شنبه 8 ذیقعده 1447
۵ اردیبهشت ۱۴۰۵
25 آوریل 2026

(۲۱۱۹) حکم تکبیرات و دعای استفتاح هنگام پیوستن به امام در رکوع

(۲۱۱۹) سوال: هنگامی که آمدی و امام در حال رکوع بود آیا گفتن یک بار تکبیر برای تکبیرة الإحرام جایز است؟ یا باید تکبیرة الإحرام و تکبیر رکوع را هر دو گفت؟ و نماز گزار چگونه در این حالت دعای استفتاح می‌خواند؟

جواب:

هنگامی که نمازگزار وارد شد و امام در حال رکوع بود پس تکبیرة الإحرام را می‌گوید سپس رکوع می‌کند و دعای استفتاح را نمی‌خواند و آیا تکبیر برای رکوع واجب است یا نه؟ فقها ذکر کرده‌اند که واجب نیست و تکبیر رکوع در این حالت سنت است و واجب نیست پس در این صورت اگر برای رکوع نیز تکبیر بگوید افضل است و اگر نگفت نیز مشکلی نیست ولی در حالت شایسته است که انسان سرعتی را بکار نبرد که صوتی ایجاد کند و همچنین شایسته نیست که بگوید: اصبروا یا ان الله مع الصابرین یا گلویش را صاف کند تا این که امام را متوجه سازد زیرا که اینها از روش و عملکرد سلف صالح نبوده است ولی با سکنیه و وقار به سوی صف بیاید سپس تکبیرة الإحرام را بگوید و بعد رکوع کند و در این حالت: اگر یقین دارد که در حالی امام در رکوع بوده است رسیده پس او این رکعت را دریافته است و اگر یقین دارد که امام از رکوع بلند شده است پس آن رکعت از او فوت شده است و اگر شک دارد که به رکوع امام رسیده است یا نه؟ پس در این صورت به ظن غالبش عمل می‌کند ولی بعد از این سلام نماز را داد سجده‌ی سهو را بجا می‌آرود و اگر ظن غالبی هم ندارد پس آن رکعت را حساب نمی‌کند و رکعت بدل آن را می‌خواند و قبل از سلام دادن سجده‌ی سهو را بجا می‌آورد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا أتيت والإمام راكع فهل تجزئ تكبيرة الإحرام تكبيرة واحدة؟ أم لا بد من تكبيرة الإحرام وتكبيرة الركوع؟ وكيف يقرأ المصلي دعاء الاستفتاح في هذه الحالة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: إذا دخل المصلي والإمام راكع فإنه يكبر تكبيرة الإحرام، ثم يركع ولا يستفتح ، وهل يجب أن يُكبر للركوع أو لا يجب؟ ذكر الفقهاء -رحمهم الله – أنه لا يجب، وأن التكبير للركوع في هذه الحال سُنَّةٌ وليس بواجب، وعلى هذا فإذا كبر للركوع كان أفضل، وإذا ترك التكبيرة فلا حرج عليه، ولكن في هذه الحال ينبغي ألا يسرع الإنسان إسراعًا يقبح ويكون له صوت، ولا ينبغي كذلك أن يقول : اصبروا ، أو : اصبر إن الله مع الصابرين ولا أن يتنحنح تنحنحا يريد به تنبيه الإمام ، لأن هذا لم يكن من عمل السلف الصالح، ولكن يمشي وعليه السكينة حتى يصل إلى الصف، ثم يكبر تكبيرة الإحرام ثم يركع، وفي هذه الحال: إما أن يتيقن أنه أدرك الإمام وهو راكع فيكون حينئذ قد أدرك الركعة، وإما أن يتيقن أن الإمام رفع من الركوع قبل أن يصل هو إلى الركوع، وحينئذ يكون قد فاتته الركعة، وإما أن يشك هل رفع الإمام رأسه من الركوع قبل أن يدركه فيه أو لا؟ وفي هذه الحال إما أن يغلب على ظنه أنه أدركه أو أنه لم يدركه، فإذا غلب على ظنه أنه أدركه، فقد أدركه ولكنه يسجد للسهو بعد السلام إذا أتم صلاته، وكذلك إذا غلب على ظنه أنه لم يدركه فإنه يلغي تلك الركعة ويحكم له أنه لم يدركها، فيأتي بدلها بركعة، ويسجد للسهو بعد السلام، وإما أن يكون مترددًا ليس عنده ترجيح للإدراك أو عدمه فيلغي تلك الركعة، ويأتي بدلها بركعة، ويسجد للسهو قبل السلام.

مطالب مرتبط:

(۲۱۳۷) حکم رفع الیدین بعد از برخواستن از رکوع

حدیثی که وجود دارد هنگامی است که از نشستن برای تشهد بلند شد و بر زانو‌هایش ایستاد و  به حالت قیام در آمد رفع الیدین می‌کند....

ادامه مطلب …

(۲۱۱۷) حکم رفع الیدین در نماز

رفع الیدین در چهار موضع انجام می‌شود اولین موضع هنگام تکبیرة الإحرام است و دومین موضع هنگام رکوع رفتن است و سومین موضع هنگام بالا آمدن از رکوع است و چهارمین موضع هنگام بلند شدن از تشهد اول است....

ادامه مطلب …

(۲۱۲۲) حکم بلند گفتن تکبیر در نمازهای سری

در نماز‌های سری نیز امام باید تکبیرات را با صدای بلند بگوید تا مردم به او اقتدا کنند ولی غیر از امام تکبیر را بلند نمی‌گوید برای این که نیازی به آن نیست....

ادامه مطلب …

(۲۱۳۳) آیا قرار دادن دست راست بر دست چپ بر روی سینه بعد از رکوع، سنت است؟

صحیح این است که سنت می‌باشد....

ادامه مطلب …

(۲۱۲۰) حکم تنوع در لحن تکبیرات امام

نمی‌دانم که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرقی بین تکبیرات قائل می‌شده است بلکه ظاهر سنت این است که تکبیرات او برابر و مساوی بوده است....

ادامه مطلب …

(۲۱۳۱) حکم گرفتن دست‌ها در نماز

ظاهر سنت این است که بعد از رکوع نیز دست راست بر دست چپ گذاشته می‌شود....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه