شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۳۳۵۵) مدت زمان پرسش و پاسخ میت در قبر

(۳۳۵۵) سوال: در حدیث صحیح وارد شده است که میت زمانی که در قبر گذاشته می‌شود از سه چیز سوال می‌شود: پروردگار تو کیست؟ دین تو چیست؟ و پیامبر تو کیست؟و از جهتی از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده که به اندازه‌ی نحر شتر بعد از دفن میت در کنار قبر آن ایستاده شود؟ سؤال این است: این سه سوال نهایتاً بیش از از دو یا سه دقیقه وقت نمی‌گیرد. آیا سوال‌های دیگری وجود دارند که به اندازه‌ی نحر شتر وقت می‌گیرند؟ لطفاً پاسخ دهید.

جواب:

از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده است که بعد از دفن میت در کنار قبر به اندازه‌ی نحر شتر بایستند و این روایت از عمرو بن العاص رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ است اما آنچه که از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است، این است که هنگامی که از دفن میت فارغ می‌شدند کنار آن می‌ایستادند و می‌فرمودند: «استغفروا لأخيكم وسلوا له بالتثبيت فإنه الآن يسأل» یعنی: (برای برادرتان طلب استغفار و تثبیت نمایید؛ زیرا الان مورد سوال قرار می‌گیرد.) آنچه که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن بعد از دفن میت توصیه نموده‌اند این است که بعد از اینکه میت دفن شد  مقداری کنار آن ایستاده شود و گفته شود: بار الها او را ببخش بار الها او را ثابت قدم بگردان سه بار تکرار می‌شود؛ زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم زمانی که دعا می‌کردند سه بار دعا می‌کردند. سپس دست می‌کشیدند این آن چیزی است که وارد شده است، پس بر این اکتفا شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: فضيلة الشيخ عندنا في مصر يدفنون الميت على ظهره ويجعلون يده اليمنى فوق اليسرى، وقد وجدتهم هنا في المملكة يدفنون الميت على جنبه الأيمن. الرجاء الإفادة عن هذا مأجورين.

فأجاب رحمه الله تعالى: الصواب أن الميت يُدْفَن على جنبه الأيمن مستقبل القبلة، فإن الكعبة قبلة الناس أحياء وأمواتا، وكما أن النائم ينام على جنبه الأيمن كما أمر بذلك النبي صلى الله عليه وسلم فكذلك الميت يُضْجَع على جنبه الأيمن، فإن النوم والموت يشتركان في كون كل منهما وفاة، كما قال الله -تعالى-:﴿ اللهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضَى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْأُخْرَى إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى ﴾ [الزمر: ٤٢]. فالمشروع في دفن الميت أن يُضْجَع على جنبه الأيمن مُسْتقبل القبلة، ولعل ما شاهده السائل في بلاده كان نتيجة عن جهل من يتولى ذلك، وإلا فما علمت أن أحدًا من أهل العلم يقول: إن الميت يُضْجَع على ظهره، وتُجعَل يداه على بطنه.

مطالب مرتبط:

(۳۳۶۵) حکم شرعی نشستن و عبور از روی قبرستان

جایز نیست که قبرستان مسلمانان به عنوان راهی قرار داده شود که مردم از آن عبور کنند و بر آن‌ها بنشینند؛ زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از نشستن بر روی قبر نهی نموده...

ادامه مطلب …

(۳۳۷۶) حکم شرعی دفن دو میت در یک قبر

مشروع آن است که هر میت به تنهایی در یک قبر دفن شود این همان سنتی است که مسلمانان از زمان پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم تا امروز بدان عمل کرده‌اند اما اگر حاجت اقتضا کند که دو نفر یا بیش‌تر در یک قبر دفن شوند اشکالی ندارد...

ادامه مطلب …

(۳۳۷۳) حکم شرعی دفن اموات در بناهای آجری

سنت در مورد قبر این است که گودالی برای میت در زمین کنده شود سپس لحدی برایش قرار داده شود بدین صورت که گودال دیگری در گوشه‌ی قبر به سمت قبله حفر شود سپس میت آن جا قرار داده شود...

ادامه مطلب …

(۳۳۵۹) حکم نماز خواندن در مسجدی که قبری در آن مخفی شده است

مساجد قبرستان نیستند و دفن نمودن در مسجد جایز نیست و اجرای این وصیت حرام است و واجب است که این قبر نبش شده و میت به قبرستان مسلمانان انتقال داده شود.....

ادامه مطلب …

(۳۳۶۷) حکم نشستن و راه رفتن بر روی قبرستان قدیمی

نشستن بر قبرها حرام است و جایز نیست. بر مسلمان واجب است از این که قبرستان را مسیرش قرار دهد خودداری کند....

ادامه مطلب …

(۳۳۴۵) حکم تلقین میت بعد از دفن

تلقین میت بعد از دفن وی مشروعیت ندارد و این مسئله از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت نیست نه در مورد فرزندش و نه در مورد دیگران.....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه