یکشنبه 23 ذیقعده 1447
۲۰ اردیبهشت ۱۴۰۵
10 می 2026

(۳۸۱۲) حکم قضای روزه‌ها در صورت ناتوانی از روزه گرفتن

(۳۸۱۲) سوال: جوان بیست و هفت ساله‌ای هستم که به بیماری مزمن دچار شده‌ و درمانی برایش نیافته‌ام. به چند بیمارستان در داخل و خارج کشور، مراجعه کرده‌ و چند عمل جراحی انجام داده‌ام اما فایده‌ای نداشته است. چند سال به همین منوال ‌گذشته و من بعضی از روزهای رمضان را روزه ‌گرفته و بعضی روزها را روزه نمی‌گیرم. هر سال می‌گذرد و رمضان فرا می‌رسد اما من به خاطر بیماری‌، قضای روزه‌هایم را به جا نیاورده‌ام و در ‌روزهایی که روزه می‌گیرم نیز بسیار خسته می‌شوم و هنوز فرصت فراهم نشده است؛ اما با این وجود، بسیار تلاش می‌کنم و با توجه به این که انسان هر لحظه ممکن است از دنیا برود، در قبال روزه‌های روزها و ماه‌هایی که قضایش را به جا نیاورده‌ام باید چه کاری انجام دهم؟ ماه‌ رمضان‌های آینده را چگونه بگذرانم؟

جواب:

سؤال کننده چنین مطرح کرد که وی به یک بیماری در ناحیه‌ی شکم مبتلا است، فقط برخی روزها را می‌تواند روزه بگیرد و همان روزها را نیز با سختی و مشقت زیاد روزه‌ می‌گیرد؛ بر این فرد واجب است به ازای روزه‌های گذشته و در آینده نیز اگر همین وضعیت را داشت، به ازای هر روز، یک مسکین را غذا دهد. علما رَحِمَهُمُ‌الله بیان نموده‌اند فردی که نمی‌تواند روزه بگیرد و این ناتوانی‌اش مستمر است، بر وی همانند شخص کهن‌سالی که از روزه گرفتن عاجز می‌باشد، واجب است به ازای هر روز، یک مسکین را غذا دهد و این‌گونه مسئولیتش برطرف می‌شود. بنابراین نسبت به روزهایی که روزه نگرفته‌ای، به ازای هر روز، یک مسکین را غذا بده. در ماه‌ رمضان‌های بعدی نیز اگر همین وضعیت را داشتی، به ازای هر روز، یک مسکین را غذا بده. اگر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به تو بهبودی و شفا عطا نمود، بعد از شفا یافتن نسبت به روزهای گذشته‌ات مسئولیتی نداری و رمضان‌های آینده و پس از آن را روزه خواهی گرفت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أنا شاب أبلغ من العمر سبعة وعشرين عاما، وقد أصبتُ بمرض مُؤْمِنٍ لم أعرف له علاجا، وقد راجعتُ عدة مستشفيات في الداخل والخارج، وأجريت عدة عمليات، ولكن دون جدوى، ومرضي في بطني، وقد مضى عدة سنوات، وأنا أصوم بعض الأيام من رمضان وأفطر، ولكن تمضي السنة، ويأتي رمضان ولم أقض ما عليَّ بسبب المرض، واليوم الذي أصوم فيه أتعب، ولا يتهيأ الوقت إلا وقد أُجْهَدْتُ كثيرًا، وحيث إن الإنسان معرض للوفاة في أي وقت فكيف أفعل في هذه الأيام والشهور التي لم أَقْضِها؟ وماذا أفعل في الشهور المقبلة من رمضان؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذا السائل الذي ذكر عن نفسه أنه مريض بمرض في بطنه، وأنه يستطيع الصوم أحيانًا، ولا يستطيعه أحيانًا، وأنه في الوقت الذي يستطيعه يجد مشقةً عظيمة، يجب أن يُطْعِمَ عن كل يوم مسكينًا عما مضى، وفي المستقبل إن بَقِيَ على الحال التي هو عليها، ذلك أن أهل العلم – رحمهم الله – ذكروا أن الرجل الذي لا يستطيع الصوم، وهو عاجز عنه عجزا مستمرا، فإِنَّ فَرْضَه أن يُطعِم عن كل يوم مسكينا، كالكبير، وبهذا تبرأ ذمته، فالأيام التي بقيت عليك أطْعِمُ عن كل يوم منها مسكينا، والشهور المستقبلة من رمضان أَطْعِمُ عن كل يوم منها مسكينًا ما دمت على هذه الحال، وإن عافاك الله فقد بَرِئَتْ ذمتك مما كان قبل الشفاء، ثم تستقبل الصيام في المستقبل.

مطالب مرتبط:

(۳۷۷۸) حکم روزه بدون خواندن نماز

اگر این زن به طور کلی نماز را ترک کرده و هرگز نماز نمی‌خوانده است: ترک نماز، كفر و موجب خروج از اسلام است و شخص كافر دستور داده نمی‌شود که قضای عبادت‌هایی که بر شخص مکلف، واجب می‌شود را به جای آورد....

ادامه مطلب …

(۳۷۷۹) حکم نماز خواندن در رمضان و ترک آن در غیر رمضان

متأسفانه نشاط مسلمانان در عبادت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ همان طور که عادت دارند کم می‌شود و این افراد نیز به کفر باز می‌گردند همانند مسلمانانی که از فعالیت و تلاش به تنبلی و سستی باز می‌گردند....

ادامه مطلب …

(۳۷۶۹) امورات شرعی برای شخص روزه‌دار

امور شرعی که شایسته است روزه‌دار انجام دهد، شامل هر قول و سخنی که او را به الله جَلَّ‌جَلَالُهُ نزدیک نماید از جمله قرائت قرآن، تسبيح، تحميد، تكبير، تهليل، امر به معروف، نهي از منكر، خوش‌رفتاری با دیگران با گفتار نرم و خوش‌رویی می‌شود.....

ادامه مطلب …

(۳۷۸۶) حکم قضای روزه‌ی سالهای پیش

در مورد روزهایی از رمضان که روزه نگرفته‌ای نیز لازم نیست که قضایش را انجام دهی بلکه توبه و بازگشت به سوی الله جَلَّ‌جَلَالُهُ و پناه بردن به او، همگی را می‌زداید...

ادامه مطلب …

(۳۷۹۵) حکم روزه و عید فطر در صورت تغییر مکان در ماه رمضان

مکان وی در زمان وجوب فطر، معیار و معتبر است.....

ادامه مطلب …

(۳۷۸۸) حکم روزه در شرایط کار دشوار و قضای روزهای فوت‌شده

جایز نیست که انسان، فرایض الله را به ‌خاطر تهديد بندگان الله رها کند بلکه واجب است به انجام فرایض بپردازد....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه