیت را اجرا کرده و دختران و فرزندانشان را از ارث محروم کرده است. آیا این کار جایز است و آیا این مرد دچار گناه شده است؟ لطفا سوال ما را پاسخ بفرمایید ممنون.

جواب:

قول اصح در میان اقوال علما این است که تخصیص ارثیه‌ به یکی از وراث جایز نبوده و این وصیت باطل است. باید این مال را به ترکه بازگردانند تا بر حسب آنچه در کتاب خدا و سنت پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم   آمده میان وراث تقسیم گردد زیرا خداوند سبحان خود ارثیه را بین کسانی که شایسته دریافت آن هستند تقسیم نموده و آن را یک فریضه واجب قرار داده است و هیچکدام از ما (بهتر از خدا) بر خیر خود آگاه نیستیم در حدیثی از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم   آمده که: « إن الله قد أعطی کل ذي حق حقه، فلا وصیة لوارث» «خداوند به هر ذی حقی حقش را داده است و هیچ وارثی حق وصیت کردن ندارد».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هناك رجل له أرض واسعة، وفي الأرض حديقة فيها نخيل وثمار، وعنده ذُرِّيَّة رجال ونساء، ولما كبر وتقدم عمره ترك وصية، وقال: إن أرضي وجميع ما فيها هي وقف لأولادي الذكور ولذريتهم، أما بناتي، فلا حق لهن في الوقف، ولا يرثون. وفعلا هذا الرجل توفي، ونفذ ابنه هذه الوصية، وحرم البنات وذريتهن، فهل يصح هذا الوقف، وهل يأثم هذا الرجل، نرجو التكرم بالإجابة على هذا السؤال؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: الصحيح من أقول أهل العلم في هذه المسألة أنه لا يجوز أن يخص أحدا من ورثته بشيء من الوصية، وأن هذه الوصية باطلة، وأنه يجب أن تُرَدَّ في الميراث، ويرثها الورثة على حسب ما في كتاب الله – تعالى – وسنة رسوله صلى الله عليه وسلم وذلك لأن الله سبحانه وتعالى- تولى بنفسه قسمة الميراث بين مستحقيه، وأخبر أنه -تعالى- فرض ذلك فريضة، وأنه لا يعلم أحد منا أيهم أقرب لنا نفعا، وفي الحديث عن رسول صلى الله عليه وسلم: «إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَعْطَى كُلَّ ذِي حَقٌّ حَقَّهُ، فَلَا وَصِيَّةَ لِوَارِثٍ».

مطالب مرتبط:

(۴۸۵۱) چرا وصیت کردن برای بیش از ثلث مال ناجایز است؟

دلیل ناجایز شمردن این امر این است که ورثه در ارثیه ذی حق هستند و اگر به صاحب مال اجازه داده شود بیش از این مقدار را وصیت نماید، تضییع حقوق ایجاد می‌گردد...

ادامه مطلب …

(۴۸۶۳) حکم شرعی در مورد وصیت به نفع برادر و محروم کردن همسر از ارث

این کار حرام است زیرا شامل وصیت برای برخی از ورثه و محروم کردن برخی دیگر است...

ادامه مطلب …

(۴۸۶۸) حکم اختصاص دادن تمام دارایی پدر به یک فرزند در زمان حیات

بر این پدر حلال نیست که ماترک خود را به نام فرزند بزرگش انتقال دهد و در واقع هیچ چیز دیگری را نباید بدون برادران دیگر به این برادر بزرگ ببخشد. ...

ادامه مطلب …

(۴۸۶۴) حکم شرعی اجرای وصیت پیش از مرگ و انتقال زکات به شهر دیگر

اگر انسان ثلث مالش را در زمان حیاتش تقسیم کند دیگر نام این کار وصیت نخواهد بود بلکه هدیه و بخشش است و انسان تا زمانی که زنده و سالم است می‌تواند هرچقدر که می‌خواهد را از مال خود به دیگران ببخشد...

ادامه مطلب …

(۴۸۵۲) آیا وصیت به نصف دارایی برای امور خیریه با وجود ورثه جایز است؟

وصیت بیش از یک سوم اموال بر انسان حرام است، اما اگر کسی از روی جهل یا سهل انگاری بیش از یک سوم مالش را وصیت کرد، پس از مرگش ورثه می‌توانند به اختیار خود قسمت اضافی آن را یا بپذیرند و یا نپذیرند....

ادامه مطلب …

(۴۸۵۶) آیا ثبت ملک به نام فرزندان برای محروم‌ کردن همسر از ارث جایز است؟

اگر در زمان حیات خود آنها را به فرزندانش بخشیده است و شوهر را محروم کرده و در هنگام این بخشش دچار مرضی نبوده که بیم مرگ داشته باشد، در این حالت این بخشش صحیح میباشد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه