یکشنبه 30 ذیقعده 1447
۲۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
17 می 2026

(۲۱۶۳ حکم فراموشی قرائت فاتحه توسط مأموم در نمازهای سری

(۲۱۶۳) سوال: مأموم در یکی از نماز‌های سری قرائت فاتحه را فرمواش می‌کند پس آیا بعد از سلام دادن امامش باید یک رکعت بخواند یا قرائت امام برای او کفایت می‌کند؟

جواب:

قول راجح این است که قرائت فاتحه برای مأموم واجب است و بنا بر همین اگر مأموم قرائت فاتحه را در یکی از رکعات فراموش کرد پس آن رکعت برای او لغو شده است و بعد از سلام دادن امامش یک رکعت بدل آن می‌خواند زیرا که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «لَا صَلَاةَ لِمَنْ لَمْ يَقْرَأْ بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ»[۱] (کسی که سوره‌ی فاتحه نخواند نماز ندارد) و : «مَنْ صَلَّى صَلَاةً لَمْ يَقْرَأْ فِيهَا بِفَاتِحَةِ الْكِتَابِ فَهِيَ خِدَاجٌ، فهی خداج، فهی خداج»[۲] (هر کس نماز بخواند و سوره‌ی فاتحه را در آن نخواند به تحقیق نماز او ناقص است، به تحقیق نماز او ناقص است، به تحقیق نماز او ناقص است) یعنی فاسد است و نمی‌گوییم که نمازش کاملا باطل است چون که فراموش کرده است ولی اگر از روی عمد قرائت فاتحه را رها کند نمازش باطل است.


[۱] رواه البخاری (۷۵۶) و مسلم (۳۹۴).

[۲] رواه مسلم (۳۹۵).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: مأموم نسي قراءة الفاتحة في إحدى الصلوات السرية، فهل عليه بعد سلام إمامه أن يأتي بركعة، أم تكفي قراءة الإمام؟

فأجاب رحمه الله تعالى: القول الراجح أن قراءة الفاتحة واجبة على المأموم، وبناء عليه فإذا نسي المأموم أن يقرأ الفاتحة في إحدى الركعات فإن هذه الركعة تُلغى، ويأتي بدلها بركعة بعد سلام إمامه، فإذا أدرك الإمام في أول ركعة ونسي أن يقرأ الفاتحة في هذه الركعة مثلا، فإنه إذا سلم الإمام يجب عليه أن يأتي بركعة بدلا عن الركعة التي ترك فيها قراءة الفاتحة، لقول النبي صلى الله عليه وسلم: «لا صلاة لمن لم يقرأ بفاتحة الكتاب» ، ولقوله: كل صلاة لا يقرأ فيها بأم القرآن فهي خداج، فهي خِدَاجٌ، فهي خِدَاجٌ»، يعني: فاسدة. وإنما لم نقل ببطلان الصلاة كلها لأنه كان ناسيا، ولو تعمد أن يَدَعَ قراءة الفاتحة فإن صلاته تكون باطلة.

مطالب مرتبط:

(۲۱۵۸) جمع‌بندی احادیث درباره‌ی قرائت فاتحه در نماز جماعت

این بسیار مهم است که طالب علم جمع بین نصوصی که ظاهرش در تعارض است را بداند تا برایش آشکار شود که تعارضی بین آنها وجود ندارد چون که در شریعت الله تعارضی وجود ندارد و همچنین بین کلام الله و آنچه به صورت صحیح از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت شده تعارض وجود ندارد.

ادامه مطلب …

(۲۱۷۲) حکم نماز بیمار ناتوان از قرائت کامل

اگر که نمی‌تواند مگر این پس معذور است....

ادامه مطلب …

(۲۱۷۸) حکم گفتن «علیهما السلام» بعد از {صُحُفِ إِبۡرَ ٰ⁠هِیمَ وَمُوسَىٰ} توسط ماموم

اشکالی ندارد زیرا در این موضع، امام سکوت می‌کند و حرجی برای مأموم نیست که بگویند: علیهما السلام....

ادامه مطلب …

(۲۱۶۹) وسواس در وضو

این زن را که بیش از اندازه به وسواس دچار شده است نصحیت می‌کنم و می‌گویم: چه بسا که به حال وخیمی برسد زیرا که شیطان که شیطان العیاد بالله انسان را کم کم از کوچک و کم به بزرگ‌تر و بیشتر دچار می‌کند پس بر او لازم است که به الله از شیطان رانده شده پناه ببرد و بیش‌تر از آنچه در شرعیت در مورد وضو و نماز آمده است را انجام ندهد....

ادامه مطلب …

(۲۱۶۵) حکم شک در قرائت فاتحه مأموم و تأثیر آن بر صحت نماز

شک‌های بسیار واجب است که ترک شود و به آن توجهی نشود زیرا که انسان به وسواس می‌افتد و شیطان نیز در به شک انداختنش کوتاهی نمی‌کند بلکه ر امور دیگر نیز او را به شک می‌اندازد...

ادامه مطلب …

(۲۱۶۰) آیا قرائت فاتحه در نماز جهری برای مأموم واجب است؟

قول راجح این است که قرائت فاتحه برای مأموم واجب است و تفاوتی بین نماز جهری و سری ندارد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه