(۲۰۲۸) سوال: در نماز عصر در یکی از روزها دیدم که کودکی با کفش نماز می‌خواند و بار دیگر دیدم که مردی با کفش نماز می‌خواند و  همچنین در یکی از نماز‌های جمع دیدم که شخصی با کفش نماز می‌خواند و نمی‌دانم که نمازشان صحیح است یا نه؟ می‌خواهم که مرا آگاه کنید چون امر بر من ملبس شده أفادکم الله و زادکم علما؟

جواب:

در حقیقت نماز با کفش از سنت‌هایی است که به صورت قول، فعل و اقرار از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است و فرموده است: «خَالِفُوا الْيَهُودَ؛ فَإِنَّهُمْ لَا يُصَلُّونَ فِي نِعَالِهِمْ»[۱] (با یهود مخالفت کنید ایشان با کفش‌هایشان نماز نمی‌خوانند) و همچنین رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به مردی به مسجد می‌آید امر کرده است که به کفشش نگاه کند از پلیدی دید آن را از بین ببرد و بعد با آن نماز بخواند یا همانطور که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم امر کرده است و در صحیحین ثابت است که از انس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ سوال شد: (هل کان النبی یصلی فی نعلیه؟ قال: نعم)[۲] (آیا رسول الله در کفش نماز می‌خواند؟ فرمود: بله) و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در روزی با اصحاب نماز می‌خواند که کفشش را در نماز در آورد و سپس مردم همه‌ی کفش‌هایشان را درآورند پس هنگامی که نماز به اتمام رسید رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود چرا کفش‌هایتان را در‌آوردید گفتند: دیدیم که شما کفش‌تان را در‌آوردید ما هم درآوردیم. پس رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «إن جبریل أتاني فأخبرني أن فیهما أذیً فخلعتهما»[۳] (جبرئیل نزد من آمد و ما را از پلیدی در آن با خبر ساخت پس آن را درآوردم)  و این سنتی است که با قول و فعل و اقرار از رسول الل ه صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است و از جهت ثبوت از قوی‌ترین سنت می‌باشد ولی الان این عمل مهجور شده است و فقط افراد نادری از مردم انجام می‌دهند و شاید از اسباب آن این باشد که مردم هنگام وارد شدن به مسجد کفش‌شان توجه نمی‌کنند و با آن وارد خیابان‌ها می‌شوند و کثیف و غیر نظیف است پس به این سبب مردم این سنت را ترک کرده‌اند و هنگام وارد شدنشان به مسجد کفش‌شان را به دست می‌گیرند یا نزد درب مسجد باقی می‌گذارند برای نظافت مسجد و ترس از این که یکی بر وجه غیر مشروع و امر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد مسجد شود.

پس اگر انسان تضمین کند که مردم بر وجه مشروع و آن‌چیزی که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به آن امر کرده است وارد مسجد می‌شوند و به کفش‌هایشان هنگام ورود به مسجد نگاه می‌کنند و اگر پلیدی داشت آن را از بین می‌برند سپس با آن نماز می‌خوانند ولی اگر انسان با قول و فعل به آن دعوت دهد تا این سنت هجر نشود ولی این که منع می‌شود که بعضی از مردم بدن استعمال کردن کفش در نماز است وقتی بدون نگاه کردن به آن وارد مسجد می‌شوند و بدون اینکه پلیدی را از آن پاک کنند.

در هر حالت امید دارم که جواب واضح شده باشد و پوشیدن کفش در نماز سنت است ولی شایسته است همانگونه که گفتیم انسان بدون پاک کردن آم وارد مسجد نشود.

[۱] رواه ابو داود (۶۵۲).

[۲] رواه البخاری (۳۸۶) و مسلم (۵۵۵).

[۳] تخریج آن گذشت.