(۵۶۸۰) سوال: من خواهر ایمانی شما هستم و در مقطع دانشگاهی تحصیل میکنم. از دورهی راهنمایی، به فضل الله، روسری پوشیدهام. چند سال پیش متوجه شدم که بر زن واجب است تمام بدنش را بپوشاند. همیشه با دیدن خواهران منتقبه خوشحال میشدم و آرزو داشتم که الله مرا توفیق دهد تا حجاب شرعی داشته باشم و تمام بدنم را بپوشانم و این امر را برایم آسان گرداند. اما در این خواسته اصرار نداشتم مگر زمانی که وارد دانشگاه شدم و با بیداری دینی در آنجا روبهرو گشتم.. از آن زمان، درگیریای میان من، خودم و خانوادهام آغاز شد؛ زیرا میخواهم حجاب شرعی بپوشم، اما خانوادهام مخالفت میکنند. لطفاً مرا در این زمینه راهنمایی کنید.
جواب:
راهنمایی در این باره به دو جهت بر میگردد:
جهت اول: خطاب به کسانی که از حجاب شرعی شما جلوگیری میکنند، میگویم: تقوای الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ را دربارهی خودتان و کسانی که شما را ولیّ و سرپرست آنان قرار داده است پیشه کنید. بر اولیای امور واجب است که وقتی دخترانشان را در مسیر هدایت رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم و اصحابش میبینند، شکرگزار الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ باشند و آنان را در این مسیر تشویق کنند و این را نعمتی بزرگ برای خود بدانند. اما اگر در برابر آن بایستند، به الله سوگند که گناهکار و خائن به امانتاند و در مقابل آنچه انجام دادهاند، بازخواست خواهند شد. الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ میفرماید: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَاراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ}[تحریم: ۶]: (ای کسانی که ایمان آوردهاید! خود و خانوادهتان را از آتشی که هیزمش مردم و سنگها است، محافظت کنید.) لذا الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ ، همانگونه که محافظت از خودمان را بر عهدهی ما قرار داده، محافظت از خانوادهمان را نیز بر عهدهی ما گذاشته است. رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم نیز میفرماید: «الرَّجُلُ رَاعٍ فِی بَیْتِهِ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِیَّتِهِ»[۱]: (مرد مسئول خانوادهی خود است و دربارهی آنان سؤال خواهد شد) بنابراین، خطاب به این اولیا میگویم: شما در حق دخترانتان که خواهان التزام به شریعت هستند، ستم میکنید.
جهت دوم: خطاب به این خواهر و سایر بانوانی که در مسیر التزام به شریعتاند، میگویم: صبر پیشه کنید! بر اجرای فرمان الله صبر کنید و بر آزاری که در این راه میبینید، شکیبا باشید. چه بسا الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ ، بندهاش را به وسیلهی آزاری که در راه او میبیند، بیازماید؛ چنان که فرموده است: {وَمِنْ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ فَإِذَا أُوذِيَ فِي اللَّهِ جَعَلَ فِتْنَةَ النَّاسِ كَعَذَابِ اللَّهِ}[العنكبوت: ۱۰]: (و برخی از مردم کسانی هستند که میگویند: به الله ایمان آوردیم. اما وقتی به خاطر الله اذیت میشوند، آزار مردم را همانند عذاب الله میشمارند) همچنین میفرماید: {وَمِنْ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَى حَرْفٍ فَإِنْ أَصَابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ وَإِنْ أَصَابَتْهُ فِتْنَةٌ انقَلَبَ عَلَى وَجْهِهِ خَسِرَ الدُّنْيَا وَالآخِرَةَ ذَلِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِينُ}[الحج: ۱۱]: (برخی از مردم الله را یک طرفه عبادت میکند، پس وقتی خیر و خوبی به او برسد، آرام میشود و چون گرفتار مشکلی شود، روی برمیگرداند و منصرف میشود و در دنیا و آخرت زیان میکند و زیان آشکار همین است) لذا به آنان میگویم: صبر کنید، حجاب را رعایت کنید و نقاب بپوشید؛ زیرا بدون شک، نقاب بهتر از نمایانکردن کامل چهره است. در هر حال، به شما میگویم: صبر کنید، صبر کنید، صبر کنید… و بدانید که عاقبت از آنِ پرهیزگاران است.
ما در گذشته به سؤالی دربارهی نقاب پاسخ دادهایم. در آن پاسخ، فتوا به جواز آن ندادیم؛ زیرا مشاهده کردیم که برخی از زنان (که الله هدایتشان کند) هنگام استفاده از نقاب، آن را توسعه دادند و علاوه بر چشمان، پلکها، ابروها و گونههایشان را نیز آشکار کردند. بدین ترتیب، مسئله از حدّ خود فراتر رفت. ازاینرو، گفتیم که فتوا به جواز آن نمیدهیم و نگفتیم: فتوا به عدم جواز آن میدهیم، چون حق نداریم فتوا به عدم جواز آن دهیم، زیرا این امر از عادات زنان صحابه بوده است. بلکه صرفاً از فتوا دادن در این زمینه خودداری کردیم تا از توسعهی آن جلوگیری شود و اشکالی ندارد انسان از چیزی جلوگیری کند، از ترس اینکه منجر به توسعه در انجام عملی حرام شود. همانگونه که عمر بن خطاب، بازگشت به همسر پس از سه طلاق را منع کرد، زیرا مشاهده کرد که مردم در این امر زیادهروی کرده و طلاق سهگانه میان آنان رواج یافته است، لذا از این جهت آنان را از رجوع منع کرد، چنانکه در حدیث ابن عباس آمده است: در زمان رسول الله صَلَّىٰاللهُعَلَيْهِوَعَلَىٰآلِهِوَسَلَّم و خلافت ابوبکر و دو سال از خلافت عمر، طلاق سهگانه به عنوان یک طلاق محسوب میشد. اما وقتی عمر دید که مردم در این کار افراط میکنند، گفت: مردم در مسئلهای که برایشان فرصت تأمل در آن بود، شتاب کردند. پس اگر آن را بر آنان جاری سازیم، [بهتر است].» و آن را بر آنان جاری ساخت
نتیجهی سخن: به اولیای زنان مؤمن، پاکدامن و محجبه نصیحت میکنیم که تقوای الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ را پیشه نموده و از منع آنان از حجاب شرعی پرهیز کنند. همچنین به خواهران پاکدامن محجبه میگوییم: بر این مسیر ثابتقدم باشید، صبر کنید، که الله سُبْحَانَهُوَتَعَالَىٰ به شما پاداش خواهد داد و عاقبت از آنِ پرهیزگاران است: {فَاصْبِرْ إِنَّ الْعاقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ}[هود: ۴۹]: (پس صبور باش که عاقبت، برای پرهیزکاران است).
[۱] تخریج آن گذشت.