پنج‌شنبه 7 شوال 1447
۶ فروردین ۱۴۰۵
26 مارس 2026

(۳۳۷۴) آیا دفن کردن بیش از یک نفر در یک قبر جایز است؟

(۳۳۷۴) سوال:  آیا دفن کردن بیش از یک نفر در یک قبر جایز است؟

جواب:

مشروع آن است که هر انسانی به تنهایی در یک قبر دفن شود همان گونه که در قدیم و امروزه سنت بر آن بوده است اما اگر حاجت یا ضرورت اقتضا کند دو نفر یا بیشتر در یک قبر جمع شوند اشکالی ندارد زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در غزوه‌ی اُحُد دو و سه مرد را در یک قبر دفن می‌کرد.[۱] شایسته است در این حالت، کسی که قرآن بیش‌تری یاد دارد به سوی قبله مقدّم شود زیرا او برتر است.

سؤال کننده می‌گوید: شیخ بزرگوار! یعنی روی هم قرار داده نمی‌شوند یا نمی‌توان بین آنان موانعی قرار داد؟

شیخ ابن عثیمین -رحمه‌الله- جواب دادند: کنار یکدیگر قرار داده می‌شوند نه روی یکدیگر.


[۱] [أخرجه أبوداود: كتاب الجنائز، باب في الشهيد يغسل، رقم ٣١٣٦. والترمذي: كتاب الجنائز، باب ما جاء في قتلى أحُد و ذكر حمزة، رقم ١٠١٦. والنسائي: كتاب الجنائز، باب ما يستحب من إعماق القبر، رقم ٢٠١٠]

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز دفن أكثر من شخص في قبر واحد؟

فأجاب رحمه الله تعالى: المشروع أن يُدْفَنَ كل إنسان في قبر وحده كما جرت به السُّنَّة قديمًا وحديثًا، ولكن إذا دعت الحاجة أو الضرورة إلى جمع اثنين فأكثر في قبر واحد فلا بأس به، فإن النبي – عليه الصلاة والسلام- في غزوة أحد كان يدفن الرجلين والثلاثة في قبر واحد، وفي هذه الحال ينبغي أن يُقَدَّم إلى القبلة أكثر هم قرآنا؛ لأنه الأفضل.

يقول السائل: فضيلة الشيخ: يعني لا يكونون في وضع على بعضهم، بل تُوضع بينهم حواجز؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: يكون بعضهم إلى جنب بعض، وليس بعضهم فوق بعض.

مطالب مرتبط:

(۳۳۳۷) حکم وصیت به دفن در مکان معین

بهتر است انسان وصیت نکند که در مکان معینی دفن شود به ویژه اگر دوری و مشقت داشته باشد زیرا این مسئله خویشاوندان و دیگران را را به سختی می‌اندازد...

ادامه مطلب …

(۳۳۴۲) آیا مرگان همسر و فرزندانشان را به یاد می‌آورند؟

میت می‌داند مرده و به سرای آخرت منتقل شده است اما این‌که هرگاه در قبرش قرار داده شود بداند یا چیزهای دیگر -طبق آنچه می‌دانم- چیزی از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده است و از جمله امور غیبی است که جزم بدان مگر با نصی از قرآن و سنت صحیح جایز نیست....

ادامه مطلب …

(۳۳۷۲) حکم دفن میت در قبرهایی با آجر و سیمان

ین کار در مورد قبرها مشروع نیست بلکه مشروع در مورد قبرها این است که حفره‌‌ای در زمین به اندازه‌ی میت حفر شده و میت در آن دفن شود...

ادامه مطلب …

(۳۳۶۴) حکم وجود قبر ناشناس در زمین شخصی

بر شما واجب است که به یکی از دادگاه‌های شرعی در این امور مراجعه نمایید تا اینکه در این امر بنگرند سپس بر اساس آنچه الله می‌خواهد حکم نمایند....

ادامه مطلب …

(۳۳۴۶) آیا در سنت وارد شده که بعد از دفن، شخصی میت را تلقین نماید؟

این مسئله از پیامبر ثابت نیست...

ادامه مطلب …

(۳۳۷۶) حکم شرعی دفن دو میت در یک قبر

مشروع آن است که هر میت به تنهایی در یک قبر دفن شود این همان سنتی است که مسلمانان از زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم تا امروز بدان عمل کرده‌اند اما اگر حاجت اقتضا کند که دو نفر یا بیش‌تر در یک قبر دفن شوند اشکالی ندارد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه