سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۴۷۴۱) حکم استفاده از پول دیگران در کسب‌وکار بدون اطلاع آن‌ها

(۴۷۴۱) سوال: من در دکانی کار میکنم و گاهی برخی از دوستان و نزدیکان پول خود را به امانت نزد من میآورند و من نیز این پولها را وارد کار خود کرده و از آن سود میبرم. اما وقتی پول خود را از من طلب میکنند تنها خود پول را به آنها (بدون هیچ سودی) پس میدهم. آیا این امر اشکالی دارد؟

جواب:

بله اشکال دارد. اگر به انسان مالی به عنوان امانت دادند (یعنی ودیعه)، هرگز بر او حلال نیست در آن دخل و تصرفی انجام دهد. حلال نیست آن را وارد صندوق مغازه کند و آن را برای خود خرج نماید، زیرا با این کار در آن مال خیانت کرده است. خداوند تعالی در این باره میفرماید: ” يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَخُونُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ وَتَخُونُوا أَمَانَاتِكُمْ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ” ” ای کسانی که ایمان آورده اید! به خدا وپیامبر (او) خیانت نکنید, و(نیز) در امانتهای خود, در حالی که می دانید خیانت نورزید. ” (انفال ٢٧) و همچنین میفرماید:”  إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَىٰ أَهْلِهَا ”  بی گمان خداوند به شما فرمان می دهد که امانتها را به صاحبان آنها باز گردانید ” (نساء ٥٨). حال اگر جدا کردن این پولهای امانتی در مکانی مشخص برایش سخت است و ایجاد مزاحمت میکند، میتواند از امانتدهنده اجازه بگیرد و آنها را در کنار وجوه نقدی خود نگهداری کند. یا نیز میتواند از او اجازه گرفته و از این پولها استفاده کند و چون قرض است باید هر گاه صاحبش ان را طلب کرد فورا پول را به وی پس دهد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنه يعمل في دُكَّان، ويأتي إليه بعض الأقارب والأصدقاء ببعض المال على شكل أمانة، ويُدخل هذه الأمانة في أعماله، ويستفيد منها، وإذا طلبوها، يدفع لهم نفس المبلغ الذي أودعوه له فقط، فهل عليه شيء في هذا؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: نعم عليه شيء في هذا، فإن الإنسان إذا أعطي دراهم على أنها أمانة عنده – يعني وديعة – فإنه لا يحل له أن يتصرف فيها بشيء، فلا يحل له أن يُدخلها في صندوق المعرض، ولا يحل له أيضًا أن يتصرف فيها بنفسه، فإنْ فَعَل ذلك فهو خائن واقع في قوله -تعالى-: ﴿ يَأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا لَا تَخُونُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ وَتَخُونُوا أَمَنَتِكُمْ وَأَنتُمْ تَعْلَمُونَ ﴾ [الأنفال:

٢٧] مخالف لقوله تعالى -: ﴿ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا الْأَمَنتِ إِلَى أَهْلِهَا ﴾ [النساء: ٥٨]، ولكن إذا كان يشق عليه أن يُحرزها وحدها في مكان مُعيَّن، فإنه يقول لمن أعطاه إياها : ائذن لي أن أجعلها في الصندوق مع عموم الدراهم التي عندي، أو ائذن لي أن أتصرف فيها. وحينئذ تكون قرضًا، يجب عليه رَدُّ مثلها، إذا طلب ذلك صاحبها.

مطالب مرتبط:

(۴۷۳۴) حکم اشتباه در محاسبه مبلغ در خرید و فروش

فروشنده اگر متوجه شد که بیش از مقداری که باید، از مشتری اخذ کرده است، اگر مشتری را میشناسد باید پول اضافی را به او پس دهد و اگر فوت کرده باید پول را به وراثش بپردازد....

ادامه مطلب …

(۴۷۲۵) حکم اشتباه در پرداخت و دریافت پول در محل کار

در خطایی که در حساب و به صورت غیرعمدی رخ میدهد، هیچ گناهی متوجه تو نیست...

ادامه مطلب …

(۴۷۲۶) حکم شرعی نگهداری مال بی‌صاحب تا زمان یافتن صاحب آن

اگر از یافتن او ناامید شدهای و ورثههای او را نیز نمیشناسی، با این پول به نیت او در راه خدا صدقه بده....

ادامه مطلب …

(۴۷۳۲) چگونگی ثبت فروش نسیه در معاملات

سه راه وجود دارد:...

ادامه مطلب …

(۴۷۲۷) وظیفه شرعی کارمند نسبت به خطاهای مالی گذشته

گر آنچه انجام دادهای بر اثر خطا و اشتباه روی داده و غیر عمدی بوده، پس تو بر حق هستی و هیچ ضمانتی بر  تو نیست و نیازی نیست از ورثه حلالیت بطلبی....

ادامه مطلب …

(۴۷۳۶) چگونه باید طلب فرد فوت شده را پرداخت کرد؟

امر واجب بر تو این است که آن را به وراث او شامل پسران، دختران، پدر، مادر، همسر یا همسران بدهی، زیرا وقتی فوت کرده اموالش به این افراد رسیده است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه