(۴۶۸۷) سوال: حکم کسی که کارفرما با علم به نیازمند بودن و مجبور بودن وی، او را استثمار کرده و از او سواستفاده می­کند و اقدام به نقض قرارداد کاری فی مابین کرده چیست؟ ما با ضامن توافق کردیم که حقوقی به صورت ماهانه به ما بدهد و او خرج خورد و خوراک ما را نیز پرداخت نماید. اما پس از مدتی حرف خود را پس گرفته و گفت: خرج خوراک خود را باید از جیب خود پرداخت نمایید، اگر راضی نیستید می­توانید به کشور خود بازگردید. ما نیز زیر سنگینی بار نیاز و ضرورت، به ناچار موافقت کردیم. آیا این کار او ناجایز نبوده در حالی که ما ابتدا با هم (وقتی که ما در کشور خود بودیم) توافق کرده بودیم؟

جواب:

اگر بیم آن را نداشتم که این معامله بد با کسی غیر از ضامن شما باشد به آن پاسخ نمی­گفتم. این کار کاملا حرام است و در شان مومنان نیست و خداوند تعالی می­فرماید: : ” يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ” ”  ای کسانی که ایمان آورده اید! به پیمانها (و قرار دادهای خود) وفا کنید” (المائده ١) و همچنین می­فرماید: ” وَأَوْفُوا بِالْعَهْدِ ۖ إِنَّ الْعَهْدَ كَانَ مَسْئُولًا” ” و به عهد (خویش) وفا کنید ، بی گمان از عهد سؤال می شود .” (الاسرا ٣٤). پس اگر ابتدا با شما توافق کرده که تعهداتش را بجای آورد، سپس از فرصت سواستفاده نموده و از اجرای تعهداتش سر باز زده، چه شما بمانید و خرج خورد و خوراک را بر عهده بگیرید و چه به کشور خود بازگردید، بدون شک این کار –العیاذ بالله- عملی حرام است و حیله و نیرنگ به شمار می­آید و شایسته مومنین نیست.

پس نصیحت من به او این است که از خدای تعالی بترسد و تقوای او را پیشه کند و بداند که ظلم در این دنیا، در آن دنیا برایش تاریکی به بار می­آورد و شما در روز قیامت حق خود را از وی مطالبه خواهید نمود. “يَوْمَ يَفِرُّ الْمَرْءُ مِنْ أَخِيهِ” ” روزی که انسان از برادرش می گریزد” (عبس ٣٤) ” “وَأُمِّهِ وَأَبِيهِ” “واز ما درش و از پدرش” (عبس ٣٥) ” واز زنش وفرزندانش (نیز می گریزد).” (عبس ٣٦) و بداند مالی که از این طریق حرام حاصل می­کند، بر او تبدیل به آتش و عذاب می­گردد و در روز قیامت از او بازخواست می­شود و جز اینکه تبدیل به غنیمتی برای ورثه­اش شود هیچ سودی ندارد.

پس بهتر است تا وقت دارد و در قید حیات است، تقوای خداوند عزوجل را پیشه کرده و به تعهداتش در قبال شما پایبند شود و دست از این حیله و نیرنگی که بر شما روا داشته بکشد و از خداوند متعال می­خواهم که عاقبت او و ما را ختم به خیر و نیکی نماید.