سه‌شنبه 7 رمضان 1447
۵ اسفند ۱۴۰۴
24 فوریه 2026

(۳۲۷۴) حکم دفن کودک مرده بدون غسل در شرایط خاص

(۲۳۷۴) سوال: کودک مرده‌ای را که لباسی بر تن نداشت در رودخانه‌ای که آب در آن جاری بود، یافتم و این کودک تازه متولد شده بود و جسم او داشت متلاشی می‌شد و بدین خاطر نمی‌توانستم ماننده دیگر اموات و برحسب شریعت اسلام او را غسل بدهم؛ آیا بر من گناهی است که بدون غسل او را دفن کرده‌ام؟ و اگر این حالت تکرار شد، چکار باید بکنم؟

جواب:

اگر این حالت تکرار شد و غسل دادن آن ممکن نبود، اهل علم می‌گویند: تیمم داده می‌شود یعنی اینکه شخصی دو دستش را بر خاک می‌زنند و صورت و دو کف میت را مسح می‌کند سپس او را کفن می‌کند و نماز بر او می‌خواند و او را دفن می‌کند اما در مورد چیزی که برای شما اتفاق افتاده است، شایسته نیست که انسان در این امور مشکل، قبل از اینکه از اهل علم سوال کند، کاری انجام دهد طبق این قول الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ: {فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ* بِالْبَيِّنَاتِ وَالزُّبُرِ} [سوره النحل: ۴۳-۴۴]: (پس (ای مردم) اگر نمی‌دانید از (آگاهان) اهل کتاب بپرسید (که آن‌ها را) با دلایل روشن و کتاب‌ها (فرستادیم)) مخصوصا در اموری که به دیگران مربوط می‌باشد نه به خودت مثل این مسئله، لذا بر تو واجب است که احتیاط کنی و در امور شتاب نکنی تا زمانی که از اهل علم سوال نکردی و این کدکی که اینگونه او را دفن کردی اگر بر او نماز نخواندی و قبر او را می‌شناسی پس بر قبر او نماز بخوان وگرنه نماز غائب را به جا بیاور چون برای مسلمین واجب است که بر امواتشان نماز بخوانند همان گونه که معلوم است نماز میت از فرض‌های کفایه می‌باشد.

سوال کننده می‌گوید: به نسبت غسل کسی که نمی‌توان او را غسل داد (مانند کسی که آسیب دیدگی شدید داشته باشد یا پوستش از هم متلاشی شده باشد) در همه‌ی این حالات تیمم می‌شود؟

جواب: هنگامی که غسل دادن او ممکن نباشد، تیمم می‌شود مثلا بدلیل سوختگی یا چیزهای دیگر، اهل علم اینگونه می‌گویند و اگر بعضی از اعضا قطع شود همانگونه که در بعضی از تصادفات اتفاق می‌افتد والعیاذ بالله، این اعضا جمع می‌شود و غسل داده می‌شود و به هم وصل می‌شوند سپس کفن شده و بقیه‌ی مراحل آن کامل انجام می‌گردد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: عثرت على طفل ميت ومجرد من الثياب في ماء نهر جار، وهذا الطفل حديث الولادة، وكان جسمه متهتكا فلم أستطع غسله مثل الموتى وحسب شريعة الإسلام، فهل عليَّ إثم في دفني له دون غسل؟ وما الذي أفعله لو تكررت مثل هذه الحالة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: إذا تكررت مثل هذه الحالة وصار غسل الميت متعذرًا فإن أهل العلم يقولون: ييمم، بمعنى أن الحي يضرب التراب بيديه ويمسح بهما وجه الميت وكفيه، ثم يكفنه ويصلى عليه ويدفنه. وأما ما جرى منك فإنه لا ينبغي للإنسان في مثل هذه الأمور المُشكلة أن يفعل الشيء قبل أن يسأل أهل العلم؛ لقوله تعالى-: ﴿ فَسئلُوا أَهْلَ الذِكرِ إِن كُنتُمْ لَا تَعْلَمُونَ بِالْبَيِّنَتِ والزبر [النحل: ٤٣-٤٤]. ولا سيما في مثل هذا الأمر الذي تعمله لغيرك لا لنفسك، فإنه يجب عليك الاحتياط وعدم التسرع في الأمور حتى تسأل أهل العلم، وهذا الطفل الذي فعلت به ما فعلت إذا كنت لم تُصَلِّ عليه وأنت تعرف قبره فَصَلِّ على قبره، وإلا فَصَلِّ عليه صلاة الغائب؛ لأنه يجب على المسلمين أن يصلوا على أمواتهم، فالصلاة على الميت كما هو معلوم من فروض الكفايات.

يقول السائل: بالنسبة للغسل فيما إذا كان متعذرًا غسل الميت -مثلا- لإصابة بالغة أو تهتك في بشرته، ففي كل هذه الحالات ييمم؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: ييمم إذا تعذر غسله لاحتراق أو غيره، هكذا قال أهل العلم، وإذا قُدِّرَ أنه قد تقطع أوصالا كما يحصل -والعياذ بالله- في بعض الحوادث، فإن هذه الأوصال تجمع وتغسل ويربط بعضها ببعض وتُكَفَّنُ جميعا، وتُسْتَوْفَى بقية الإجراءات.

مطالب مرتبط:

(۳۲۷۰) آیا استفاده از دندان طلا جایز است؟

استفاده از دندان طلا برای مردان جایز نمی‌باشد مگر اینکه نیاز باشد مثل اینکه دندانش بیرون آورده شده و نیاز است که با طلا وصل شود یا شکسته شده است و غیره که نیاز به پوشش طلا دارد و این حکم به نسبت مردان است....

ادامه مطلب …

(۳۲۶۷) حکم دیدار زن از همسر متوفی قبل از دفن

برای آن زن جایز است که همسرش را بعد از مرگ ببیند بلکه حتی او را غسل بدهد ....

ادامه مطلب …

(۳۲۷۵) حکم غسل، نماز و دفن میتی که واجبات شرعی را ترک کرده است

میتی که نماز نمی‌خوانده و روزه نمی‌گرفته، جایز نیست که غسل داده شود، وقتی این فرد نماز نمی‌خوانده والعياذ بالله، مسلمان نبوده هرچند که خود می‌پنداشته که مسلمان است اما او کافر بوده است؛ لذا وقتی بمیرد، غسل، کفن و دفن شدن در قبرستان مسلمانان جایز نیست و فقط در لباسش و در گودالی در جایی دور دفن می‌شود....

ادامه مطلب …

(۳۲۷۷) حکم غسل و نماز برای پسر بچه‌ای که پس از یک ماه فوت می‌کند

اگر سوال کننده منظورش از بچه بعد از یک ماه، یک ماه بعد از ولادتش باشد، درست است و در جواب ایشان می‌گوییم: همانا وقتی کودک یک ماه بعد از ولادتش وفات یابد، غسل داده شده و کفن می‌شود و بر او نماز خوانده می‌شود....

ادامه مطلب …

(۳۲۸۹) حکم شهادت برای غرق‌شدگان

جایز نیست که برای شخصی گواهی به شهید بودن کسی بدهد جز برای کسی ‌که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برای او گواهی داده است....

ادامه مطلب …

(۳۲۷۳) حکم کوتاه کردن سبیل بلند مرد در صورت وفات

اگر سبیل و ناخن‌هایش بلند بود، کوتاه می‌شود اما پا زلفی مانند این افرادی که سوال کننده بیان کردند، تراشیده نمی‌شود زیرا اصل بر این است که تراشیدن پا زلفی حرام است چون پازلفی از ریش است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه