یکشنبه 12 رمضان 1447
۱۰ اسفند ۱۴۰۴
1 مارس 2026

(۵۶۸۰) حکم مخالفت خانواده با حجاب دختر

(۵۶۸۰) سوال: من خواهر ایمانی شما هستم و در مقطع دانشگاهی تحصیل می‌کنم. از دوره­ی راهنمایی، به فضل الله، روسری پوشیده‌ام. چند سال پیش متوجه شدم که بر زن واجب است تمام بدنش را بپوشاند. همیشه با دیدن خواهران منتقبه خوشحال می‌شدم و آرزو داشتم که الله مرا توفیق دهد تا حجاب شرعی داشته باشم و تمام بدنم را بپوشانم و این امر را برایم آسان گرداند. اما در این خواسته اصرار نداشتم مگر زمانی که وارد دانشگاه شدم و با بیداری دینی در آنجا روبه‌رو گشتم.. از آن زمان، درگیری‌ای میان من، خودم و خانواده‌ام آغاز شد؛ زیرا می‌خواهم حجاب شرعی بپوشم، اما خانواده‌ام مخالفت می‌کنند. لطفاً مرا در این زمینه راهنمایی کنید.

جواب:

راهنمایی در این باره به دو جهت بر می­گردد:

جهت اول: خطاب به کسانی که از حجاب شرعی شما جلوگیری می‌کنند، می‌گویم: تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را درباره­ی خودتان و کسانی که شما را ولیّ و سرپرست آنان قرار داده است پیشه کنید. بر اولیای امور واجب است که وقتی دخترانشان را در مسیر هدایت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و اصحابش می‌بینند، شکرگزار الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باشند و آنان را در این مسیر تشویق کنند و این را نعمتی بزرگ برای خود بدانند. اما اگر در برابر آن بایستند، به الله سوگند که گناهکار و خائن به امانت‌اند و در مقابل آنچه انجام داده‌اند، بازخواست خواهند شد. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌فرماید: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَاراً وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ}[تحریم: ۶]: (ای کسانی که ایمان آورده‌اید! خود و خانواده‌تان را از آتشی که هیزمش مردم و سنگ‌ها است، محافظت کنید.) لذا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ، همان‌گونه که محافظت از خودمان را بر عهده­ی ما قرار داده، محافظت از خانواده‌مان را نیز بر عهده­ی ما گذاشته است. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز می­فرماید: «الرَّجُلُ رَاعٍ فِی بَیْتِهِ وَمَسْئُولٌ عَنْ رَعِیَّتِهِ»[۱]: (مرد مسئول خانواده­ی خود است و درباره­ی آنان سؤال خواهد شد) بنابراین، خطاب به این اولیا می‌گویم: شما در حق دخترانتان که خواهان التزام به شریعت هستند، ستم می‌کنید.

جهت دوم: خطاب به این خواهر و سایر بانوانی که در مسیر التزام به شریعت‌اند، می‌گویم: صبر پیشه کنید! بر اجرای فرمان الله صبر کنید و بر آزاری که در این راه می‌بینید، شکیبا باشید. چه‌ بسا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ، بنده‌اش را به ‌وسیله­ی آزاری که در راه او می‌بیند، بیازماید؛ چنان ‌که فرموده است: {وَمِنْ النَّاسِ مَنْ يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ فَإِذَا أُوذِيَ فِي اللَّهِ جَعَلَ فِتْنَةَ النَّاسِ كَعَذَابِ اللَّهِ}[العنكبوت: ۱۰]: (و برخی از مردم کسانی هستند که می‌گویند: به الله ایمان آوردیم. اما وقتی به خاطر الله اذیت می‌شوند، آزار مردم را همانند عذاب الله می‌شمارند) همچنین می­فرماید: {وَمِنْ النَّاسِ مَنْ يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَى حَرْفٍ فَإِنْ أَصَابَهُ خَيْرٌ اطْمَأَنَّ بِهِ وَإِنْ أَصَابَتْهُ فِتْنَةٌ انقَلَبَ عَلَى وَجْهِهِ خَسِرَ الدُّنْيَا وَالآخِرَةَ ذَلِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِينُ}[الحج: ۱۱]: (برخی از مردم الله را یک‌ طرفه عبادت می‌کند، پس وقتی خیر و خوبی به او برسد، آرام می‌شود و چون گرفتار مشکلی شود، روی برمی‌گرداند و منصرف می‌شود و در دنیا و آخرت زیان می‌کند و زیان آشکار همین است) لذا به آنان می‌گویم: صبر کنید، حجاب را رعایت کنید و نقاب بپوشید؛ زیرا بدون شک، نقاب بهتر از نمایان‌کردن کامل چهره است. در هر حال، به شما می‌گویم: صبر کنید، صبر کنید، صبر کنید… و بدانید که عاقبت از آنِ پرهیزگاران است.

ما در گذشته به سؤالی درباره­ی نقاب پاسخ داده‌ایم. در آن پاسخ، فتوا به جواز آن ندادیم؛ زیرا مشاهده کردیم که برخی از زنان (که الله هدایتشان کند) هنگام استفاده از نقاب، آن را توسعه دادند و علاوه بر چشمان، پلک‌ها، ابروها و گونه‌هایشان را نیز آشکار کردند. بدین ترتیب، مسئله از حدّ خود فراتر رفت. ازاین‌رو، گفتیم که فتوا به جواز آن نمی‌دهیم و نگفتیم: فتوا به عدم جواز آن می‌دهیم، چون حق نداریم فتوا به عدم جواز آن دهیم، زیرا این امر از عادات زنان صحابه بوده است. بلکه صرفاً از فتوا دادن در این زمینه خودداری کردیم تا از توسعه­ی آن جلوگیری شود و اشکالی ندارد انسان از چیزی جلوگیری کند، از ترس اینکه منجر به توسعه در انجام عملی حرام شود. همان‌گونه که عمر بن خطاب، بازگشت به همسر پس از سه طلاق را منع کرد، زیرا مشاهده کرد که مردم در این امر زیاده‌روی کرده و طلاق سه‌گانه میان آنان رواج یافته است، لذا از این جهت آنان را از رجوع منع کرد، چنان‌که در حدیث ابن عباس آمده است: در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و خلافت ابوبکر و دو سال از خلافت عمر، طلاق سه‌گانه به ‌عنوان یک طلاق محسوب می‌شد. اما وقتی عمر دید که مردم در این کار افراط می‌کنند، گفت: مردم در مسئله‌ای که برایشان فرصت تأمل در آن بود، شتاب کردند. پس اگر آن را بر آنان جاری سازیم، [بهتر است].» و آن را بر آنان جاری ساخت

نتیجه­ی سخن: به اولیای زنان مؤمن، پاکدامن و محجبه نصیحت می‌کنیم که تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را پیشه نموده و از منع آنان از حجاب شرعی پرهیز کنند. همچنین به خواهران پاکدامن محجبه می‌گوییم: بر این مسیر ثابت‌قدم باشید، صبر کنید، که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به شما پاداش خواهد داد و عاقبت از آنِ پرهیزگاران است: {فَاصْبِرْ إِنَّ الْعاقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ}[هود: ۴۹]: (پس صبور باش که عاقبت، برای پرهیزکاران است).


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: أنا أخت لكم في الله في المرحلة الجامعية وكنت قد ارتديت الخمار منذ المرحلة المتوسطة والحمد لله، ولقد علمت منذ سنوات مضت أنه يجب على المرأة أن تستر جميع بدنها، وكنت أسعد كثيرًا برؤية الأخوات المنتقبات وأتمنى من الله أن يرزقني الحجاب الشرعي وأن أستر جميع بدني وأن ييسر لي ذلك، ولكنني لم ألح في الطلب إلا بعد أن ذهبت إلى الجامعة ورأيت فيها من الصحوة الدينية، وهنا بدأت في صراع مع نفسي ومع عائلتي، فأنا أريد أن أرتدي الحجاب ولكن عائلتي ترفض، فأرجو التوجيه نحو ذلك مأجورين.

فأجاب رحمه الله تعالى : التوجيه نحو ذلك يرجع إلى جهتين:

الجهة الأولى: أولئك القوم الذين يرفضون أن تحتجبي الاحتجاب الشرعي أقول لهم: اتقوا الله تعالى في أنفسكم، واتقوا الله تعالى فيمن جعلكم الله أولياء عليهم، والواجب على أولياء الأمور إذا رأوا من بناتهم الاتجاه الصحيح إلى هدي النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم وأصحابه أن يحمدوا الله تعالى على هذا، وأن يشجعوا بناتهم على ذلك، وأن يروا أن هذا من أكبر النعم عليهم، أما أن يقوموا ضد ذلك فإنهم والله آثمون خائنون للأمانة، سوف يُسألون عما صنعوا؛ فإن الله تعالى يقول: ﴿يَأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا قُوا أَنفُسَكُمْ وَأَهْلِيكُمْ نَارًا وَقُودُهَا النَّاسُ وَالْحِجَارَةُ [التحريم: ٦] فجعل الله وقايةَ أهلينا علينا كما أن وقاية أنفسنا علينا، وقال النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم: «الرجل راع في أَهْلِهِ ومسئول عن رَعِيَّتِه». وأقول لهؤلاء الأولياء: إنكم آيمون فيما تفعلون بالنسبة لبناتكم اللاتي يُرِدْنَ الالتزام.

أما التوجيه الثاني فأقول لهذه المرأة وأشباهها من الملتزمات: عليكن بالصبر، اصبرن على شرع الله عز وجل، واصبرنَ على الأذى في ذلك؛ فإن الله تعالى قد يمتحن العبد بإيذائه في ذات الله عز وجل؛ كما قال الله تعالى: ﴿وَمِنَ النَّاسِ مَن يَقُولُ آمَنَّا بِاللَّهِ فَإِذَا أُوذِيَ فِي اللهِ جَعَلَ فِتْنَةَ النَّاسِ كَعَذَابِ اللَّهِ﴾ [العنكبوت: ١٠]، وقال تعالى: ﴿وَمِنَ النَّاسِ مَن يَعْبُدُ اللَّهَ عَلَى حَرْفٍ فَإِنْ أَصَابَهُ خَيْرُ اطْمَأَنَّ بِهِ ۖ وَإِنْ أَصَابَتْهُ فِتْنَةٌ أَنقَلَبَ عَلَى وَجْهِهِ، خَسِرَ الدُّنْيَا وَالْآخِرَةَ ذَلِكَ هُوَ الْخُسْرَانُ الْمُبِينُ﴾ [الحج: ١١]، فأقول لهن: اصبرنَ وارتدين الحجاب وانتقبنَ؛ لأن النقاب خير كشف الوجه كله بلا شك، وعلى كل حال أقول لهن: اصبرن، اصبرن، من اصبرن.. والعاقبة للمتقين.

وقد وقع منا جواب عن سؤال حول النقاب، والسؤال ورد علينا من سائل وقلنا إننا لا نفتي بجوازه؛ وذلك لأننا رأينا أن بعض النساء – هداهن الله – لما استعملن النقاب توسعن فيه، فنقبت المرأة لعينها وجفنها وحاجبها ووجنتها، واتَّسَعَ الخَرْقُ على الراقع، فقلنا: إننا لا نفتي بجوازه، ولم نقل: إننا نفتي بعدم جوازه؛ لأنه ليس من حقنا أن نفتي بعدم جوازه، مع أن ذلك كان من عادات نساء الصحابة، ولكننا لا نفتي بالجواز، أي أننا نمتنع في الفتوى خوفًا من التوسع، ولا حَرَجَ على الإنسان أن يمتنع من شيء خوفًا من التوسع فيه لعمل مُحرَّم، كما منع عمر بن الخطاب رضي الله عنه الرجوع إلى المرأة المطلقة ثلاثا لما رأى الناس قد تتابعوا في ذلك وكثر منهم الطلاق الثلاث، فمنع من إرجاعهن كما في حديث ابن عباس رضي الله عنهما: كان الطلاق على عهد النبي صلى الله عليه وسلم وعهد أبي بكر وسنتين من خلافة عمر؛ طلاق الثلاث واحدة، فلما رأى عمر الناس قد تتابعوا فيه قال: أرى الناس قد تتابعوا في أمر كانت لهم فيه أناة، فلو أمضيناه عليهم . فأمضاه عليهم.

والحاصل أننا نوجه النصيحة إلى أولياء أمور هؤلاء النساء المتحجبات الطاهرات المؤمنات أن يتقوا الله تعالى فيهن وأقول : اتقوا الله تعالى فيهن لا تحرموهن هذا الخير لا تمنعوهن من الحجاب الشرعي الذي تحتجب به المرأة كلها عن الرجال الأجانب. وأقول للفتيات الطاهرات المحتجبات: اصبرن على ذلك، والله تعالى يثيبكن ويجعل العاقبة لكن؛ ﴿فَأَصْبِرْ إِنَّ الْعَقِبَةَ لِلْمُتَّقِينَ﴾ [هود: ٤٩].

مطالب مرتبط:

(۵۶۹۸) آیا پوشیدن خمار (مقنعه یا روسری) برای زن واجب است؟

اگر زن در میان زنان، محارم یا همسر خود باشد، پوشیدن خمار بر او واجب نیست، زیرا جایز است که در برابر این افراد سر خود را آشکار کند. اما اگر نزد او مردان نامحرم حضور داشته باشند یا بخواهد به بازار برود، پوشیدن خمار بر او واجب است....

ادامه مطلب …

(۵۶۸۱) پایبندی به حجاب و دوری از اختلاط

سخنان مردم مانند: تو سختگیر هستی یا عباراتی مشابه، نباید تو را متأثر کند.....

ادامه مطلب …

(۵۷۰۱) سنی که زن باید در مقابل کودک حجاب خود را رعایت کند، کدام است؟

ملاک در کودکی که زن نباید از او حجاب بگیرد، این است که او هیچ آگاهی و توجهی به مسائل مربوط به زنان نداشته باشد. این موضوع بسته به غرایز و رشد کودکان متفاوت است. ....

ادامه مطلب …

(۵۷۱۸) حدود فروانداختن نگاه چیست؟

فرو انداختن نگاه به معنای محدود کردن نگاه به گونه‌ای است که به آنچه نگاه به آن جایز نیست، چشم دوخته نشود. برای زن اشکالی ندارد که مرد را ببین...

ادامه مطلب …

(۵۷۰۴) حکم حجاب برای زن مسلمان

بر تو ای زن واجب است که تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را پیشه نموده و حجابی را که واجب است، رعایت کنی، حجابی که با آن فتنه‌ای نباشد، یعنی تمامی بدنت را از غیر شوهر و محارمت بپوشانی و تا جایی که می‌توانی در این مورد از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پروا داشته باشی....

ادامه مطلب …

(۵۶۷۲) آیا عبایه پوشش شرعی زن محسوب می‌شود؟

خمار روی سر قرار دارد و هیچ اشکالی ندارد که روی سر دو پوشش باشد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه