جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۵ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۳۳۵۵) مدت زمان پرسش و پاسخ میت در قبر

(۳۳۵۵) سوال: در حدیث صحیح وارد شده است که میت زمانی که در قبر گذاشته می‌شود از سه چیز سوال می‌شود: پروردگار تو کیست؟ دین تو چیست؟ و پیامبر تو کیست؟و از جهتی از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده که به اندازه‌ی نحر شتر بعد از دفن میت در کنار قبر آن ایستاده شود؟ سؤال این است: این سه سوال نهایتاً بیش از از دو یا سه دقیقه وقت نمی‌گیرد. آیا سوال‌های دیگری وجود دارند که به اندازه‌ی نحر شتر وقت می‌گیرند؟ لطفاً پاسخ دهید.

جواب:

از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده است که بعد از دفن میت در کنار قبر به اندازه‌ی نحر شتر بایستند و این روایت از عمرو بن العاص رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ است اما آنچه که از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است، این است که هنگامی که از دفن میت فارغ می‌شدند کنار آن می‌ایستادند و می‌فرمودند: «استغفروا لأخيكم وسلوا له بالتثبيت فإنه الآن يسأل» یعنی: (برای برادرتان طلب استغفار و تثبیت نمایید؛ زیرا الان مورد سوال قرار می‌گیرد.) آنچه که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن بعد از دفن میت توصیه نموده‌اند این است که بعد از اینکه میت دفن شد  مقداری کنار آن ایستاده شود و گفته شود: بار الها او را ببخش بار الها او را ثابت قدم بگردان سه بار تکرار می‌شود؛ زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم زمانی که دعا می‌کردند سه بار دعا می‌کردند. سپس دست می‌کشیدند این آن چیزی است که وارد شده است، پس بر این اکتفا شود.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: فضيلة الشيخ عندنا في مصر يدفنون الميت على ظهره ويجعلون يده اليمنى فوق اليسرى، وقد وجدتهم هنا في المملكة يدفنون الميت على جنبه الأيمن. الرجاء الإفادة عن هذا مأجورين.

فأجاب رحمه الله تعالى: الصواب أن الميت يُدْفَن على جنبه الأيمن مستقبل القبلة، فإن الكعبة قبلة الناس أحياء وأمواتا، وكما أن النائم ينام على جنبه الأيمن كما أمر بذلك النبي صلى الله عليه وسلم فكذلك الميت يُضْجَع على جنبه الأيمن، فإن النوم والموت يشتركان في كون كل منهما وفاة، كما قال الله -تعالى-:﴿ اللهُ يَتَوَفَّى الْأَنْفُسَ حِينَ مَوْتِهَا وَالَّتِي لَمْ تَمُتْ فِي مَنَامِهَا فَيُمْسِكُ الَّتِي قَضَى عَلَيْهَا الْمَوْتَ وَيُرْسِلُ الْأُخْرَى إِلَى أَجَلٍ مُسَمًّى ﴾ [الزمر: ٤٢]. فالمشروع في دفن الميت أن يُضْجَع على جنبه الأيمن مُسْتقبل القبلة، ولعل ما شاهده السائل في بلاده كان نتيجة عن جهل من يتولى ذلك، وإلا فما علمت أن أحدًا من أهل العلم يقول: إن الميت يُضْجَع على ظهره، وتُجعَل يداه على بطنه.

مطالب مرتبط:

(۳۳۶۰) حکم نماز در مسجدی که قبری در آن، در جهت عکس قبله قرار دارد

اگر این مسجد بر روی قبر بنا شده است نماز خواندن در آن حرام است و باید خراب شود...

ادامه مطلب …

(۳۳۴۰) آیا شتاب کردن در دفن میت، سنت است؟

بله، شتاب کردن در دفن میت و آماده کردن وی مانند غسل زدن، کفن کردن و نماز بر وی از سنت است...

ادامه مطلب …

(۳۳۵۷) حکم نماز در مسجدی که قبری در محوطه آن قرار دارد

جایز نیست که قبر داخل محوطه‌ی مسجد باقی بماند و نگاه بکند اگر قبر زودتر بوده مسجد به وسیله‌ی دیوار از آن خارج شود تا اینکه قبر بیرون از مسجد باشد و اگر مسجد زودتر بوده قبر نبش شود و میت در قبرستان دفن شود.....

ادامه مطلب …

(۳۳۵۱) حکم ندا دادن هنگام دفن میت

این کار صحیح نیست بلکه از جمله بدعت‌هایی است که مردم، هنگام دفن میت آن را به وجود آورده‌اند بدین صورت که شخصی داخل قبر می‌رود یا بالای قبر قرار می‌گیرد سپس به طور کامل اذان می‌گوید...

ادامه مطلب …

(۳۳۴۴) حکم تلقین میت بر قبر چیست؟

تلقین میت بعد از دفنش بدعت است زیرا از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و یارانش در حدیث قابل قبولی وارد نشده است.....

ادامه مطلب …

(۳۳۷۰) حکم قراردادن زباله‌ در قبرستان‌ها

جایز نیست زباله‌ها و ناپاکی‌ها روی قبور مسلمانان و بین آن‌‌ها افکنده شود. اهل علم یاد نموده‌اند که بر انسان حرام است بر قبور مسلمانان ادرار یا مدفوع کند یا این کار را بین قبرها انجام دهد هر چند که قبری نباشد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه