(۳۲۲۳) سوال: حکم تحدید نسل، مخصوصاً زمانی که مانع پزشکی برای بارداری وجود نداشته باشد اما به خاطر ترس از کمی روزی باشد، چیست؟ و حکم آن هنگامی که حکومت آن را سیاست خودش قرار دهد چیست؟ به خصوص زمانی که برخی از جیره خوارانی که به آن‌ها عالم گفته می‌شود و در راستای رضایت حکام و به دست آوردن مال فتوا می‌دهند، هر روز فتوا می‌دهند که اسلام تحدید نسل را حرام نکرده و با حدیث عزل[۱] بازی می‌کنند، چیست؟

جواب:

می‌گوییم: جلوگیری از بارداری دو نوع است:

نوع اول: هدف از آن تحدید نسل باشد، بدین معنا که فرزندان انسان از این اندازه بیشتر نشوند، این نوع جایز نیست؛ زیرا امور به دست الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است و این شخص از این امور اطلاع ندارد چه بسا فرزندانش بمیرند و خودش تنها باقی بماند.

نوع دوم: جلوگیری از بارداری برای تنظیم نسل، بدین معنا که زن بسیار فرزند می‌آورد و به بدنش یا کارهای خانه‌اش ضرر می‌رسد و دوست دارد برای مدت معینی از بارداری‌اش بکاهد، به عنوان مثال بارداری‌اش را در هر دو سال یکبار تنظیم نماید، این صورت اگر با اجازه‌ی شوهر باشد اشکالی ندارد؛ زیرا این شامل عزلی می‌شود که صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم آن را انجام می‌دادند و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از آن نهی ننمودند.

اما موضوع تحدید نسل یا تنظیم آن به علت ترس از روزی، بدون شک بدگمانی به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است و از برخی وجوه شبیه فعل اهل جاهلیت است که فرزندان خود را از ترس فقر می‌کشتند و این جایز نیست؛ زیرا در این دو حالت دو چیز ممنوع وجود دارد: اول: بدگمانی به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و دوم: مشابهت عمل اهل جاهلیت در برخی وجوه؛ لذا و بر مسلمان واجب است که ایمان داشته باشد که هیچ جنبنده‌ای بر روی زمین نیست مگر اینکه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ او را روزی می‌دهد و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ هرگاه به او فرزندانی روزی داد، درهای روزی را بر وی می‌گشاید تا اینکه به امور و روزی فرزندانش بپردازد.

شاید برخی بگویند: من تحدید نسل را به خاطر ترس از تنگی روزی انجام نمی‌دهم بلکه به خاطر ترس از عدم عدالت در تادیب و تربیت آن‌ها انجام می‌دهم، این نیز اشتباه است؛ زیرا تادیب و تربیت آن‌ها نیز مانند روزی آن‌ها است و همه‌ی این‌ها به دست الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است؛ لذا همان‌طور که در روزی فرزندانت بر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ اعتماد می‌کنی، همان‌طور واجب است که در ادب و هدایت آن‌ها بر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ اعتماد نمایی و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ هدایتگر است:{مَن یهد ٱللَّهُ فَهُوَ ٱلمُهتَدِی} [الأعراف: ١٧٨]: (هرکس را که الله هدایت کند، پس او هدایت یافته (واقعی) است).

بنابراین کسی که نسلش را به خاطر ترس از عدم قدرت بر تادیب فرزندان خود تنظیم یا تحدید می‌کند نیز به نسبت پروردگارش بدگمان است وگرنه امور به دست الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است و آنچه بر انسان شایسته می‌باشد، این است که از کارهایی که باعث کم شدن فرزندان می‌شود، پرهیز کند مگر زمانی که حاجت یا ضرورت باشد.

شایسته است که شنوندگان بدانند که کثرت امت و کثرت نسل از نعمت‌های الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است؛ از همین رو شعیب علیه السلام به قومش یادآور شد زمانی که فرمود: {وَاذْكُرُوا إِذْ كُنْتُمْ قَلِيلًا فَكَثَّرَكُمْ} الأعراف: ٨٦]: (و به یاد آورید زمانی را که اندک بودید و او شما را بسیار گردانید)

لذا بدون شک کثرت امت سبب سربلندی، استواری و خودکفایی از دیگران می‌شود و چه بسا کثرت اما باعث باز شدن بسیاری از منابع روزی شود همانطور که در ابتدا اشاره نمودیم به اینکه هیچ جنبنده‌ای بر روی زمین نیست مگر اینکه روزی آن به عهده‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است.

 ما می‌دانیم برخی از کشورها (هرچند فقیر بودند) توانستند با کشورهای بزرگتر و قوی‌تر از خود را جنگ کنند؛ زیرا کارخانه‌ها و تولیدات زیادی را به وجود آورده‌اند؛ لذا بر امت اسلامی واجب است بدانند تلاش در راستای تنظیم یا تحدید نسل از حیله‌های دشمنان ما بر ما است و مخالف توصیه‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و آنچه از کثرت این امت دوست داشتند و محقق ساختن مباهات رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در میان انبیا است.

[۱] صحیح خاری: کتاب النکاح، باب العزل، شماره‌ی(۵۲۰۷) و مسلم: کتاب النکاح، باب حکم العزل، شماره‌ی (۱۴۴۰).