جمعه 24 صفر 1448
۱۶ مرداد ۱۴۰۵
7 آگوست 2026

(۲۲۲۷) حکم دعا در رکوع در اثنای نماز

(۲۲۲۷) سوال: حکم دعا در رکوع در اثنای نماز چیست مانند قول الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ : {رَبَّنَاۤ ءَاتِنَا فِی ٱلدُّنۡیَا حَسَنَةࣰ وَفِی ٱلۡـَٔاخِرَةِ حَسَنَةࣰ وَقِنَا عَذَابَ ٱلنَّارِ} [سوره البقرة: ۲۰۱] (پروردگارا! به ما در دنیا نیکی عطا کن، و در آخرت (نیز) نیکی (عطا فرما) و ما را از عذاب آتش نگه دار) و همچنین: {رَبَّنَا ٱغۡفِرۡ لِی وَلِوَ ٰ⁠لِدَیَّ وَلِلۡمُؤۡمِنِینَ یَوۡمَ یَقُومُ ٱلۡحِسَابُ} [سوره إبراهيم: ۴۱] (پروردگارا! مرا و پدر و مادر مرا، و مؤمنان را (در) روزی‌که حساب بر پا می‌شود بیامرز(؟

جواب:

بله دعا کردن در رکوع با آنچه از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد شده است مشکلی ندارد و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در رکوع و سجودش بسیار این دعا را می‌گفتند: {سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَبِحَمْدِكَ، اللَّهُمَّ اغْفِرْ لِي}[۱] (پروردگارا تو پاک و منزهی و تو را ستایش می‌کنم، بارالهی مرا ببخشای) و اما در غیر از افضل است که به تعظیم خلاصه شود و دعا را در سجود قرار دهد زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «أَلَا وَإِنِّي نُهِيتُ أَنْ أَقْرَأَ الْقُرْآنَ رَاكِعًا أَوْ سَاجِدًا، فَأَمَّا الرُّكُوعُ فَعَظِّمُوا فِيهِ الرَّبَّ عَزَّ وَجَلَّ، وَأَمَّا السُّجُودُ فَاجْتَهِدُوا فِي الدُّعَاءِ، فَقَمِنٌ أَنْ يُسْتَجَابَ لَكُمْ»[۲] (آگاه باشید و بدانید که من از خواندن قرآن در حالت رکوع و سجود نهی شده‌ام، در وقت رکوع پروردگار خود را بزرگ دارید و در وقت سجود بسیار دعا کنید که در این صورت سزاوار است که مورد اجابت قرار گیرید.(


[۱] رواه ابن ماجه (۸۸۹).

[۲] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: ما حكم الدعاء في الركوع أثناء الصلاة، مثل قوله تعالى: ﴿رَبَّنَا وَايْنَا فِي الدُّنْيا حَسَنَةً وَفِي الْآخِرَةِ حَسَنَةً وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ ﴾ [البقرة: (۲۰۱]، وكذلك: ﴿ رَبَّنَا اغْفِرْ لِي وَلِوَالِدَيَّ وَلِلْمُؤْمِنِينَ يَوْمَ يَقُومُ الْحِسَابُ ﴾ [إبراهيم: ٤١]؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: نعم الدعاء في الركوع بما ورد عن النبي – صلى الله عليه وآله وسلم- لا بأس به، وقد كان صلى الله عليه وآله وسلم يكثر أن يقول في ركوعه وسجوده: «سبحانك اللهم ربنا وبحمدك، اللهم اغفر لي ، وأما فيما سوى ذلك فالأفضل أن يقتصر فيه على تعظيم الله، وأن يجعل الدعاء في السجود، لقول النبي -صلى الله عليه وآله وسلم-: «ألا وإني نهيت أن أقرأ القرآن راكعا أو ساجدًا، فأما الركوع فعظموا فيه الرب، وأما السجود فأكثروا فيه من الدعاء، فَقَمِن أن يستجاب لكم».

مطالب مرتبط:

(۲۲۳۷) حکم گفتن «ربنا و لک الحمد و لک الشکر» بعد از بلند شدن از رکوع

ربنا و لک الحمد، معلوم است که وارد شده است و اما زیادت الشکر، پس اولی این که زیاد نشود زیرا که اذکار و دعاهای که بر وجه معین است شیاسته نیست که انسان بر آن وجهی که در سنت آمده است چیزی زیاد کند...

ادامه مطلب …

(۲۲۳۴) حکم تسبیح در رکوع و سجود و در تشهد با صدای بلند

مشروع برای انسان این که اذکار رکوع و سجود و قیام  و نشستن را سری بخواند مگر قرائت که مشروع است در نماهای عید، جمعه، استسقاء، مغرب، عشاء و فجر جهری خوانده شود...

ادامه مطلب …

(۲۲۲۴) نماز گزار در هنگام رکوع به کجا نگاه کند؟

اکثر علما می‌گویند که نمازگزار در حالت قیام، رکوع و سجده به موضع سجده نگاه می‌کند و اما در حالت تشهد و نشستن بین دو سجده به موضع اشاره‌اش یعنی با انگشتش که اشاره می‌کند...

ادامه مطلب …

(۲۲۳۲) بررسی طول رکوع، قیام و سجود در نماز و اذکار مربوطه بر اساس سنت نبوی

صفت نماز رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم اینگونه بود که رکوع و قیام بعد از رکوع و سجود و نشستن بین دو سجده طول آنها به هم نزدیک بود همانطور که از ایشان صحیح است....

ادامه مطلب …

(۲۲۳۶) حکم و صحت اذکار پس از رکوع و سجود در نماز

برای انسان جایز است که در نمازش هر دعای را که بخواهد بکند ولی شایسته است که در سجده بسیار دعا کند زیرا که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بدان امر کرده است...

ادامه مطلب …

(۲۲۳۰) تعداد تسبیح در رکوع

از نظر کفایت یک بار نیز کفایت می‌کند که بگوید: در رکوع: سبحان ربی العظیم و در سجده: سبحان ربی الأعلی...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه