(۴۱۰۸) سوال: اگر شخصی مالی به اندازه‌‌ی هفت هزار ریال دریافت کند برای این که به نیابت از دیگری حج را ادا کند سپس در حج فقط سه هزار ریال هزینه شود و بقیه باقی بماند؛ آیا بر او واجب است که آن را به صاحبش برگرداند یا این که از آن استفاده کند و بر او حلال است؟

جواب:

اگر این دراهم را گرفته تا با آن حج را ادا کند و این دراهم اضاف آمده لازم نیست آن‌‌ها را به کسی که به او این دراهم را داده پس دهد مگر این که کسی که به او این دراهم را داده گفته باشد: از این‌‌ها حج را ادا کن و نگفته با این‌‌ها حج را ادا کن لذا هرگاه گفت: از این دراهم حج را ادا کن اگر چیزی اضاف آمد لازم است آن را به صاحب آن برگرداند اگر خواست آن‌‌ دراهم را به او ببخشد و اگر خواست آن‌‌ها را از او بگیرد اما اگر گفت: با این دراهم حج را ادا کن لازم نیست در صورتی که باقی ماند آن را برگرداند مگر این که کسی که به او این دراهم را داده از این امور چیزی نمی‌‌داند و گمان می‌‌کند هزینه‌‌های حج زیاد است لذا به او بر اساس عدم آگاهی این مبلغ بدهد در این صورت واجب است برای او آشکار سازد و به او بگوید: حج را با این مبلغ ادا کردم و آن چیزی که به من داده‌‌ای بیشتر از آن چیزی است که نیاز دارد در این صورت اگر بخشید اشکالی ندارد.

شیخ بزرگوار! اما اگر مشخص نکرد و نگفت: از آن یا با آن حج را ادا کن و امر را مبهم رها ساخت؛ آیا برگرداندن این مقدار از باقی‌‌مانده به صاحب آن واجب است؟

جواب: هنگامی که به او این دراهم را داد چه چیزی به او می‌‌گوید؟

شیخ بزرگوار! می‌‌گوید: این مبلغ در مقابل ادای حج یا هزینه‌‌ی حج است؟

جواب: اگر گفت که هزینه‌‌ی حج است باقی‌‌مانده‌‌ به او برگردانده می‌‌شود.

شیخ بزرگوار! هر چه کم شده از او طلب می‌‌شود؟

جواب: بله، هر چه کم شده از او طلب می‌‌شود.