(۴۷۷۳) حکم عمل به وصیت‌نامه‌ای که پس از تقسیم میراث پیدا شده

(۴۷۷۳) سوال: مردی وصیت کرد یک سوم مالش وقف شود، اما وصیت نامه گم شد و ماترک تقسیم شد. بعد از مدتی وصیت نامه پیدا شد. حال باید چه کنیم؟

جواب:

حکم این مساله این است که باید از هر وارث، یک سوم سهم الارثی که اخذ کرده پس گرفته شود و سپس مبلغ گردآمده به مقتضای این وصیت نامه وقف گردد. این در حالی است که وصیت کرده باشد ثلث مالش وقف شود یا به فقرا بخشیده شود یا … اما اگر (پیش از مرگش) وقف کاملی انجام داده بود و در زمان انجام این کار در صحت و سلامت کامل به سر میبرد، این وقف لازم الاجراست و وراث هیچ حقی بر آن ندارند. مثلا اگر ملکی را وقف کرده، دست ورثه از این ملک کوتاه خواهد شد، زیرا مشخص شده که ملک تماما وقفی است. اگر زمینی برای ساخت مسجد وقف شده، دیگر ورثه هیچ حقی بر آن زمین نخواهند داشت و زمین طبق شروط واقف واگذار خواهد شد. حال باید تفاوت بین وصیت و وقف کامل را بدانیم. وصیت تنها بعد از مرگ اجرا خواهد شد. یعنی مثلا اگر وصیت کرده که خانهاش وقف شود، این کار تا قبل از مرگ وی انجام نخواهد گرفت. وصیت تنها برای یک سوم و کمتر از مال مجاز است و تنها برای یکی از وراث نیز نخواهد بود. وصیت کننده میتواند وصیت نامه را اصلاح کند و مواردی را به آن اضافه یا کم نماید، اما بعد از مرگش این وصیت تنها شامل یک سوم اموالش خواهد شد و نه بیشتر. اما وقف کامل در زمان حیات وی انجام میگیرد و امکان پشیمانی و بازستانی در آن وجود ندارد و میتواند در زمان حیاتش تمام اموال خود را نیز وقف نماید، مگر در حالتی که دچار مریضی یا حالتی شده باشد که از مرگ قریب الوقوع خود مطمئن شده باشد که در این حالت تنها میتواند یک سوم اموال خود را وقف کند.

تعداد بازدید: 11

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: رجل أوصى بثلث ماله وقفًا، فضاعت الوصية، وقسمت التركة، وبعد فترة من الزمن عثر على الوصية، فما الحكم في ذلك مأجورين؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: الحكم في ذلك أن يؤخذ ثلث نصيب كل وارث، ثم ينفذ به الوقف على مقتضى هذه الوصية هذا إذا كان قد أوصى بوقف ثلث ماله، أو أوصى بثلث ماله يصرف للفقراء، أو ما أشبه ذلك، أما إذا كانت الوقفية وقفا ناجزا، وكانت في حال الصحة، فإنه ينفذ الوقف كله، فإذا كان عقارا -مثلا- رفعت أيدي الورثة عن هذا العقار، لأنه تبين أنه وقف، وكذلك إن كانت أرضا أوقفها لتكون مسجدًا مثلا، فإن الأرض تُنزع من أيدي الورثة، وتُصرف حيث شرطها الواقف، وحينئذ يجب أن نعرف الفرق بين الوصية، وبين الوقف الناجز ، فالوصية لا تثبت إلا بعد الموت، فلو أوصى بوقف بيته مثلا، فإن الوصية لا تنفذ إلا بعد موته، ولا تكون إلا في الثلث فأقل، ولا تكون لأحد من الورثة، وللموصي أن يرجع فيها ويبطلها، وله أن ينقص منها، وله أن يزيد، لكن بعد الموت لا ينفذ إلا ما كان بقدر الثلث فأقل، أما الوقف الناجز، فإنه ينفذ من حينه، ولا يملك الموقف أن يتصرف فيه، ولا يمكن للموقف أن يرجع فيه أيضًا وينفذ، ولو كان يستوعب جميع المال، إلا أن يكون في مرض موته المخوف، فإنه لا ينفذ منه إلا مقدار الثلث فقط، أعني مقدار ثلث التركة.