شنبه 18 صفر 1448
۱۰ مرداد ۱۴۰۵
1 آگوست 2026

(۳۳۷۶) حکم شرعی دفن دو میت در یک قبر

(۳۳۷۶) سوال: دختر بچه‌ای که شش ماه سن داشت از دنیا رفت و همراه جنین شش ماهه‌ای که در شکم مادرش بود و سقط شد دفن شد. آیا این کار جایز است؟ حکم کسانی که آن‌ها را در یک قبر دفن کرده‌اند چیست؟

جواب:

مشروع آن است که هر میت به تنهایی در یک قبر دفن شود این همان سنتی است که مسلمانان از زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم تا امروز بدان عمل کرده‌اند اما اگر حاجت اقتضا کند که دو نفر یا بیش‌تر در یک قبر دفن شوند اشکالی ندارد زیرا در صحیحین و کتب دیگر ثابت است که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بین دو و سه مرد از شهدای احد را در یک قبر جمع می‌کرد. زیرا حاجت این مسئله را اقتضا کرده بود. دختر بچه و جنین سقط شده‌ای که در یک قبر دفن شده‌اند اکنون نبش آن دو واجب نیست زیرا زمانش گذشته است. کسی که آن دو را در یک قبر دفن کرده نیز اگر نسبت به این مسئله جاهل بوده گناهی ندارد اما هر کسی که عملی از عبادات یا غیره انجام می‌دهد شایسته است حدود الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در آن عمل را قبل از انجام آن بداند تا در آنچه شرعاً ممنوع و حرام است واقع نشود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: حصل أن ماتت طفلة وعمرها ستة أشهر، وقُبِرَت مع طفل قد سقط وهو في الشهر السادس من بطن أمه، فهل هذا يجوز أم لا؟ وإن كان لا يجوز، فما حكم الذين قبروهما في قبر واحد؟

فأجاب رحمه الله تعالى: المشروع أن يُدْفَن كل ميت في قبر وحده، هذه هي السُّنَّة التي عمل المسلمون بها من عهد النبي صلى الله عليه وسلم إلى يومنا هذا، ولكن إذا دعت الحاجة إلى قبر اثنين فأكثر في قبر واحد فلا حرج في هذا، فإنه ثبت في الصحيحين وغيرهما «أَنَّ النَّبِيَّ صلى الله عليه وسلم كَانَ يَجْمَعُ الرَّجُلَيْنِ وَالثَّلَاثَةَ مِنْ شُهَدَاءِ أُحُدٍ فِي قَبْرِ وَاحِدٍ»، لدعاء الحاجة إلى ذلك، وهذه الطفلة وهذا السقط اللذان جميعا في قبر واحد لا يجب الآن نبشها؛ لأنه قد فات الأوان، ومن دفنهما في قبر واحد جاهلا بذلك فإنه لا إثم عليه. ولكن الذي ينبغي لكل من عمل عملا من العبادات أو غيرها أن يعرف حدود الله -تعالى- في ذلك العمل قبل أن يتلبس به، حتى لا يقع فيما هو محظور شرعًا.

مطالب مرتبط:

(۳۳۷۱) حکم از بین بردن قبر قدیمی و جابجایی آن

اگر قبر خارج از خانه و ساختمان بود بهتر است آن را به حال خودش رها کنی زیرا صاحب قبر مالک آن است حتی اگر خاک و استخوان پوسیده باشد اما اگر این کار از تو سر زده واجب است به سوی الله توبه کرده و از او مغفرت و آمرزش بخواهی...

ادامه مطلب …

(۳۳۷۰) حکم قراردادن زباله‌ در قبرستان‌ها

جایز نیست زباله‌ها و ناپاکی‌ها روی قبور مسلمانان و بین آن‌‌ها افکنده شود. اهل علم یاد نموده‌اند که بر انسان حرام است بر قبور مسلمانان ادرار یا مدفوع کند یا این کار را بین قبرها انجام دهد هر چند که قبری نباشد....

ادامه مطلب …

(۳۳۵۳) حکم دعا کردن امام و گفتن آمین توسط حاضرین پس از دفن

این کار از جمله بدعت‌ها است که امام یا غیر امام برای میت دعا کند و حاضرین آمین بگویند زیرا این کار از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده بلکه خلاف آن وارد شده است...

ادامه مطلب …

(۳۳۶۴) حکم وجود قبر ناشناس در زمین شخصی

بر شما واجب است که به یکی از دادگاه‌های شرعی در این امور مراجعه نمایید تا اینکه در این امر بنگرند سپس بر اساس آنچه الله می‌خواهد حکم نمایند....

ادامه مطلب …

(۳۳۸۶) آیا ریختن آب بر روی قبر‌ها، نفعی به میّت می‌رساند؟

نفعی به میّت نمی‌رساند و کسی که این کار را انجام می‌دهد با وجود این که معتقد به آن باشد پس عقیده‌ی او صحیح نیست. ...

ادامه مطلب …

(۳۳۷۹) حکم نوشتن نام و مشخصات متوفی بر روی قبر

قبرستان جایگاه مردگان است نه جایگاه انسان‌های زنده که  تزیین و آرایش شود و سیمان کاری بشود و بر روی آن جملات مرثیه و مداحی نوشته شود اما واجب است که منزل مردگان بر حالت خودش باقی بماند تا انسانی که از آن عبور می‌کند را بیدار سازد ....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه