(۲۰۲۵) سوال: حکم نماز با کفش چیست؟

جواب:

با کفش نماز خواندن سنت است رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در کفش نماز می‌خواند و امر کرده است که با کفش نماز بخوانند به مخالت یهود که در کفش‌هایشان نماز نمی‌خوانند ولی این سنت اگر بر آن اذیت مترتب شود با نگاه نکردن مردم به کفش‌هایشان هنگام داخل شدن مسجد که اگر پلیدی در آن وجود داشته باشد آن را از بین ببرند و در آن نماز بخوانند پس شایسته نیست که انسان کاری کند که سبب اذیت مردم شود و زمانی که ترک سنت به سبب ترس از اذیت رساندن باشد حرجی در ترک سنت مثل این نیست.

ولی شایسته که این سنت زنده شود با این که گاهی به مردم یادآور شد تا حق آشکار گردد و فراموش نشود و بعضی از عوام هستند که انکار بسیار شدیدی بر کسی که با کفش نماز می‌خواند، می‌کنند ولی بر کسی که با خُف نماز بخواند انکار نمی‌کنند برای چه؟ زیرا که از عادت است که مرد با خفش نماز بخواند و از عادت نیست که با کفش نماز بخواند با وجود این که هر دو در سنت یکسان هستند پس کسی که با افضل نماز بخواند افضل است و همچنین کسی که با کفش نماز بخواند افضل است ولی اگر ترس از چیزی که به آن اشاره کردم وجود دارد حرجی ترک این سنت وجود ندارد و معلوم است که اگر این باب را برای عوام گشودیم سهل انگاری می‌کنند و با کفش‌هایشان که با آب و پلیدی است وارد مسجد می‌شوند و مسجد را کثیف می‌کنند و فرش را فاسد می‌کنند پس همین مردم نماز با کفش را رها کردند به خاطر ترس از محظور نه روی این که سنت را نخواهند زیرا هیچ مؤمنی نیست که سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را خواهان نباشد مگر این که از ضرر بزرگی بترسد و ترک سنت برای ترس از فتنه یا ضرری که بدنبال دارد، باشد و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در این مورد به عائشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَا فرمودند: «أَلَمْ تَرَيْ أَنَّ قَوْمَكِ لَمَّا بَنَوُا الْكَعْبَةَ اقْتَصَرُوا عَنْ قَوَاعِدِ إِبْرَاهِيمَ؟ ” فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللَّهِ، أَلَا تَرُدُّهَا عَلَى قَوَاعِدِ إِبْرَاهِيمَ؟ قَالَ: ” لَوْلَا حِدْثَانُ قَوْمِكِ بِالْكُفْرِ لَفَعَلْتُ»[۱] (آیا نمی‌بینی که قوم تو (قریش) در تجدید بنای کعبه بر اساسی که ابراهیم گذاشته بود، کوتاهی کردند. من گفتم: یا رسول‌الله آیا کعبه را بر اساسی که ابراهیم نهاده بود، برنمی‌گردانی؟ رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: اگر قوم تو نزدیک به کفر (عصر جاهلیت) نمی‌بودند، این کار را می‌کردم) ولی از ترس فتنه آن را رها کرد و ترسی که مفسده‌‌ای که بر آن مترتب می‌شد از بنای کعبه بر اساسی که ابراهیم گذاشته بود، بزرگ‌تر بود.

و همچنین رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روزه‌اش در رمضان را که مسافر هم بود ادامه نداد زیرا که برای مردم سخت بود: «رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ خَرَجَ عَامَ الْفَتْحِ فِي رَمَضَانَ، فَصَامَ رمضان و صام المسلمون معه، حَتَّى اذا کان بَلَغَ الْكَدِيدَ دعا بماء في قعب و هو علی راحلته، فشرب، والناس ینظرون، یعلمهم أنه قد أفطر، فأفطر المسلمون»[۲] (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در عام الفتح در رمضان بود خارج شد پس روزه گرفت و مسلمانان همراه ایشان نیز روزه گرفتند تا این که به کدید (اسم مکانی) رسیدند و آبی را که در کاسه بود خواست و ایشان سوار شتر بودند پس نوشید و مردم نگاه می‌کردند و دانستند که افطار کرده است پس مسلمانان نیز افطار کردند) پس اینجا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ادامه دادن روزه را با وجودی که والله أعلم  می‌خواست ترک کرد به خاطر نیاز مردم به افطار کردن.

پس به هر حال جواب این است: نماز خواندن با کفش سنت است و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم این را انجام داده و به آن امر کرده است ولی اگر ترسیده شود که انجام این سنت مفسده‌ای برای مسجد داشته باشد یا نمازگزاران اذیت شوند حرجی در ترک نماز با کفش وجود ندارد ولی مردم باید بدانند از جهت که اهل علم برایشان بیان کنند که با کفش نماز خواندن سنت است.

[۱] رواه البخاری (۱۵۸۳) و مسلم (۱۳۳۳).

[۲] رواه البخاری (۱۹۴۴) و مسلم (۱۱۱۳).