(۴۸۳۶) سوال: ما چهار برادر هستیم که طبق رسوم روستایی مصر با پدرمان در یک خانه زندگی می‌کنیم. هر چه که در روز از سر زمین درآمد داریم را به پدرمان می‌دهیم و او برای تمام خانواده، حتی فرزندان و همسرانمان خرج می‌کند. دو خواهر متاهل هم داریم. از طریق کسب و کارمان – الحمدلله – و پولی که پدرمان برایمان جمع کرد توانستیم یک قطعه زمین خریداری کنیم. پدرمان اصرار کرد که این زمین تنها به نام ما پسران ثبت شود و چیزی به نام دختران ثبت نگردد و می‌گفت که این زمین حاصل زحمت و رنج شماست و در آخر زمین را تنها به نام ما ثبت کرد. آیا چیزی که پدر ما انجام داده حلال بوده جناب شیخ؟ لطفا ما را راهنمایی بفرمایید الله به شما اجر عنایت بفرماید.

جواب:

انسان باید بین فرزندانش عدالت برقرار کند. رسول خدا صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در حدیثی فرموده است: “إتقوا الله، واعدلوا بین أولادکم””تقوای خدا را پیشه کنید و میان فرزندانتان عدالت برقرار نمایید”.  بر هیچ کس حلال نیست که مالی به یکی از فرزندانش ببخشد و دیگر فرزندانش را از آن محروم کند، مگر در حالت ضروری مثلا اینکه یکی از آنها مریض باشد یا به هزینه ازدواج نیاز داشته باشد، که در این حالت بلا مانع است. اما در مورد این سوال اگر پولی که آنها به پدر می‌دهند امانت و قرض بوده و سپس با این پول برای انها زمین خریده است، در این صورت هیچ اشکالی در این امر وجود ندارد زیرا این پول مال آنها بوده است. اما اگر این پول را بدین نیت به پدر داده‌اند که تبدیل به مایملک او شود و ازآن او باشد و پس از آن اقدام به خرید این زمین کرده است و آن را بدون اینکه سهم خواهران و برادران شما را بدهد به نام شما زده است، در این صورت مرتکب تبعیض شده است که کاملا ناجایز است. در صحیحین از نعمان بن بشیر نقل شده که پدرش مالی به او بخشید. مادرش عمرة بنت رواحة به او گفت: راضی نمی‌گردم مگر اینکه رسول خدا صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر این امر شهادت دهند. پس چون به نزد ایشان رفت از رسول خدا صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از او پرسید: آیا برای تمامی فرزندانش بخشش مشابهی انجام داده است؟ گفت: خیر. پس پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: “إتقوا الله، واعدلوا بین أولادکم””تقوای خدا را پیشه کنید و میان فرزندانتان عدالت برقرار نمایید”. وهم چنین فرمودند: “أشهد علی هذا غیری””شاهد دیگری برای این پیدا کن” 

در باب همن موضوع مایلم درباره سوالی که بسیار پرسیده می‌شود در اینجا اندکی سخن بگویم. بعضی از افراد که برای فرزندان بالغشان عروسی گرفته‌اند، وصیت می‌کنند که پس از مرگشان از سهم الارث مبلغ مشابهی برای عروسی فرزندان دیگر اختصاص داده شود که این امر کاملا ناجایز است زیرا وارث حق وصیت ندارد و الله خود با علم و حکمتش همه تقسیمات لازم برای ارث را تعیین فرموده است و نباید در این امور از حدود الهی خارج شد و کودکانی که پدر خود را قبل از رسیدن به سن ازدواج از دست داده‌اند، پر واضح است که بر پدرشان واجب نبوده که قبل از رسیدن آنها به سن ازدواج آنها را راهی خانه بخت کند و هر گاه به سن ازدواج رسیدند از ارثی که از مال پدر به آنها رسیده می‌توانند استفاده کرده و هزینه ازدواج خود را تامین نمایند.