شنبه 22 ذیقعده 1447
۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵
9 می 2026

(۶۱۳۰) حکم نذر سفر نکردن در شب و کفاره‌ی نقض آن

(۶۱۳۰) سوال: به حضور شما می‌‌رسانم که در شب تصادف کردم و وارد بیمارستان شدم و نذر نمودم که دیگر شب مسافرت نمی‌‌روم و روز به مسافرت می‌‌روم. هنگامی که -الحمدلله- شفا یافتم شرایط مرا مجبور به سفر در شب نمود. لطفا در این موضوع پاسخ دهید. کفاره‌‌ای که به آن توصیه می‌‌کنید چیست؟ زیرا من کارفرما هستم و کار، مرا بر آنچه گفتم (مسافرت در شب) وادار می‌‌کند. الله شما را موفق بگرداند.

جواب:

در ابتدا می‌‌گوییم: شایسته‌‌ی مؤمن نیست که نذر کند، زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از آن نهی نموده و می‌‌فرماید: «إنه لا یأتي بخير»[۱]: (خیری را نمي‌‌آورد) متأسفانه بسیاری از مردم هنگامی که دچار حادثه، بیماری و فقر شدند نذر می‌‌کنند. نذر می‌‌کنند اگر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آنچه نمی‌‌پسندند را از آن‌‌ها برطرف سازد فلان کار و فلان کار انجام دهند. گویا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به آن‌‌ها جز با شرط نعمت نمی‌‌دهد و این در حقیقت خلل و نقص است. شایسته است مادامی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ او را از این نذر که خود را به آن ملزم می‌‌کند در عافیت قرار داده، شکر و سپاس الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را بر این عافیت بگوید و نذر نکند. به خصوص اینکه رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از نذر نهی نموده است.

نذر تو در حکم قسم است، زیرا بر ترک مباحی نذر نموده است، لذا اشکالی ندارد شبانه به مسافرت رفته و کفاره‌‌ی قسم دهی که عبارت است از آزاد کردن برده، غذا دادن با لباس پوشاندن به ده مسکین و در صورتی که نیافتی سه روز روزه بگیری. معلوم بوده که غذا دادن به ده مسکین در وقت ما -الحمدلله- بسیار میسر است. بنابراین ده مسکین را غذا ده! یا آن‌‌ها را برای نهار یا شام به خانه‌‌ات دعوت کن یا اینکه به آن‌‌‌‌‌‌ها دو صاع برنج بده و این در صورتی است که نزد شما، مانند قصیم به صورت صاع است در غیر این صورت کیلو اعتبار دارد که مساوی با دو کیلو و چهل گرم برای هر چهار مسکین است که به ده مسکین می‌‌دهی و خوب است که همراه آن چیزی برای خورشت مانند گوشت یا … قرار داده و با این کار ذمه‌‌ات بری می‌‌شود.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أفيدكم أنه جرى لي حادث، وذلك في وقت ليل ودخلت المستشفى، ونذرت أني ما أسافر بالليل إلا وقت النهار، وعندما تعافيت -ولله الحمد والشكر – أجبرتني الظروف أن أسافر بالليل، أرجو الإفادة عن هذا الموضوع، وما هي الكفّارة التي تنصحون بها، حيث إني صاحب عمل، والعمل والواجب يجبراني على ما ذكرتُ؟ وفَقَكُمُ اللهُ.

فأجاب رحمه الله تعالى: نقول :أولا: لا ينبغي للمؤمن أن يَنْذُر؛ فإن النبي صلى الله عليه وسلم نهى عن النذر وقال: «إنه لا يأتي بِخَيْر»، ومن المؤسف أن كثيرًا من الناس ينذرون إذا حصلت لهم حوادث وأمراض وعلل وفقر، ينذرون الله تعالى إن زال عنهم ما يكرهون أن يفعلوا كذا وكذا، كأن الله -سبحانه وتعالى- لا ينعم عليهم إلا بشرط، وهذا في الحقيقة خلل ونقص، والذي ينبغي للمرء ما دام الله قد عافاه من هذا النذر الذي يُلزِم به نفسه أن يحمد الله على العافية وألا ينذر، لا سيما أن النبي صلى الله عليه وسلم قد نهى عن النذر.

وأما موضعك أنت فإن نذرك هذا له حكم اليمين؛ لأنه نذر على ترك مباح، فأنت لا بأس أن تسافر في الليل وأن تكفر كَفَّارة يمين، وهي عتق رقبة، أو إطعام عشرة مساكين أو كسوتهم، فإن لم تجد فصيام ثلاثة أيام، ومن المعلوم أن إطعام عشرة مساكين في وقتنا هذا متيسر جدا والله الحمد، فأطعم عشرة مساكين؛ إما أن تدعوهم إلى بيتك وتغديهم أو تعشيهم، وإما أن تملكهم فتدفع إليهم صاعين من الرُّز إن كانت عندكم الأصواع، مثل الأصواع هنا في القصيم، وإلا فإن المعتبر الكيلو، فيساوي كيلوين وأربعين غراما لكل أربعة مساكين من الأرز تدفعه إلى العشرة، ويحسن أن يكون معه شيء يؤدمه من لحم أو غيره، وبهذا تبرأ ذمتك.

مطالب مرتبط:

(۶۱۴۵) حکم تأخیر در وفای نذر روزه و لزوم کفاره

ر تو کفاره‌‌ی قسم لازم است، زیرا نذر تو متضمن دو چیز است: ده روز روزه گرفتن و اینکه این ده روز در ماه مشخصی باشد. بنابراین زمانی که نتوانستی در این ماه معین روزه بگیری، به دلیل از دست دادن این ویژگی، کفاره‌‌ی قسم بر تو واجب است....

ادامه مطلب …

(۶۱۳۱) حکم نذر برای شفا از بیماری و عدم وفای به آن

بر این نذر کننده که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر او منت گذاشته و او را شفا داده واجب است به آنچه با الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ عهد بسته وفا کند. بنابراین به مکه رفته و دو رکعت نزد کعبه نماز بخواند....

ادامه مطلب …

(۶۱۳۳) حکم وفای به نذر روزه و امکان جایگزینی آن با انفاق

ای برادر شنونده! هرگز نذر نکن! نه به خاطر شفا یافتن بیماری و نه برای راسیدن به مطلوبی و ... از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آسانی را بخواه و به نسبت او گمان خوب داشته باش! الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نیازی به شرط ندارد که اگر برای تو منفعتی را جلب نمود یا ضرری را دفع نمود  قرار دهی ....

ادامه مطلب …

(۶۱۵۰) حکم تأخیر در وفای به نذر روزه و لزوم قضای آن

گفته‌‌اش: از الله خواستم؛ احتمال دارد به این معنا باشد که نذر نموده روز دوشنبه و پنجشنبه را روزه بگیرد و احتمال دارد از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ خواسته یعنی از او خواسته  بر این کار او را یاری کند. اگر دومی باشد یعنی از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ خواسته او را بر این کار یاری کند، چیزی بر او او نیست....

ادامه مطلب …

(۶۱۳۹) حکم نذر روزه مادرم و امکان رهایی از آن

بر او واجب بوده آنچه به خاطر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نذر نموده را انجام دهد و این چیزی است که به او ضرری نمی‌‌رساند...

ادامه مطلب …

(۶۱۲۰) آیا نذر در خواب ثابت می‌‌شود؟

نذر در خواب ثابت نمی‌‌شود و تمام سخن‌‌ها در خواب ثابت نمی‌‌شود....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه