جمعه 7 ربیع‌الثانی 1448
۲۷ شهریور ۱۴۰۵
18 سپتامبر 2026

(۵۸۰۰) حکم سفر زن با هواپیما بدون محرم

(۵۸۰۰) سوال: وقتی در مورد سفر زن بدون محرم صحبت می‌کنیم، بسیاری از مردم به‌ دلیل کوتاهی مدت سفر با هواپیما و حضور مسافران در آن اشاره می‌کنند و می‌گویند که این سفر ایمن از فتنه است. چه نظری در این مورد دارید؟

جواب:

توجه به امنیت یا ناامنی در اینجا هدف نیست، زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در حدیثی فرمود: «لا تسافر المرأة إلا مع ذي محرم». [۱] (زن باید فقط با محرمش سفر کند. ) اگر امنیت مسأله‌ای اساسی بود، پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در این باره بیشتر توضیح می‌داد، همچنین امنیت در سفر با هواپیما همیشگی نیست.

زیرا هواپیما ممکن است در زمان مقرر پرواز نکند یا به دلیل مشکلات فنی یا جوی تأخیر داشته باشد. در این صورت، زن در فرودگاه تنها می‌ماند و در معرض مشکلات قرار می‌گیرد؛ زیرا محرمش ممکن است به خانه بازگردد و تصور کند که او وارد سالن یا هواپیما شده است، اگر تصور کنیم که این ممنوعیت برطرف شده و هواپیما پرواز کرده و به مقصد خود می‌رود، نمی‌توان اطمینان داشت که در همان مقصد فرود می‌آید، چرا که شرایط جوی ممکن است تغییر کند و هواپیما ممکن است در مکان دیگری فرود بیاید، در چنین مواردی زن در حالتی ناامن و بی‌هدف باقی می‌ماند یا به کسی پناه می‌برد که به او اعتماد ندارد و فتنه و مشکلی به وجود می‌آید.

اگر فرض کنیم که زن به مقصد رسیده، ممکن است محرمش که باید نزدش می‌آمد، به دلیل ترافیک، خرابی ماشین، خواب ماندن و… دیرتر به فرودگاه برسد و آن زن سرگردان بماند، برای زنی که محرم ندارد، حج واجب نیست و الحمد لله این امر گسترده و بی‌مشکل است و گناهی ندارد و درست نیست که زن بدین خاطر از نظر روحی رنج ببرد؛ زیرا در این حالت تکلیفی بر او نیست، همانند فقیری که مالی برای پرداخت زکات ندارد و از این‌ که زکات نمی‌دهد ناراحت نیست، این زن هم که محرم ندارد، شایسته است که به خاطر عدم رفتن به حج، ناراحت نباشد.


[۱] تخریجش بیان شد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: بارك الله فيكم نحن عندما نتحدث عن سفر المرأة يتعلل الكثير من الناس في سفر المرأة بلا محرم بقصر المدة بالطائرة ووجود الركاب بها، فيقول: إنها مأمونة الفتنة، ما تعليقكم على ذلك؟

فأجاب رحمه الله تعالى: التعليق على ذلك أنه ليس المقصود الأمن وعدم الأمن، بدليل أن النبي -صلى الله عليه وآله وسلم- لم يستفصل في الحديث «لا تُسَافِرُ امرأةٌ إلا مع ذي تَحْرَم»، ولو كان المدار على الأمن لاستفصل النبي – صلى الله عليه وآله وسلم- عن هذا، ثم إن الأمن ليس أكيدا في سفر الطائرة؛ أولا: لأن الطائرة ربما تُقلع في الموعد المقرر وربما تتأخر لأسباب فنية أو جوية، فتبقى المرأة في المطار هائمة تائهة؛ لأن محرمها قد رجع إلى بيته بناء على أنها دخلت الصالة أو أذن لهم بركوب الطائرة ثم تأخرت الطائرة، وإذا قُدرَ أن هذا المحظور زال وأن الطائرة أقلعت متجهة إلى محل هبوطها فلا يؤمن أن تهبط في غير المكان الذي قرر فيه الهبوط؛ لأنه يجوز أنه قد يتغير الجو فلا يمكنها الهبوط في المكان المقرر ثم تذهب الطائرة إلى مكان آخر لتهبط فيه، وحينئذ تبقى هذه المرأة هائمة تائهة أو تتعلق بمن لا تُؤْمَن فتنته، وإذا قدرنا أنها وصلت إلى المطار التي قرر هبوطها فيه فإن محرمها الذي سیستقبلها قد يعوقه عائق عن وصوله للمطار؛ إما زحام في السيارات وإما عطل في سيارته وإما نوم وإما غير ذلك، فلا يأتي في موعد هبوط الطائرة، وتبقى هذه المرأة هائمة تائهة، وإذا كان الحج ليس واجبًا لمن ليس عندها محرم فالأمر – والحمد الله – واسع وليس فيه إثم، ولا ينبغي للمرأة أن تتعب نفسيا من أجل هذا؛ لأنها في هذه الحال غير مكلفة به، فإذا كان الفقير العادم للمال ليس عليه زكاة وقلبه مطمئن بكونه لا يزكي، فكذلك هذه المرأة التي ليس عندها محرم ينبغي أن يكون قلبها مطمئناً لعدم حجها.

مطالب مرتبط:

(۵۸۱۴) آیا یک زن با حضور مرد نامحرم، برای زن دیگر محرم است؟

اگر یک زن با مردی نامحرم که محرم دیگری هم نباشد سفر کند، این کار برای هر دو زن حرام است، مگر اینکه مرد محرم یکی از آن دو باشد...

ادامه مطلب …

(۵۸۳۹) آیا شوهر مجاز است که مانع همسرش برای برقراری صله‌ی رحم شود؟

خیر، برای شوهر مجاز نیست که از همسرش برای برقراری صله‌ی رحم جلوگیری کند. زیرا صله‌ی رحم واجب و قطع این صله از گناهان کبیره محسوب می‌شود....

ادامه مطلب …

(۵۷۰۸) حکم سفر و اقامت گروهی زنان برای کار در کشور دیگر

زن نباید بدون محرم سفر کند، تفاوتی ندارد که در سؤال چه جزئیاتی ذکر شده است، از جمله: چند دختر جوان که برای طبابت و آموزش به برخی کشورهای خلیجی رفته‌اند و....

ادامه مطلب …

(۵۸۱۲) حکم خروج زن از منزل برای کار با رضایت شوهر

اگر بخواهد کار کند، هیچ مشکلی ندارد که در زمینه‌های کاری زنانه فعالیت نماید، ولی در زمینه‌های کاری مردانه نباید کار کند؛ زیرا هر قدر هم که پاکدامن و خویشتن‌دار و باحجاب باشد، از فتنه نمی‌توان فرار کرد....

ادامه مطلب …

(۵۸۲۴) حکم خرید و فروش برای زنان

بله، جایز است گه زن به خرید و فروش و نیز اجاره کردن و اجاره دادن مشغول شود، به شرط این‌که کار خلاف شرع صورت نگیرد ...

ادامه مطلب …

(۵۸۲۷) حکم رفتن زن محجبه به بازار

دیدگاهم این است که ایرادی ندارد زن با حجاب کامل، بدون خودآرایی و بدون عطر، برای رفع نیازش به بازار برود....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه