جمعه 12 ذیحجه 1447
۸ خرداد ۱۴۰۵
29 می 2026

(۵۷۹۹) حکم سفر روزانه زن برای تحصیل بدون همراهی محرم

(۵۷۹۹) سوال: دختر دانشجویی که حدود بیست و پنج یا سی کیلومتر از خانه‌اش فاصله دارد می‌گوید: هیچ‌کس از اعضای خانواده‌ام نمی‌توانند با من سفر کنند و از این‌رو می‌ترسم که با سفر گناهکار شوم، اما تمام تلاشم این است که تحصیل کنم و مدرک دانشگاهی بگیرم که بتوانم به مسلمانان خدمت کنم، مثلاً به عنوان یک پزشک یا یک معلم، آیا این سفر که حدود یک ساعت و نیم تا دو ساعت طول می‌کشد، برایم جایز است یا در چنین موقعیتی گناهکار هستم؟

جواب:

اگر بدون محرم سفر کند، گناهکار است؛ زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «لا تسافر امرأةٌ إلا مع ذی محرم». (زن فقط با محرمش سفر کند. ) پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم این سخنان را در خطبه‌ای برای آموزش مردم بیان نمود، کردی ایستاد و گفت: ‌ای رسول الله!زنم به حج رفته و من چنین و چناه در غزوه شرکت کرده‌‌ام، پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «انطلق فحج مع امرأتك». برو و با همسرت حج کن. )[۱] روشن است که آموزش چیزهای مفید دنیوی و دینی به زن، اگر ابزار انجام و دسترسی به آن حرام نباشد، کاری پسندیده و مطلوب است، اما اگر ابزار و روش آن حرام باشد، این کار حرام است؛ نه این‌که در اصل و ذات خود جرام باشد، بلکه به خاطر چیزهای دیگر حرام است، پس یا شوهرش او را ببرد یا محرم همراهش باشد و یا از فایل‌های صوتی و تصویری استفاده کند و از راه دور و در منزل امتحان بدهد.


[۱] تخریجش بیان شد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: إنها طالبة في الكلية التي تبعد عن المنزل حوالي خمسة وعشرين كيلو أو ثلاثين كيلو، تقول: ولا أجد أحدًا من محارمي ليسافر معي، وأخشى أن أكون عاصية الله بسفري هذا، ولكنني أحرص على أن أتعلم وأحصل على شهادة جامعية تمكنني من نفع المسلمين وخدمتهم، مثل أن أكون طبيبة أو معلمة، فهل يجوز لي السفر، خاصةً أن وقت السفر يستغرق من ساعة ونصف إلى الساعتين، أم أني أكون عاصية في مثل هذه الحالة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: إنها تكون عاصية إذا سافرت بلا محرم؛ لقول النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم: «لا تُسَافِرُ امرأَةٌ إلا مَعَ ذِي تَحْرَمٍ»، قال ذلك وهو يخطب الناس يعلمهم، فقام رجلٌ وقال: يا رسول الله، إن امرأتي خرجت حاجةً وإني اكتُتِبْتُ في غزوة كذا وكذا، فقال له النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم: «انْطَلِقُ فَحُجَّ مَعَ امْرَأَتِكَ». ومعلوم أن تعلم المرأة لما ينفعها في دينها ودنياها أمر مطلوب، هذا إذا لم تكن الوسيلة إليه محرمة، فإن كانت الوسيلة إليه محرمة حُرّم هذا الأمر؛ لا لذاته بل لغيره، فإما أن يذهب بها زوجها إن كانت متزوجة، وإما أن تتزوج شخصًا ويكون محرما لها، وإما أن تكتفي بما تسمعه من المسجلات من هذه الدروس وتطلب أن يكون اختبارها اختبار منازل، أي بانتساب.

مطالب مرتبط:

(۵۸۲۹) آیا جایز است که زن به تنهایی به بازار برود؟

ماندن در خانه برای او بهترین انتخاب است، اما اگر برای رفع نیاز خاصی باید به بازار برود که هیچ کس به جز او نمی‌تواند آن‌را برآورده کند، در آن صورت می‌تواند برود و مشکلی در این نیست...

ادامه مطلب …

(۵۸۱۱) حکم سوار شدن زن با شوهر خواهر در ماشین

اگر کسی با شما باشد، مانند زن برادر یا کسی دیگر، و او فردی ایمن باشد، ایرادی ندارد، اما اگر تنها باشد، نوعی خلوت کردن است و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از تنها ماندن زن با مرد نهی نموده....

ادامه مطلب …

(۵۸۳۶) حکم شرکت در مراسم عروسی برای دیدار با دوستان و خویشاوندان

این کار حلال است و مشکلی ندارد، اگرچه برای زنان بهتر و مناسب‌تر است که در خانه بمانند، اما زنان مجاز به شرکت در چنین مراسمی هستند، با این شرط‌ها که نباید عطر بزنند، نباید خودآرایی کنند...

ادامه مطلب …

(۵۸۰۱) حکم داشتن خدمتکار غیرمسلمان و رعایت حجاب

ردیدی نیست که خدمتکار مسلمان بهتر از خدمتکار کافر است....

ادامه مطلب …

(۵۷۹۴) حکم سفر زن برای کار و دوری از خانواده

زن بدون اجازه شوهرش اجازه‌ی سفر ندارد، و اگر اجازه داد، درست نیست که بدون محرم سفر کند...

ادامه مطلب …

(۵۸۲۷) حکم رفتن زن محجبه به بازار

دیدگاهم این است که ایرادی ندارد زن با حجاب کامل، بدون خودآرایی و بدون عطر، برای رفع نیازش به بازار برود....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه