شنبه 27 جمادی‌الاول 1448
۱۵ آبان ۱۴۰۵
7 نوامبر 2026

(۴۱۱۴) حکم سفر زن برای حج بدون محرم

(۴۱۱۴) سوال: من خواهری پایبند به دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و محجبه هستم و می‌‌خواهم برای ادای حج بروم و می‌‌دانم که رفتن برای ادای حج بدون وجود محرم جایز نیست و محرمی همراه من نیست؛ آیا به تنهایی برای ادای حج بروم زیرا بسیار مشتاق مکه‌‌ی مکرمه و مسجد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هستم؟

جواب:

مسافرت برای زن بدون محرم چه برای حج و چه غیر حج جایز نیست و این زن اگر به حج نرود به دلیل این که محرمی ندارد گناهی بر او نیست و بر این مسئله حدیث ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا در صحیح بخاری و صحیح مسلم دلالت می‌‌دهد که می‌‌گوید: شنیدم پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در حال خطبه بود و فرمود:  «لا تسافر امرأة إلا مع ذي محرم»: (هیچ زنی سفر نکند مگر این که محرم همراه او باشد) لذا مردی سؤال نمود و گفت: ‌ای رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ! همسرم به برای ادای حج رفته و من می‌‌خواهم در فلان غزوه شرکت کنم، پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «انطلق فحج مع امرأتك»[۱]: (همراه همسرت به حج برو) با این که این زن برای ادای حج خارج شده بود پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به شوهرش دستور داد که همراه او حج را ادا کند.

به خانم سؤال کننده می‌‌گویم: خود و وجدانت را خسته نکن زیرا اگر حج را به خاطر عدم وجود محرم ترک کنی در حقیقت حج را به دستور الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ترک نموده‌‌ای زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم زن را از مسافرت رفتن بدون محرم نهی نموده است لذا ماندن به خاطر عدم وجود محرم فرمان‌‌برداری از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است.


[۱] بخاري: كتاب جزاء الصيد، باب حج النساء، شماره­ى (۱۸۶۲)، و مسلم: كتاب الحج، باب سفر المرأة مع محرم إلى حج و غيره، (۱۳۴۱).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: أنا أخت ملتزمة بدين الله، ومتحجبة، وأريد الْحَجَّ إلى بيت الله الْحَرَامِ، وأعرف أنه لا يجوز لي الْحَجُّ بدون تحرم، ولا يوجد معي محرم، فهل أذهب إلى الْحَجِّ ،وحدي، فأنا متشوقة إلى مَكَّةَ الْمُكَرَّمَةِ، ومسجد الرسول صلى الله عليه وسلم؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: لا يجوز للمرأة أن تسافر بلا تحرم، لا لِلْحَجِّ ولا لغير الحَجِّ، وهي إذا تخلفت عن الْحَجِّ لعدم وجود محرم لها فليس عليها إثم، ويدل على هذا ما ثبت في الصحيحين من حديث ابن عباس رضي الله عنهما قال: سمعت النبي صلى الله عليه وسلم يخطب يقول: «لا تُسَافِرُ امرأةٌ إلا مَعَ ذِي تَحْرَم، فقام رجل فقال: يا رسول الله إن امرأتي خرجت حَاجَةً، وإني اكتبتُ في غزوة كذا وكذا، فقال النبي انْطَلَقَ فَحُجَّ مع امْرَأَتِكَ»، مع أن هذه الْمَرْأَةَ خرجت لِلْحَجِّ، ومع ذلك أمر النبي صلى الله عليه وسلم زوجها أن يحج معها.

فأقول للسائلة: لا تتعبي نفسك وضميرك، فإنك إذا بقيت من أجل عدم الْمَحْرَمِ، فقد تَرْكَتِ الْحَجَّ بأمر الله -عز وجل-، لأن السفر بدون محرم قد نهى عنه رسول الله صلى الله عليه وسلم، فالإقامة من أجل عدم الْمَحْرَمِ تكون استجابة لرسول الله صلى الله عليه وسلم.

مطالب مرتبط:

(۴۱۱۶) حکم سفر حج برای زن بدون محرم با نیت نیکی به مادر

اگر زن محرمی نداشته باشد حج بر او واجب نیست زیرا جایز نیست به سفر برود مگر این که همراه محرم باشد ....

ادامه مطلب …

(۴۰۶۲) انجام حج یا صدقه دادن، کدام یک اولویت دارد؟

این بر حسب نیاز است لذا اگر مردم به صدقه نیاز دارند صدقه بهتر است ولی اگر به صدقه نیاز ندارند حج بهتر است....

ادامه مطلب …

(۴۰۹۹) حکم انجام حج به نیابت از مادر سالمند و ناتوان از سفر

اشکالی ندارد حج را به نیابت او ادا کنی...

ادامه مطلب …

(۴۰۵۸) آیا حج باعث کفاره‌‌ی گناهان کبیره می‌‌شود؟

شایسته نیست انسان بر حج اعتماد کند و برود و گناهان کبیره انجام دهد و بگوید: حج باعث کفاره‌‌ی گناهان کبیره می‌‌شود  بلکه بر او واجب است به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از انجام دادن گناهان کبیره توبه نموده و از آن‌‌ها دست بکشد و آن‌‌ها را تکرار نکند...

ادامه مطلب …

(۴۰۷۲) آیا جوان می‌تواند پیش از ازدواج حج به‌جا آورد؟

برای جوان جایز است که قبل از ازدواج حج را ادا کند و اشکالی ندارد اما اگر به ازدواج نیاز دارد و در صورت ترک آن از مشقت و سختی می‌‌ترسد ازدواج را بر حج مقدم می‌‌کند....

ادامه مطلب …

(۴۱۰۲) چه کسی مکلف به ادا کردن حج به نیابت از پدر و مادر هستند زمانی که زنده باشند؟

هیچ یک از مردم مکلف به نیابت از دیگری نیست زیرا عبادات بر شخص مکلف واجب است نه کسی دیگر و اگر عبادت کسی بر دیگری واجب می‌‌شد لازمه‌‌ی آن این بود که اگر آن را ادا نمی‌‌کرد گناهکار می‌‌شد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه