سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۳۴۶۳) حکم قرائت قرآن و دعا برای اموات هنگام عبور از قبرستان

(۳۴۶۳) سوال: در مسیر خانه‌ی خانواده‌ام قبرستانی وجود دارد که مادربزرگم در آن دفن شده است و هنگامی که می‌خواهم به خانه‌ی خانواده‌ام بروم از آنجا بدون توقف عبور می‌کنم و سوره‌ی فاتحه، اخلاص و معوذتین را می‌خوانم و به طور کلی بر مردگان سلام می‌کنم و برای آن‌ها دعای مغفرت و رحمت می‌نمایم، آیا بر من در این کار گناهی است؟ با توجه به اینکه من این کار را در هنگام عبور از آنجا بدون نیت زیارت و بدون توقف انجام می‌دهم.

جواب:

بر تو در این کار هنگامی که بر اهل قبور سلام می‌کنی و برای آن‌ها دعای رحمت و مغفرت می‌کنی گناهی نیست همان‌ طور که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن دستور دادند: «السَّلاَمُ عَلَیْکُمْ دارَ قومٍ مؤمنین، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللهُ بِکُمْ لاَحِقُوْنَ»[۱] یعنی: (سلام بر شما مومنان که ساکن این دیار هستید، همانا ما نیز ـ إن شاءالله ـ به شما ملحق خواهیم شد«وَیَرْحَمُ اللهُ الْمُسْتَقْدِمِیْنَ مِنَّا وَالْمُسْتَأْخِرِیْنَ»[۲] يعني: (و الله بر گذشتگان و آیندگان ما رحم کند)، «نسْأَلُ اللهَ لَنَا وَلَکُمُ الْعَافِیَةَ»[۳] يعني: (از الله برای خودمان و شما عافیت می‌طلبیم)، «اللهم لا تحرمنا أجرهم و لا تفتنا بعدهم»[۴] یعنی: (بارالها با را از پاداش آن‌ها محروم نساز و بعد از آن‌ها ما را در فتنه نینداز)، «اللهم اغفر لنا و لهم»[۵] یعنی: (بارالها ما و آن‌ها را بیامرز).

اما قرائت سوره‌ی فاتحه، اخلاص و دیگر قرآن از بدعت‌ها است، لذا شایسته نیست که این کار را انجام دهی و باید از آن پرهیز نمایی و سلام کردن و دعاهایی که در سنت وارد شده است کافی است.


۱[تخریج آن گذشت.]

۲[تخریج آن گذشت.]

۳[تخریج آن گذشت.]

۴[تخریج آن گذشت.]

۵[تخریج آن گذشت.]

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: توجد في الطريق إلى بيت أهلي مقبرة وقد دُفنَتْ جدتي فيها، فحينما أُرِيدُ الذهاب إلى بيت أهلي أمر منها مرورا دون الوقوف بها، فأقرأ الفاتحة وسُوَر الإخلاص والْمُعَوِّذَتَيْن، وأُسَلِّمُ على الأموات عموما، وأدعو لهم بالرحمة والمغفرة، فهل عَلَيَّ إثم في ذلك؟ رغم أنني أفعل ذلك أثناء مروري دونها قصد للزيارة ودونها توقف.

فأجاب رحمه الله تعالى: ليس عليكِ إثمٌ في هذا إذا سلَّمْتِ على أهل القبور، ودعوتِ لهم بالرحمة والمغفرة كما أمر النبي صلى الله عليه وسلم: «السَّلَامُ عَلَيْكُمْ دَارَ قَوْمٍ مُؤْمِنِينَ، وَإِنَّا إِنْ شَاءَ اللهُ بِكُمْ لَاحِقُونَ»، «وَيَرْحَمُ اللَّهُ الْمُسْتَقْدِمِينَ مِنَّا وَالْمُسْتَأْخِرِينَ»، «أَسْأَلُ اللهَ لَنَا وَلَكُمُ الْعَافِيَةَ»، «اللَّهُمَّ لَا تَحْرِمْنَا أَجْرَهُمْ، وَلَا تَفْتِنَا بَعْدَهُمْ»، «اللَّهُمَّ اغْفِرْ لَنَا وَهُمْ». وأما قراءة الفاتحة والإخلاص وغيرها من القرآن فإن هذا من البدع، فلا ينبغي أن تفعلي ذلك واجتنبيه، ويكفي السلام والدعاء الوارد في السنة.

مطالب مرتبط:

(۳۴۹۶) آیا زیارت قبور و خواندن فاتحه بر اولیای الله جایز است یا خیر؟

از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده است که ایشان فاتحه را موقع زیارت قبور بخواند، و بر همین اساس خواندن فاتحه موقع زیارت قبور بر خلاف عمل مشروع از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است....

ادامه مطلب …

(۳۴۵۶) حکم زیارت قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم توسط زنان

زمانی که زیارت نمودن قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و دو صاحبش برای زن در محور مستحب بودن، مباح بودن و حرام بودن قرار می‌‌گیرد آنچه به احتیاط نزدیکتر است و برای زن بهتر است این است که این کار را انجام ندهد یعنی این قبرهای سه گانه را زیارت نکند و کفایت می‌کند که در نمازش بر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سلام بفرست....

ادامه مطلب …

(۳۴۷۱) حکم عزاداری‌های مکرر پس از درگذشت میت

این کار جایز نیست...

ادامه مطلب …

(۳۴۷۰) حکم دفن میت و زیارت قبر آن بعد از چهل روز

این کار اصلی ندارد بلکه انسان می‌تواند قبر خویشاوندان خود را در روز دومِ دفن زیارت کند اما شایسته نیست که انسان هرگاه مرده‌ای از نزدیکان او مُرد قلبش به او وابسته شود و اینکه زیاد به نزد قبرش برود، زیرا ناراحتی‌اش را تازه می‌کند و ذکر الله را از یادش می‌برد و بزرگترین همّش را بودن در کنار قبر قرار می‌دهد و چه بسا مبتلا به وساس و خرافات و افکار بد شود....

ادامه مطلب …

(۳۴۸۱) حکم زیارت قبر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و دعا نزد قبرش چیست؟

زیارت قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بدون بستن بار سفر به این صورت که انسان به مدینه آمده به قصد نماز خواندن در مسجد نبوی، مشروع است...

ادامه مطلب …

(۳۴۶۰) آیا برای زن زیارت قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم جایز است؟

در مورد قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز اینگونه می‌گوییم که زن قصد زیارت قبور را نکند اما اگر از کنار مسجد عبور کرد و کنار قبر ایستاد و سلام کرد اشکالی ندارد اما مشروط به این است که ترس فتنه‌ای نباشد و مزاحمتی برای مردان ایجاد نکند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه