(۶۱۵۰) حکم تأخیر در وفای به نذر روزه و لزوم قضای آن

(۶۱۵۰) سوال: چندین سال از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ درخواست نمودم اگر به سلامتی فرزندی به من داد و این بچه زندگی کرد، هر دوشنبه و پنجشنبه را روزه بگیرم اما تا الان جز پارسال به مدت یک ماه بیشتر روزه نگرفتم. سؤالم این است: آیا به خاطر تأخیر در روزه گرفتن گناهکار می‌‌شوم؟ آیا بر من قضای روزها و سال‌‌های گذشته واجب است؟ چه چیزی بر من واجب است؟

جواب:

گفته‌‌اش: از الله خواستم؛ احتمال دارد به این معنا باشد که نذر نموده روز دوشنبه و پنجشنبه را روزه بگیرد و احتمال دارد از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ خواسته یعنی از او خواسته بر این کار او را یاری کند. اگر دومی باشد یعنی از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ خواسته او را بر این کار یاری کند، چیزی بر او او نیست؛ زیرا چه بسا انسان به نزد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دعا می‌‌کند و حکمت این است که دعای او اجابت نشود به خاطر اینکه به عنوان اجر و پاداش در روز قیامت ذخیره شود یا اینکه به خاطر این دعا بدی از او رفع شود. اما اگر قصد او نذر بوده، سؤال او مستلزم دو چیز است:

اول: حکم نذر در اسلام: کمترین حالت نذر در اسلام این بوده که مکروه است، زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از آن نهی نموده و فرموده خیری نمی‌‌آورد و مقدّری را تغییر نمی‌‌دهد و اگر خیری نمی‌‌آورد و مقدری را تغییر نمی‌‌دهد، فایده‌‌ای ندارد. بسیاری از مردم هنگامی که از حاصل شدن چیزی برای خود نا امید شده، نذر می‌‌کنند با این تصور که با نذر به آن چیز می‌‌رسند در حالی که این اشتباه است. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ اگر بخواهد خیری را بیاورد هیچ چیزی مانع او نمی‌‌شود و اگر قرار است شری رخ دهد هیچ چیزی جلوی آن را نمی‌‌گیرد. بنابراین برادران مسلمان خود را که این برنامه را می‌‌شنوند نصیحت می‌‌کنم نذر را ترک کنند و نذر نکنند و اگر ناچار شدند، از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آسانی را بخواهند. هرگاه بیمار باشد نیازی نیست بگوید: اگر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ مرا شفا داد به خاطر او نذر می‌‌کنم فلان کار را انجام دهم بلکه بگوید: بارالها! مرا شفا و عافیت ده! و شبیه آن. دعا مقدّرات را با اجازه‌‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تغییر می‌‌دهد اما نذر این‌‌گونه نیست و خیری نمی‌‌آرود. بسیاری از مردم نذر نموده سپس هرگاه خواسته‌‌ی آنها محقق شد به سمتی رفته که به آن نذر مانند این سؤال کننده وفا نمی‌‌کنند. بنابراین هرگاه انسان چیزی را نذر نمود و آن برای او محقق شد و به نذر خود وفا نکرد؛ عاقبت او وخیم خواهد شد. الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَمِنْهُم مَّنْ عَاهَدَ اللَّهَ لَئِنْ آتَانَا مِن فَضْلِهِ لَنَصَّدَّقَنَّ وَلَنَكُونَنَّ مِنَ الصَّالِحِينَ * فَلَمَّا آتَاهُم مِّن فَضْلِهِ بَخِلُوا بِهِ وَتَوَلَّوا وَّهُم مُّعْرِضُونَ * فَأَعْقَبَهُمْ نِفَاقًا فِي قُلُوبِهِمْ إِلَىٰ يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ بِمَا أَخْلَفُوا اللَّهَ مَا وَعَدُوهُ وَبِمَا كَانُوا يَكْذِبُونَ}[التوبة: ۷۵-۷۷]: (برخی از آنها با الله (عهد و) پیمان بستند که اگر (الله) از فضل خود (نصیبی) به ما دهد قطعاً صدقه (و زکات) خواهیم داد واز نیکوکاران خواهیم بود * پس چون (الله) از فضل خود به آنها (نصیبی) بخشید، به آن بخل ورزیده واعراض کنان روی گرداندند (وسر پیچی کردند) * پس (این عمل، ) نفاق را تا روزی که او (الله) را ملاقات کنند در دل‌‌هایشان بر قرار ساخت و به (سبب) آنچه که با الله وعده کرده بودند خلاف نمودند (وعهد شکنی کردند) وبه (سبب) آنکه دروغ می‌گفتند) آنها با الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ خلاف وعده نموده و دروغ گفته‌‌اند و از جمله‌‌ی نیکوکاران نبوده و به نذر خود وفا نکرده‌‌اند، لذا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تا هنگام مرگ در قلب آنها نفاق قرار داده است. بنابراین چیزی که چنین نتیجه‌‌ای دارد، هرگز شایسته‌‌ی شخص عاقل نیست که آن را انجام دهد. این چیزی بود که مستلزم سؤال این زن بود.

دوم: در جواب سؤال او می‌‌گوییم: اگر معنای گفته‌‌اش این باشد که به قصد نذر نمودن از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ خواستم؛ بر او واجب است به نذر خود وفا کند و دوشنبه و پنجشنبه را روزه بگیرد و این إن شاء الله ضرری نمی‌‌رساند، زیرا دو روز در هفته هستند و آنچه گذشت را قضا نموده و به خاطر از دست رفتن زمانی که مشخص نمودی، کفاره‌‌ی قسم می‌‌دهی. اگر بر آن چهل دوشنبه و چهل پنجشنبه گذشته، بر تو واجب بوده هشتاد روز را قضا کنی و به خاطر از دست رفتن زمانی را که تعیین کردی، کفاره‌‌ی قسم دهی سپس به کار خود ادامه داده و هر دوشنبه و پنجشنبه را روزه می‌‌گیری.

تعداد بازدید: 17

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة منذ سنوات طلبت من الله -عز وجل- إذا أنجبت بالسلامة وعاش الطفل أن أصوم كل يوم إثنين وخميس، ولم أصم حتى الآن إلا العام الماضي فقط، صمت لمدة شهر فقط، وسؤالي: هل على ذنب لتأخري في الصيام؟ وهل عليَّ القضاء للأيام والسنوات الماضية؟ وما الذي يجب علي فعله؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: قولها طلبت من الله يحتمل أن يكون المعنى أنها نذرت الله أن تصوم يوم الإثنين والخميس ويحتمل طلبت ﴿من الله﴾ [البقرة: ٦١]، أي سألته أن يعينني على ذلك، فإن كان الثاني، أي سألت الله أن يعينني على ذلك، فلا شيء عليها؛ لأن الإنسان قد يدعو الله -عز وجل- ويكون من الحكمة ألا يستجيب الله له؛ ليدخر ذلك له يوم القيامة أجرًا وثوابًا، أو يصرف عنه من السوء ما يقارب هذا الدعاء، أما إذا كانت تريد النذر فإن سؤالها هذا يتطلب شيئين:

الشيء الأول: حكم النذر في الإسلام؛ فالنذر في الإسلام أقل أحواله أن يكون مكروها؛ لأن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- نهى عن النذر وقال: إنه لا يأتي بخير ولا يَرُدُّ قَضَاء، وإذا كان لا يأتي بخير ولا يَرُدُّ قضاء لم يكن فيه فائدة، وكثير من الناس يشفق أن يحصل له الشيء فتجده يَنْذر ظانا منه أن النذر يأتي به وهذا غلط فالله تعالى إذا أتى بالخير لم يرده شيء، وإذا كان الشر لم يرده شيء، وبناء على ذلك أنصح إخواني المسلمين المستمعين إلى هذا البرنامج بترك النذر، وألا ينذروا، وإذا كانوا مشفقين على الشيء فليسألوا الله تسهيله وتيسيره، إذا كان مريضًا لا حاجة أن يقول: إن شفاني الله فلله على نذر أن أفعل كذا، بل يقول: اللهم اشفني، اللهم عافني، وما أشبه ذلك؛ فإن الدعاء يرد القضاء بإذن الله، لكن النذر لا يرد القضاء ولا يأتي بالخير، وكثير من الناس ينذر فإذا حصل مطلوبه تباطأ في النذر ولم يوفه، كهذه السائلة، فإذا نذر الإنسان شيئًا على شيء وحصل له ما نذر عليه ولم يف بالنذر فإن العاقبة ستكون وخيمة، قال الله تبارك وتعالى: ﴿وَمِنْهُم مَنْ عَهَدَ اللَّهَ لَبِنْ ءَاتَنَا مِن فَضْلِهِ لَنَصَّدَّقَنَّ وَلَنَكُونَنَّ مِنَ الصَّلِحِينَ فَلَمَّا ءَاتَهُم مِّن فَضْلِهِ، بَخِلُوا بِهِ وَتَوَلَّوا وَهُم مُّعْرِضُونَ فَأَعْقَبَهُمْ نِفَاقَا فِي قُلُوبِهِمْ إِلَى يَوْمِ يَلْقَوْنَهُ بِمَا أَخْلَفُوا اللَّهَ مَا وَعَدُوهُ وَبِمَا كَانُواْ يَكْذِبُونَ﴾ [التوبة: ٧٥-٧٧]. فهم أخلفوا وعد الله وكذبوا، لم يكونوا من الصالحين ولم يقوموا بما نذروا، فأعقبهم الله نفاقا في قلوبهم إلى الموت إلى يوم يلقونه وهو موتهم، فشيء هذه : نتيجته لا ينبغي أبدا ولا يليق بالعاقل أن يفعله. هذا شيء مما يتطلبه سؤال المرأة.

أما الشيء الثاني: فهو الجواب عن سؤالها، نقول: إذا كان معنى قولها: طلبت من الله تنوي به نذرًا فإنه يجب عليها أن تفي بالنذر وتصوم الإثنين والخميس، وهذا لا يضر إن شاء الله؛ لأنهما يومان في الأسبوع، وما مضى فإنها تقضيه وتكفر كفَّارة يمين عن فوات الزمن الذي عينته، فإذا كان مضى عليها أربعون اثنين وأربعون خميس وجب أن تقضي ثمانين يوما مع كَفَّارة اليمين لفوات الوقت الذي عينته ، ثم تستقبل أمرها فتصوم كل يوم اثنين وخميس.