(۳۷۳۵) سوال: آیا تأمین مخارج برادران و دوستانی که نیازمند هستند، می‌تواند از زکات مال باشد؟

جواب:

اگر منظورتان برادران دینی باشد، بله؛ اگر برادران دینی، نیازمند و مستحق زکات باشند یا بدهکار باشند و نتوانند بدهی‌شان را بپردازند، از زکات به آنان داده می‌شود و برایشان حلال است. اما اگر منظورتان برادران نَسَبی هستند، نیاز به توضیح دارد: اگر تأمین مخارج آنان بر شخص، واجب باشد، پرداخت زکات به آنان جایز نیست زیرا اگر از زکاتش به آنان بدهد، مالش را اندوخته و حفظ کرده است؛ اما اگر پرداخت مخارج آنان بر وی واجب نباشد (بدین صورت که مثلا اگر پدرشان زنده باشد اما خودِ پدر، نیازمند بوده و توانایی تأمین مخارج فرزندانش را نداشته باشد) در این صورت، اگر نیازمند باشند، ایرادی ندارد که از زکاتش به آنان بدهد. همچنین اگر در مثال مذکور، برادرانش فرزندانی داشته باشند و فقیر و نیازمند باشند، جایز است که از زکاتش به آنان بدهد زیرا در این حالت، تأمین مخارج آنان بر وی واجب نیست. شایسته است این قاعده‌ی پر فایده دانسته شود: (هر خویشاوندی که تأمین مخارجش بر تو واجب باشد، جایز نیست که از زکاتت به او بدهی که جایگزین نفقه‌ و مخارج وی ‌شود) چون موجب اندوخته شدن مالت می‌شود اما اگر از زكاتت به آنان بدهی که مبلغ نفقه، اندوخته نشود، اشکالی ندارد؛ به این معنا که اگر زکاتت را به او بپردازی تا بدهی‌اش را ادا کند و سبب این بدهی، نفقه و مخارج وی نبوده باشد، اشکالی ندارد حتى اگر پدر یا پسرت باشد.