(۲۱۷۴) حکم نماز سالمندی ناتوان از یادگیری قرائت و اذکار نماز

(۲۱۷۴) سوال: نزد ما پیرزنی هست که سنش تقریبا به ۸۰ سال می‌رسد و در صحت به سر می‌برد و نماز و روزه را نیز بجا می‌آورد ولی وقتی از او سوال کردن که در نماز چه چیز قرائت می‌کند معلوم شده است که نه قرائت فاتحه و نه التحیات و نه تسبیح و نه عدد رکعات می‌داند و برادران بسیار برای تعلیمش تلاش کرده‌اند ولی نتیجه نداده است و گفته‌است این نماز من است و غیر از را نمی‌دانم. لطفا در این مسئله ما را توجیه و نصیحت کنید.

جواب:

این مسئله واقع شده است زیرا که بسیاری از مردم در زمان گذشته جهل بینشان بسیار بوده است و چیزی از عبادات نمی‌دانستند مگر آن‌چیزی که بین خود به ارث برده بودند و بعد از این علم منتشر یافته و مردم رو تحقیق این عمل آورده‌اند خلل بسیاری در عبادات گذشته‌یشان واضح شده است.

پس می‌گوییم: نماز‌های گذشته‌ی این زن صحیح است هرچند که واجب‌ها را بجا نیاورده است چون که معذور بوده و جهل داشته است و اما از این بعد برایش واجب است که امور دینش را یاد بگیرد و به آنچه از دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آموخت عمل کند و نصیحت من برای او این است که تقوای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را رعایت کند و در نماز را سبک نشمارد پس اگر بعد از این که علم به او رسید و حق را شناخت ولی بازهم با این حالت مرد در خطر بسیار بزرگی قرار دارد زیرا که بر سنت نمرده است پس کسی که نماز بخواند و فاتحه و تشهد را نخواند و تسبیح را بلد نباشد پس نماز ندارد و شکی در این نیست زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ»[۱] (کسی که سوره‌ی فاتحه نخواند نماز ندارد) و در حدیث مسيء در نمازش که می‌فرماید: «اركع حتى تطمئن راكعًا، واسجد حتى تطمئن ساجداً»[۲] (رکوع کن تا در آن آرام و قرار بگیری و سجده تا در آن آرام و قرار بگیری)

و نصحیت می‌کنم که بر این زن به طریق مناسب و ملزم بر او تکرار کنند تا این که آنچه در نماز برایش آن‌طور که در شریعت آمده و واجب گشته است را بجا آورد با تکرار و نصیحت و ترغیب در خیر و ترساندن از مخالفت و الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ هر که از بندگانش را که بخواهد هدایت می‌کند.

[۱] رواه البخاری (۷۵۶) و مسلم (۳۹۴).

[۲] تخریج آن گذشت.

تعداد بازدید: 19

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: عندنا عجوز كبيرة في السن ما يقارب من ثمانين عامًا، صحتها جيدة تصوم وتصلي، ولكن عند سؤالها ماذا تقرأ في الصلاة؟ تبين لهم أنها لا تعرف قراءة الفاتحة، ولا التحيات، ولا التسبيح، ولا عدد الركعات، وعند محاولة تعليمها لم تستجب لذلك، وكذلك حاول معها بقية الإخوة ولكنهم لم يجدوا نتيجة، وقالت هذه صلاتي لا أعرف غيرها. أرجو النصح والتوجيه في مثل هذه المسألة.

فأجاب رحمه الله تعالى هذه المسألة قد تقع، لأن الناس في أزمنة مضت عندهم جهل كثير، لا يعرفون من العبادات إلا ما توارثوه بينهم، وبعد أن انتشر العلم واتجه الناس إلى تحقيق العمل به تبيَّنَ خَلَلٌ كثير في العبادات السابقة.

فنقول: ما مضى من هذه المرأة من الصلوات فصحيح، وإن لم تكن قد قامت بما يجب عليها فيها، لأنها معذورة بالجهل، وأما ما يستقبل فالواجب عليها أن تتعلم أمر دينها، وأن تعمل بما علمت من دين الله، ونصيحتي لها أن تتقي الله -عز وجل، وألا تتهاون بالصلاة، فإنها إن ماتت على هذه الحال بعد أن بلغها العلم وعرفت الحق فإنها على خطر عظيم، لأنها لن تموت على السُّنَّةِ، فمن صلى وهو لم يقرأ الفاتحة ولا التشهد، ولا يعرف كيف يُسَبِّحُ فلا صلاة له، لا شك في هذا، لقول النبي – عليه الصلاة والسلام-: «لا صلاة لمن لم يقرأ بفاتحة الكتاب»، ولقوله في حديث المسيء في صلاته: «اركع حتى تطمئن راكعا واسجد حتى تطمئن ساجدًا».

وأنصح من يقومون على هذه المرأة أن يكرروا عليها تكرارًا أكيدًا ملزما بأن تقوم بما يجب عليها من الصلاة المفروضة، حسب ما جاءت به الشريعة، ومع التكرار والنصح والترغيب في الخير والترهيب من المخالفة يهدي الله – سبحانه وتعالى- من يشاء من عباده.