یکشنبه 9 ربیع‌الثانی 1448
۲۹ شهریور ۱۴۰۵
20 سپتامبر 2026

(۴۷۹۴) حکم برداشت محصول زمین وقفی به نفع شخصی

(۴۷۹۴) سوال: پدرم زمینی دارد که به آن السبیل می­گویند و برای مسجد وقف شده است. کارهای این زمین را پدرم انجام می­دهد و نصف آن (محصول) را در ازای این کارها برای خود برمی­دارد و نصف دیگر را به مسجد اختصاص می­دهد که این امر پس از مشخص کردن قیمت انجام می­گیرد. در واقع پول تنها در قالب یک رسید نزد او باقی می­ماند و چیزی از آن برای مسجد مصرف نمی­شود! آیا این کار جایز است؟ آیا باید تمام این زمین را برای مسجد اختصاص دهد. آیا پدرم به دلیل اینکه هیچ مبلغی را برای مسجد خرج نمی­کند مرتکب گناه شده است؟ آیا او ملزم به این کار است؟

جواب:

بدون شک پدربزرگت که این زمین را وقف کرده است، یکی از بچه­هایش یا کس دیگر را ناظر آن قرار داده است. اگر پدرت ناظر آن است، پس باید تمام تلاش خود را برای توسعه و پیشرفت آن و بهبود محصول آن انجام دهد. اگر به او حقوقی داده نمی­شود باید حق خود را از این محصول برداشت کند. زیرا لازم نیست کار بدون مزد انجام دهد و باید طبق عرف و عادت مزد خود را بردارد. اما آنچه از محصول بدست می­آید را باید صرف مصالح مسجد کند و اگر مقدار بیشتری حاصل شد می­تواند آن را صرف مسجد دیگری کند تا ثواب وقف کننده بیشتر شود. در هر حال نباید این زمین پرثمر بایر بماند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: توجد عند والدي أرض يقال لها السبيل، وهي وقف على مسجد، ووالدي يقوم بواجب هذه الأرض، ويأخذ النصف مقابل القيام بها والنصف الآخر للمسجد يسجله عنده بعد تحديد القيمة، ويظل المبلغ عنده رصيدا دون أن يعمل به شيئًا لصالح المسجد، فهل يجوز ذلك، أم يجب ترك هذا السبيل للمسجد بالكامل، وهل على والدي شيء لعدم قيامه بأي عمل لصالح المسجد من المبلغ الموجود عنده، وهل هو ملزم بذلك؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: لا شك أن جدك الذي أوقف هذا السبيل قد جعل له ناظرا عليه من الذرية، أو من غيرهم، وإذا كان والدك هو الناظر عليه، فإنه عليه أن يفعل ما هو أحسن لهذا الوقف من تنميته، أو تنمية مُغَلِّه، وله أن يأخذ إذا لم يتبرع بقدر ،عمله، لأنه لا يلزم أن يعمل بشيء بدون أجرة فله أن يأخذ ما يأخذه غيره بحسب العادة، وحسب العُرف، وأما ما يحصل من المغل، فالواجب عليه أن يصرفه في مصالح هذا المسجد، ولا يعطله، فإن كان المغل أكثر مما يحتاجه المسجد، وكان المُغَلَّ يتوفر كل سَنَة، فإنه يُصرف الفاضل عن حاجة المسجد إلى مسجد آخر ليكثر بذلك أجر الموقف، ولا يعطل هذا المغل.

مطالب مرتبط:

(۴۷۸۴) حکم استفاده شخصی از زمینی که وقف شده است

هر کس که کاربری آن را تغییر دهد گناه متوجه او خواهد بود. ..

ادامه مطلب …

(۴۷۹۳) حکم شرعی خارج کردن وسایل مستهلک از مسجد

اگر آنها را با نمونه­ی بهترجایگزین کنید این کار جایز است. ...

ادامه مطلب …

(۴۷۹۵) حکم شرعی خرید مصالح مسجد مخروبه توسط افراد محلی

اگر مسجد را برای این تخریب کرده­اند که دوباره و به شکلی بهتر آن را بنا کنند، فروش این مصالح اشکالی نداشته و هیچ مشکلی متوجه تو نیست و هر کس می­خواهد می­تواند این مصالح را خریداری کند...

ادامه مطلب …

(۴۷۷۳) حکم عمل به وصیت‌نامه‌ای که پس از تقسیم میراث پیدا شده

باید از هر وارث، یک سوم سهم الارثی که اخذ کرده پس گرفته شود و سپس مبلغ گردآمده به مقتضای این وصیت نامه وقف گردد...

ادامه مطلب …

(۴۷۷۴) حکم دریافت زمین به شرط قرائت روزانه قرآن

اگر صاحب زمین، این ملک را به عنوان اجرت برای این شخص و به ازای قرآنی که برای او می­خواند به وی داده که جایز نیست. زیرا قرائت از اعمال تقربی است..

ادامه مطلب …

(۴۷۸۳) حکم تخریب مسجد قدیمی برای ساخت مسجدی بزرگ‌تر

اگر قرار بر این شد که مسجد به مکان دیگری منتقل گردد، حکم زمین مسجد قبلی زایل می­گردد زیرا اسم مسجد از آن ساقط شده است و می­توان در آن خانه بنا کرد یا مثلا در آن زراعت کرد یا ... زیرا دیگر حکم مسجد بودن از آن زایل شده است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه