شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۳۳۷۴) آیا دفن کردن بیش از یک نفر در یک قبر جایز است؟

(۳۳۷۴) سوال:  آیا دفن کردن بیش از یک نفر در یک قبر جایز است؟

جواب:

مشروع آن است که هر انسانی به تنهایی در یک قبر دفن شود همان گونه که در قدیم و امروزه سنت بر آن بوده است اما اگر حاجت یا ضرورت اقتضا کند دو نفر یا بیشتر در یک قبر جمع شوند اشکالی ندارد زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در غزوه‌ی اُحُد دو و سه مرد را در یک قبر دفن می‌کرد.[۱] شایسته است در این حالت، کسی که قرآن بیش‌تری یاد دارد به سوی قبله مقدّم شود زیرا او برتر است.

سؤال کننده می‌گوید: شیخ بزرگوار! یعنی روی هم قرار داده نمی‌شوند یا نمی‌توان بین آنان موانعی قرار داد؟

شیخ ابن عثیمین -رحمه‌الله- جواب دادند: کنار یکدیگر قرار داده می‌شوند نه روی یکدیگر.


[۱] [أخرجه أبوداود: كتاب الجنائز، باب في الشهيد يغسل، رقم ٣١٣٦. والترمذي: كتاب الجنائز، باب ما جاء في قتلى أحُد و ذكر حمزة، رقم ١٠١٦. والنسائي: كتاب الجنائز، باب ما يستحب من إعماق القبر، رقم ٢٠١٠]

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز دفن أكثر من شخص في قبر واحد؟

فأجاب رحمه الله تعالى: المشروع أن يُدْفَنَ كل إنسان في قبر وحده كما جرت به السُّنَّة قديمًا وحديثًا، ولكن إذا دعت الحاجة أو الضرورة إلى جمع اثنين فأكثر في قبر واحد فلا بأس به، فإن النبي – عليه الصلاة والسلام- في غزوة أحد كان يدفن الرجلين والثلاثة في قبر واحد، وفي هذه الحال ينبغي أن يُقَدَّم إلى القبلة أكثر هم قرآنا؛ لأنه الأفضل.

يقول السائل: فضيلة الشيخ: يعني لا يكونون في وضع على بعضهم، بل تُوضع بينهم حواجز؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: يكون بعضهم إلى جنب بعض، وليس بعضهم فوق بعض.

مطالب مرتبط:

(۳۳۴۰) آیا شتاب کردن در دفن میت، سنت است؟

بله، شتاب کردن در دفن میت و آماده کردن وی مانند غسل زدن، کفن کردن و نماز بر وی از سنت است...

ادامه مطلب …

(۳۳۵۰) حکم موعظه کردن هنگام دفن چیست؟

موعظه کردن هنگام دفن: اگر موعظه‌ی عادی باشد بدین معنا که انسان نشسته و منتظر آماده شدن قبر است، با همراهانش سخنانی بگوید که دل‌هایشان را نرم بگرداند این کار خوبی است که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن را انجام داده است اما این که بایستد و برای مردم خطبه بخواند درست نیست...

ادامه مطلب …

(۳۳۶۲) حکم سکونت در خانه‌ای نزدیک قبرستان و جابجایی استخوان‌های قدیمی

اگر این قبرها، قبرهای مسلمانان باشد صاحبان این قبرها به این زمین از شما مستحق‌تر هستند؛ زیرا زمانی که در آنجا دفن شده بودند مالک آن شدند و برای شما جایز نیست که خانه‌هایتان را بر قبر‌های مسلمانان بنا کنید...

ادامه مطلب …

(۳۳۴۹) حکم موعظه نزد قبر یا هنگام دفن

پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم گاهی این کار را انجام می‌داد اما به روش خطبه نبود بدین صورت که بایستد و با صدای بلند مردم را پند دهد. ...نصیحت

ادامه مطلب …

(۳۳۳۴) آیا انسان در همان مکانی که از آن خلقت شده، دفن می‌شود؟

پیرامون این مسئله اصلی از قرآن و سنت نمی‌دانم که انسان در همان مکانی که از آن خلقت شده، دفن می‌شود....

ادامه مطلب …

(۳۳۷۷) آیا دفن دو میت در یک قبر جایز است؟

سنت این است که هر انسان جداگانه دفن شود مگر این که ضرورت وجود داشته باشد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه