شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۴۷۴۱) حکم استفاده از پول دیگران در کسب‌وکار بدون اطلاع آن‌ها

(۴۷۴۱) سوال: من در دکانی کار میکنم و گاهی برخی از دوستان و نزدیکان پول خود را به امانت نزد من میآورند و من نیز این پولها را وارد کار خود کرده و از آن سود میبرم. اما وقتی پول خود را از من طلب میکنند تنها خود پول را به آنها (بدون هیچ سودی) پس میدهم. آیا این امر اشکالی دارد؟

جواب:

بله اشکال دارد. اگر به انسان مالی به عنوان امانت دادند (یعنی ودیعه)، هرگز بر او حلال نیست در آن دخل و تصرفی انجام دهد. حلال نیست آن را وارد صندوق مغازه کند و آن را برای خود خرج نماید، زیرا با این کار در آن مال خیانت کرده است. خداوند تعالی در این باره میفرماید: ” يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَخُونُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ وَتَخُونُوا أَمَانَاتِكُمْ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ” ” ای کسانی که ایمان آورده اید! به خدا وپیامبر (او) خیانت نکنید, و(نیز) در امانتهای خود, در حالی که می دانید خیانت نورزید. ” (انفال ٢٧) و همچنین میفرماید:”  إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَىٰ أَهْلِهَا ”  بی گمان خداوند به شما فرمان می دهد که امانتها را به صاحبان آنها باز گردانید ” (نساء ٥٨). حال اگر جدا کردن این پولهای امانتی در مکانی مشخص برایش سخت است و ایجاد مزاحمت میکند، میتواند از امانتدهنده اجازه بگیرد و آنها را در کنار وجوه نقدی خود نگهداری کند. یا نیز میتواند از او اجازه گرفته و از این پولها استفاده کند و چون قرض است باید هر گاه صاحبش ان را طلب کرد فورا پول را به وی پس دهد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنه يعمل في دُكَّان، ويأتي إليه بعض الأقارب والأصدقاء ببعض المال على شكل أمانة، ويُدخل هذه الأمانة في أعماله، ويستفيد منها، وإذا طلبوها، يدفع لهم نفس المبلغ الذي أودعوه له فقط، فهل عليه شيء في هذا؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: نعم عليه شيء في هذا، فإن الإنسان إذا أعطي دراهم على أنها أمانة عنده – يعني وديعة – فإنه لا يحل له أن يتصرف فيها بشيء، فلا يحل له أن يُدخلها في صندوق المعرض، ولا يحل له أيضًا أن يتصرف فيها بنفسه، فإنْ فَعَل ذلك فهو خائن واقع في قوله -تعالى-: ﴿ يَأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا لَا تَخُونُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ وَتَخُونُوا أَمَنَتِكُمْ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ ﴾ [الأنفال:

٢٧] مخالف لقوله تعالى -: ﴿ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا الْأَمَنتِ إِلَى أَهْلِهَا ﴾ [النساء: ٥٨]، ولكن إذا كان يشق عليه أن يُحرزها وحدها في مكان مُعيَّن، فإنه يقول لمن أعطاه إياها : ائذن لي أن أجعلها في الصندوق مع عموم الدراهم التي عندي، أو ائذن لي أن أتصرف فيها. وحينئذ تكون قرضًا، يجب عليه رَدُّ مثلها، إذا طلب ذلك صاحبها.

مطالب مرتبط:

(۴۷۴۸) چگونه دینم را ادا کنم وقتی طلبکارم از دنیا رفته است؟

اگر ورثه این مرد را نمیشناسی این پول متعلق به بیت المال است. زیرا بیت المال ورثه انسانهای بی ورثه به شمار میآید...

ادامه مطلب …

(۴۷۵۰) در صورت داشتن بدهی و نذر، کدام را باید اول پرداخت کرد؟

اگر بدهی قبل از نذر بوده، اول بدهی را تسویه کن و اگر نذر قبل از بدهی بوده ابتدا آن را ادا کن....

ادامه مطلب …

(۴۷۲۴) اگر طلبکار بخواهد طلبش را ببخشد، آیا ثبت بدهی‌ها واجب است؟

اما بهتر است قرضها را یادداشت کنی، زیرا این امر برای بازگرداندن قرضهایت و برای خودت و برای ورثههایت کار خوبی است. ...

ادامه مطلب …

(۴۷۴۷) آیا ورثه موظف به پرداخت بدهی میت بی‌ مال هستند؟

ورثه چه از اقوام دور و چه از اقوام نزدیک باشند، تسویه این بدهیها بر آنها واجب نیست. اما اگر این میت یک پدر است، پسران باید بدهیهایش را تسویه کنند که کاری نیکو است....

ادامه مطلب …

(۴۷۴۵) حکم ناتوانی از یافتن طلبکار و مسئولیت دینی مقروض

بر این فرد واجب است که تمام تلاش خود را برای یافتن این طلبکاران انجام دهد. هر چقدر دور باشند و هر چقدر یافتن آنها و رسیدن به آنها دشوار باشد، چون این پول حق فرد مشخصی است باید آنها را بیابد و این پول را به آنها برساند و یا اگر فوت کردهاند پول را به وراث آنها برساند.....

ادامه مطلب …

(۴۷۲۷) وظیفه شرعی کارمند نسبت به خطاهای مالی گذشته

گر آنچه انجام دادهای بر اثر خطا و اشتباه روی داده و غیر عمدی بوده، پس تو بر حق هستی و هیچ ضمانتی بر  تو نیست و نیازی نیست از ورثه حلالیت بطلبی....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه