جمعه 1 شوال 1447
۲۹ اسفند ۱۴۰۴
20 مارس 2026

(۳۹۲۰) حکم روزه‌داری در عادت ماهیانه و جبران روزه‌های نادرست

(۳۹۲۰) سوال: پنج سال است که رمضان را روزه می‌گیرم و خیلی مراقب هستم که روزه‌ام ‌را ترک نکنم. به فضیلت روزه‌ی رمضان آن‌قدر حریص و مشتاق بودم که حتی در عادت ماهیانه هم روزه گرفتن ‌را ترک نمی‌کردم چون نمی‌دانستم که روزه نگرفتن در آن مدت و انجام قضا، واجب است. بعد از این که دانستم با این کارم با امر واجب مخالفت کرده‌ام، پشیمان شدم. وقتی ماه محرم شروع شد، تصمیم گرفتم که این ماه را روزه بگیرم و واقعا این ماه را به طور کامل به عنوان کفاره و جبران، روزه گرفتم. آیا همین کافی است یا باید کار دیگری نیز انجام دهم؟

جواب:

این که ماه محرم را به خاطر جبران روزه گرفتن در حالت حیض و عدم انجام قضای آن، روزه گرفته است؛ اگر منظورش این است که این کار را به عنوان جبران گناهی که مرتکب شده انجام داده است، جای قضا را نمی‌گیرد و پذیرفته نیست و باید قضای روزه‌هایی که در دوران حیض، افطار کرده را انجام دهد بلکه صحیح‌تر این است که بگوییم: باید قضای روزهایی که در دوران حیض، روزه گرفته است را انجام دهد زیرا روزه‌هایش در دوران حیض، صحيح نیست.

اما اگر ماه محرم را به عنوان قضای روزه‌های دوران حیض، روزه گرفته است زیرا اعتقاد داشته که آن روزه‌ها فاسد بوده و واجب است قضای آن‌ها انجام شود، صحیح می‌باشد به شرطی که این روزه‌ها به تعداد روزه‌هایی باشد که قضای آن از دوران حیض بر وی مانده است؛ اما اگر روزه‌های گرفته شده در محرم کم‌تر از روزه‌های دوران حیض باشد، باید باقی‌مانده‌ ‌را کامل نماید.

سؤال: شيخ بزرگوار! آیا این که خصوصا ماه محرم را برای روزه گرفتن انتخاب کرده، اشکالی دارد؟

جواب: وی به خاطر این فرموده‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، خصوصا ماه محرم را برای روزه گرفتن انتخاب کرده است که فرمود: «أفضل الصِّيام بعدَ رمضانَ شهرُ اللهِ المحرم»[۱] : (بهترین روزه بعد از روزه‌ی رمضان، روزه در ماه الله، ماه محرم است). بنابراین وی به دلیل فضیلتش ماه محرم را برای انجام قضا انتخاب کرده است.


۱-صحیح مسلم: کتاب الصيام، باب فضل صوم المحرم، شماره (١١٦٥).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: منذ خمس سنوات بدأت أصوم رمضان؛ وحرصا مني على عدم الإفطار، وطمعا في فضل صيام رمضان، كنتُ لا أفطر أبدا حتى إذا جاءت الدورة الشهرية جهلا مني بوجوب الإفطار والقضاء، ولكني بعد أن علمتُ أنني كنت أخالف الواجب بفعلي ذلك ندمت عليه، وحينما أَهَلَّ شهر المحرم عزمت على صيامه وفعلا صمته كله كفارةً وتعويضا عن ذلك، فهل هذا يكفي، أم يلزمني شيء آخر؟

فأجاب رحمه الله تعالى صيامها شهر المحرم كفارة عما فعلته من صيام في حال الحيض وعدم قضائه إذا كانت تريد أن يكون ذلك كفارة عن ذنب فعلته فإنه لا يجزئها عن القضاء، وعليها أن تقضي ما أفطرت، بل على الأصح ما صامته في أيام الحيض؛ لأن ما صامته في أيام الحيض ليس بصحيح.

وأما إذا كانت صامت شهر المحرم قضاءً عن الأيام التي صامتها في أيام حيضها؛ لاعتقادها أنه صوم فاسد يجب عليها قضاؤه، فإن ذلك صحيح، وتكون هذه الأيام التي قضتها عن الأيام التي صامتها في حال الحيض إذا كانت في عددها، فإن كانت الأيام التي صامت أقل من عدد التي صامتها أيام الحيض فإنه يجب عليها أن تكمل ما بقي.

كونها خصت شهر المحرم بالصيام هل في هذا شيء؟

فأجاب – رحمه الله تعالى – : كونها خصته لقول الرسول -عليه الصلاة والسلام-: «أفضل الصيام بعد رمضان شهر الله المحرم»، فهي خَصَّته لفضله.

مطالب مرتبط:

(۳۹۵۳) حکم قضای روزه‌های فوت‌شده فرد متوفی در نیمه‌ی رمضان

هرگاه انسان بمیرد، عملش قطع می‌شود؛ لذا اگر مثلا شخص بیمار یا سالمی در نیمه‌ی ماه رمضان بمیرد، روزه‌هایی که از رمضان مانده است به جای او قضا نمی‌شود و غذایی هم به جای او داده نمی‌شود زیرا زندگی و عمل وی به پایان رسیده است.....

ادامه مطلب …

(۳۹۱۵) حکم قضای روزه و پرداخت کفاره در صورت تأخیر

چیزی بر عهده ندارد زیرا قضای یک روز، همان یک روز است اما باید توبه نماید و از الله جَلَّ‌جَلَالُهُ در برابر آن‌چه از وی سر زده درخواست بخشش کند که روزه‌ی واجب را بدون عذر، قطع کرده است....

ادامه مطلب …

(۳۹۳۱) کیفیت انجام قضای روزه‌های گذشته

قضا این گونه است که باید به تعداد همان روزها، روزه بگیرد ....

ادامه مطلب …

(۳۹۱۴) حکم قضای روزه‌های فوت‌شده به دلیل بیماری و تأخیر در جبران آن

واجب است قضای آن ماه رمضان که بر اثر تصادف، بیهوش بوده‌ای را انجام دهی و جایز نیست که آن ‌را تا رمضان بعدی به تأخیر بیاندازی مگر این که عذری داشته باشی...

ادامه مطلب …

(۳۹۴۲) حکم قضای روزه با وجود تردید در تعداد روزهای فوت‌شده

اگر فرضا تردید داشته باشی که پنج یا شش روز روزه نگرفته‌ای، فقط قضای پنج روز بر تو واجب است؛ زیرا پنج روز، قطعی و یقینی است اما در مورد روزهای بیشتر، شک وجود دارد ....

ادامه مطلب …

(۳۸۹۹) حکم خواندن اذکار و دعاهای جمعی قبل از افطار در ماه رمضان

آن‌چه در سؤال مطرح شد، در زمان رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم معروف و رایج نبوده، پس از بدعت است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از آن هشدار داده و بیان نموده که هر بدعتی، گمراهی است و هر گمراهی در آتش دوزخ است.....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه