جمعه 26 جمادی‌الاول 1448
۱۴ آبان ۱۴۰۵
6 نوامبر 2026

(۱۹۹۸) حکم کشف قبور در هنگام ساخت مسجد

(۱۹۹۸) سوال: ما در یکی از روستاهای جنوب زندگی می‌کنیم و نزد ما مسجدی برای نماز قرار دارد ولی ما در هنگام ساختن آن قبرهایی را یافتیم و آن اجساد را به مکان دیگر بردیم با وجود این که مسجد قدیمی داشتیم که در آن قبور نبود ولی کوچک بود و از گل ساخته شده بود، پس آیا برای ما جایز است که در مسجد جدید نماز بخوانیم؟ یا ما باید چکار کنیم؟

جواب:

این قبور، یا قبور جاهلیت هستند که قبور کفار حرمتی ندارند و یا قبور مسلمانان هستند.

و اگر قبور مسلمین است پس حق ندارید که آن را نبش کنید و در جای آن مسجد بنا کنید و اگر این کار را کردید خطا کردید و باید به مسؤلین در این مسئله در سرزمین خود مراجعه کنید که یا محکمه است یا اداره‌ی اوقاف تا این که نگاه کند که آیا مسجد تخریب شود و آنها به مکانش برگردد؟ یا گفته می‌شود: زمانی که مسجد بنا شده و اجساد به قبرستان همراه مردم انتقال داده شده‌اند پس آنجا باقی می‌ماند؟ و آنچه مسؤلین در این امر ببینند و از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ امید داریم که در راه درست موفق باشند همانطور که ما از برادران مسلمانمان امید داریم که این اعمال را بعد از این که از اهل علم سوال کردند اقدام کنند یا به مسؤلین مربوطه مراجعه کنند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: نحن نعيش في إحدى قرى الجنوب وقد بنينا مسجدًا للصلاة فيه ولكننا عندما بدأنا نبنيه وجدنا فيه قبورًا، فقمنا بأخذ الجثث منها ووضعناها في مكان آخر، علما أنه يوجد لدينا مسجد قديم وليس فيه قبور، ولكنه صغير ومبني من الطين فهل تجوز لنا الصلاة في هذا المسجد الجديد؟ أم ماذا علينا أن نفعل؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: هذه قبور لا تخلو إما أن تكون قبورًا جاهلية، قبور كفار فلا حرمة لها، وإما أن تكون قبور مسلمين. فإن كانت قبور مسلمين فإنه ليس لكم الحق في نَبشِهَا وبناء المسجد مكانها، وما فعلمتموه من النبش وبناء المسجد قد أخطأتم فيه، وعليكم الآن أن تراجعوا المسؤولين في بلادكم عن هذه المسألة – والجهات المسؤولة في هذا إما المحكمة وإما وزارة الأوقاف – حتى تنظر هل يهدم المسجد وترد الرمم إلى مكانها؟ أو يقال: إنه لما بني المسجد ونقلت الجثث إلى المقبرة مع الناس فإنه يبقى على ما هو عليه؟ وما رأته الجهات المسؤولة في هذا الأمر فنرجو الله -عز وجل- أن تكون فيه موفقة للصواب، كما أننا نرجو من عامة إخواننا المسلمين ألا يُقْدِمُوا على مثل هذه الأعمال إلا بعد سؤال أهل العلم، أو مراجعة المسؤولين في ذلك.

مطالب مرتبط:

(۱۹۹۹) حکم نماز در مسجدی که در آن قبر وجود دارد

چیزی که در این مسئله می‌بینیم این است که از دو امر خارج نیست: اول: ابتدا مسجد بوده است و قبر در آن بنا شده است پس نماز در آن صحیح نیست مگر این که قبر در سمت قبله نباشد...

ادامه مطلب …

(۱۹۸۴) حکم نمازی که به صورت سهوا با لباس نجس خوانده شده است

اعاده برای شما لازم نیست و هرکسی که از روی عدم علم یا فراموشی نماز را با نجاست بخواند نمازش صحیح است....

ادامه مطلب …

(۱۹۷۹) با لباس نجس نماز خواندم، آیا نمازم صحیح است؟

هر کسی که با لباس نجس یا مکان نجس از روی فراموشی یا عدم علم نماز بخواند اعاده‌ی نماز بر او لازم نیست...

ادامه مطلب …

(۲۰۱۰) در کنار مسجد، قبرستان است آیا برای ما جایز است که در آن نماز بخوانیم ؟

اگر قبرستان در سمت راست از جهت قبله یا چپ و پشت آن است مشکلی نیست مگر این که مسجد بر قبرستان بنا شده باشد که نماز در آن جایز نیست بلکه واجب است که خراب شود و آن زمین رها شود ...

ادامه مطلب …

(۲۰۲۷) حکم رفتن به مسجد با کفش

نماز خواندن با کفش سنت است همانطور که از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت است که در کفشش نماز می‌خواند.....

ادامه مطلب …

(۲۰۲۶) حکم دین در مورد مردی که با کفش نماز می‌خواند

نماز مردی که با کفش می‌باشد از کسی که بدون آن است افضل است یعنی اگر انسانی که همیشه کفش پوشیده است و با آن نماز می‌خواند این افضل است زیرا که از روش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌باشد و در صحیحین ثابت است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه