(۶۱۲۲) چه زمانی وفای به نذر واجب است؟

(۶۱۲۲) سوال: چه زمانی وفای به نذر واجب است؟ آیا وفای به نذر در هر صورتی واجب است یعنی مادامی که نذر بوده وفای به آن واجب می‌‌باشد؛ هر چند که آنچه را می‌‌خواسته حاصل نشده باشد؟

جواب:

نذر دو قسمت است: مطلق و معلق. مطلق یعنی نذر کننده بگوید: به خاطر الله نذر می‌‌کنم سه روز روزه بگیرم، لذا بر او واجب بوده در روزه گرفتن بشتابد، زیرا اصل در واجب بر فوری بودن آن است. اما معلق یعنی شخص بگوید: اگر الله آنچه را از من گم شده برگرداند؛ به خاطر او نذر می‌‌کنم سه روز روزه بگیرم. بنابراین هرگاه گم ‌‌شده‌‌ی او پیدا شد هر چند بعد از یک یا دو سال یا بیشتر باشد بر او واجب است سه روز از هنگامی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آن را برگرداند روزه بگیرد. اما واجب بوده بدانیم که نذر مکروه بوده و مکروه است که انسان چیزی را نذر کند و تفاوتی ندارد مطلق یا معلق باشد. بلکه اگر گفته‌‌ شود: نذر حرام است، وجهی از درست بودن در آن وجود دارد، زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از آن نهی نموده و می‌‌فرماید: خیری را نمی‌‌آورد[۱]. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم راست فرمودند. بسیاری از کسانی که نذر نموده بر نذر خود پشیمان شده‌‌اند و آرزو می‌‌کنند‌ای کاش نذر نکرده بودند و به نزد هر عالمی رفته تا شاید راهی برای رهایی از نذر بیابند.

نذر همان‌‌طور که خیری نمی‌‌آورد، چنان چه رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: مقدری را تغییر نمی‌‌دهد. بنابراین هرگاه نزد انسان بیماری باشد و بگوید: اگر الله بیمار مرا شفا داد به خاطر الله نذر می‌‌‌‌کنم صد ریال صدقه بدهم؛ این نذر موجب شفای بیمار نمی‌‌شود. اگر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بخواهد شفا یابد، بدون نذر شفا می‌‌یابد و اگر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نخواهد شفا یابد؛ هر چند نذر کند اما شفا نمی‌‌یابد. این معنای فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است که می‌‌فرماید: خیری را نمی‌_‌‌‌آورد و مقدری را تغییر نمی‌‌دهد.

ای برادرم! پروردگارت را بر عافیت شکر و سپاس گفته و خود را به چیزی ملزم نکن که پشیمان خواهی شد. اما اگر نذر عبادت نمودی باید به آن وفا کنی. به دلیل فرموده‌‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «من نذر أن یطیع الله فلیطعه»[۲]: (كسي که نذر نمود از الله اطاعت کند، از الله اطاعت کند).

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

تعداد بازدید: 28

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: متى يجب الوفاء بالنذر؟ وهل وفاء النذر واجب في كل حال، أي ما دام أنه نذر وجب عليه الوفاء، وإن لم يحصل ما أراده؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: النذر قسمان: قسم مطلق وقسم معلق، فالمطلق أن يقول الناذر : الله عليَّ نذر أن أصوم ثلاثة أيام، فيجب عليه أن يبادر بالصوم؛ لأن الأصل في الواجب أنه على الفور، وقسم آخر معلق، مثل أن يقول: إن رد الله عليَّ ما ضاع مني فلله عليَّ نذرّ أن أصوم ثلاثة أيام، فمتى رد الله عليه ما ضاع منه ولو بعد سنة أو سنتين أو أكثر، وجب عليه أن يصوم ثلاثة أيام من حين أن يرد الله عليه ذلك، ولكن يجب أن نعلم أن النذر مكروه، وأنه يكره أن ينذر الإنسان شيئًا، سواء كان مطلقا أم معلقا، بل لو قيل: إن النذر حرام لكان له وجه؛ لأن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- نهى عن النذر وقال: إنه لا يأتي بخير ، وصدق رسول الله -صلى الله عليه وعلى آله وسلم-؛ فإن كثيرًا من الناذرين يندمون على نذرهم، ويتمنون أنهم لم ينذروا، ويذهبون إلى كل عالم إذا نذروا لعلهم يجدون رخصة في ترك النذر.

والنذر كما أنه لا يأتي بخير، فإنه أيضًا لا يَرُدُّ قَضَاء؛ كما قال النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم-، فإذا كان عند الإنسان مريض وقال: إن شفى الله فلله مريضي نذر أن أتصدق بمائة ريال فهذا النذر لا يوجب الشفاء؛ إن كان الله أراد له شفاء شفي بدون نذر، وإن لم يُرد الله له شفاء لم يُشف، ولو نذر، وهذا معنى قوله -صلى الله عليه وعلى آله وسلَّمَ-: إنه لا يأتي بخير، ولا يَرُدُّ قَضَاءً.

فاحمد ربك يا أخي على العافية ولا تُلزم نفسك بشيء فتندم، ولكن إذا نذرت طاعة، فلا بد من وفائك بها؛ لقول النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلَّمَ-: «مَنْ نَذَرَ أَنْ يُطِيعَ اللَّهَ فَلْيُطِعْهُ».