سه‌شنبه 18 ذیقعده 1447
۱۵ اردیبهشت ۱۴۰۵
5 می 2026

(۴۷۱۳) آیا گرفتن مبلغ اضافه بر حقوق از کارفرما جایز است؟

(۴۷۱۳) سوال: اگر مردی در شرکتی کار می کرد که کارش مستلزم گشتن در مزارع و تعمیر ماشین آلات و تجهیزات کشاورزی است و بعد پایان کار کارفرما مبلغی غیر تعیین شده به او می دهد، در حالی که کارگر آن را نخواسته است بلکه برعکس تلاش می کند آن را نگیرد اما کارفرما اصرار به دادن آن مبلغ اضافه بر حقوق شرکت می کند، آیا این مبلغ حلال است یا گرفتن آن جایز نیست؟

جواب:

تقوا و پارسایی این را قبول نمی کند و آن را وا می گذارد، زیرا پیامبر صلی الله علیه و آله، مردی از طایفه ی “أزد” به نام” ابن اتبیه” برای جمع آوری صدقه منصوب کرد، هنگامی که نزد پیامبر آمد گفت: این برای شماست و این را به من هدیه داده اند. پیامبر صلی الله علیه و آله فرمود: « پس چرا در خانه پدرش یا مادرش نمی نشیند ببیند که آیا به او هدیه ای می دهند یا نه؟ قسم به کسی که جانم در دست اوست هیچ یک از شما چیزی از آنچه به او داده می شود، به ناحق برای خود نمی گیرد مگر اینکه روز قیامت آن را بر گردن خود حمل می کند، اگر شتر یا گاو  و یا گوسفندی باشد  مانند آنان بانگ بر می آورد»، سپس دستانش را چنان بلند نمودند که سفیدی زیر بغلش را دیدیم و سه بار فرمودند: بار الها آیا ابلاغ نمودم. این مبین این سخن اوست: « پس چرا خانه پدر یا مادرش نمی نشیند» . به همین دلیل است که صاحبان مشاغل عمومی  از پذیرفتن هدایا، برحذر شده اند، بنابراین اگر این کارگر در خانه اش می نشست، صاحب باغ به او چیزی می داد، پس اگر کاری انجام نداده که هدیه ای به او داده شود، و این کار وی، مزدی دارد که بر شرکت واجب است، او نباید چیزی را قبول کند و همانا این سالم تر و پرهیزکارتر است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا كان الرجل يشتغل في شركة، وعمله هذا يتطلب التجول في المزارع وإصلاح الماكينات والآلات الزراعية، وبعد الانتهاء من هذا العمل، يعطيه صاحب العمل مبلغا من المال غير محدد، ولم يطلب العامل ذلك، بل بالعكس يحاول عدم تناوله، ولكنه يُصِر على إعطائه إضافة إلى راتبه من الشركة، فهل هذا يُعَدّ حلالا، أم لا يجوز له تناوله؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الورع ألا يقبل هذا الشيء، وأن يدعه، لأن النبي صلى الله عليه وسلم اسْتَعْمَلَ رَجُلًا مِنَ الأَزْدِ ، يُقَالُ لَهُ ابْنُ الأُثْبِيَّةِ عَلَى الصَّدَقَةِ، فَلَمَّا قَدِمَ قَالَ: هَذَا لَكُمْ وَهَذَا أُهْدِي لِي. فَقَالَ النبي صلى الله عليه وسلم: «فَهَلًا جَلَسَ فِي بَيْتِ أَبِيهِ، أَوْ بَيْتِ أُمَّهِ، فَيَنْظُرَ يُهْدَى لَهُ أَمْ لَا؟ وَالَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ، لَا يَأْخُذُ أَحَدٌ مِنْهُ شَيْئًا إِلَّا جَاءَ بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ يَحْمِلُهُ عَلَى رَقَبَتِهِ، إِنْ كَانَ بَعِيرًا لَهُ رُغَاءُ، أَوْ بَقَرَةً هَا خُوَارٌ، أَوْ شَاةٌ تَبْعَرُ» ثُمَّ رَفَعَ بِيَدِهِ حَتَّى رَأَيْنَا عُفْرَةَ إِبْطَيْهِ: «اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ، اللَّهُمَّ هَلْ بَلَّغْتُ». ثَلاثًا. فدل ذلك، وهو قوله: «فَهَلًا جَلَسَ فِي بَيْتِ أَبِيهِ، أَوْ بَيْتِ أمه». على السبب الذي من أجله حذَّر أصحاب الأعمال العامة من قبول ما يهدى إليهم، فهذا العامل لو أنه جلس في بيته ما أهدى إليه صاحب البستان شيئًا، فلولا أنه عمل ما أهدي إليه، وعمله هذا له أجر مستحق على الشركة، فلهذا ينبغي له ألا يقبل منه شيئًا، فإن هذا أسلم وأورعُ.

مطالب مرتبط:

(۴۷۰۳) حکم شرعی در مورد تقسیم ارث و عمل به وصیت پدر و مادر پس از فوت آنان

از آنچه پدرتان به ارث گذارده، یک سوم آن صرف عمل به وصیتش می­گردد و بقیه تقسیم می­شود....

ادامه مطلب …

(۴۷۰۶) گرفتن خانه با قرارداد صبره چگونه است؟

عرف عام مانند مالک ملک صبره شده است و در ملک زراعت می­کند و جوی آب می­زند و چاه می­کند و اگر زمین مسکونی باشد در آن مسکن بنا می­نهد و آن را اجاره می­دهد و به طور خلاصه تا وقتی که صبره برقرار باشد، مانند یک مالک در آن رفتار می­کند و مانند مستاجر نیست که تنها وفق بندهای اجاره می­تواند رفتار کند....

ادامه مطلب …

(۴۶۹۲) حکم اجاره دادن خانه به افراد بی‌نماز

اگر مستاجر کسی است که که به شر و فساد و ترک واجبات مخصوصا نماز معروف است، نباید خانه را به او اجاره داد،...

ادامه مطلب …

(۴۷۰۸) آیا دریافت درصدی از درآمد کارگران پس از اجازه دادن به آنها برای کار آزاد جایز است؟

اگر کار کارفرما با کارگری تمام شد، می­تواند اگر مدت قرارداد تمام شده او را به کشورش بازگرداند، یا اینکه آنها را مطابق قانون به کفیل دیگری واگذار کند. اما اگر چنین نکرد حلال نیست از آنها و از کار آنها پول بگیرد، زیرا هیچ نقشی در کار و شغل آنها در بازار ندارد...

ادامه مطلب …

(۴۶۸۸) آیا درآمد حاصل از کار دوم بدون اطلاع کارفرما حرام است؟

تا زمانی که بین تو و ضامنت شرط و توافقی مبنی بر که چه با اجرت و جه بدون اجرت نباید برای دیگران کار بکنی...

ادامه مطلب …

(۴۷۰۱) حکم دریافت زمین به شرط قرائت قرآن

اگر صاحب زمین، این ملک را به عنوان اجرت برای این شخص و به ازای قرآنی که برای او می­خواند به وی داده که جایز نیست. ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه